قازىر «بىلەكتى – ءبىردى, ءبىلىمدى – مىڭدى جىعار» دەگەن ماقالدىڭ ادىلدىك قۇرعان زامانى. بۇرىن تەلەديداردان قىزىقتاپ كورگەن «ميلليون كىمگە بۇيىرادى؟», ء«ححى عاسىر كوشباسشىسى» سىندى باعدارلامالاردىڭ تيپولوگياسى شىنايى ومىرگە وتكەلى قاشان. سودان بولار سەنبى-جەكسەنبى سايىن كافە-باردا جاعالاي توپتاسقان جاستى كوپ بايقاپ ءجۇرمىز. استانانىڭ وزىندە 2 قازاقشا, 3 اعىلشىن, 6 ورىس تىلىندە «Quiz» ويىندارى تۇراقتى ۇيىمداستىرىلادى. ءبارىنىڭ ماقساتى ءبىر – جاستاردىڭ وي-ءورىسىن, ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ, بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋگە جاردەمدەسۋ.
– بۇرىننان سەمەيدەگى «TezTap» ويىندارىنىڭ قاتىسۋشىسىمىن. ودان بولەك, «قازاقشا Quiz», «Bastime» ويىندارىنىڭ چەمپيونىمىن. مۇنداي زياتكەرلىك سايىستار جاڭا دوس, قىزىقتى ورتا تابۋعا كومەكتەسەدى. ءوزىم ءبىر ويىندى دا قالت جىبەرمەي بارۋعا تىرىسامىن. كوپ بولسا, قالتاڭنان 1000-3000 تەڭگەڭ كەتەر, باستىسى ميىڭ سەرىگىپ, ونىڭ قالىپتى جۇمىس ىستەۋىنە سەپ بولادى, – دەيدى ينتەللەكتۋالدى سايىستىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى نۇرجان ومىرباەۆ.
جالپى, «Quiz» ءسوزى اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعان ۆيكتورينا, ساۋالداما دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ويىن رەتىندە شامامەن 1975 جىلداردا تانىمال بولا باستادى. مۇندا قاتىسۋشىلار توپ بولىپ بىرىگىپ, سۇراقتارعا تاپقىرلىقپەن تەز ءارى شاپشاڭ 30-60 سەكۋندتا جاۋاپ بەرۋدەن بولەك, لوگيكامەن دە سىنالادى. جارىستىڭ ورتاشا ۇزاقتىعى – 2-2,5 ساعات. ينتەللەكتۋالدىق الاڭدا شامامەن 35-50 سۇراق قويىلادى. ەۋروپادا زياتكەرلىك ويىن وتكەن عاسىردا قاناتىن كەڭگە جايسا, كورشىلەس رەسەيدە بۇل 2010 جىلدىڭ ورتاسىندا عانا اۋديتوريا جيناعان.
– ەلىمىزدە مۇنداي فورماتتاعى ءارتۇرلى ينتەللەكتۋالدىق سايىس بۇرىننان بار. كورشىلەس, شەتەلدەردىڭ باعدارلامالارىن اۋدارىپ تا, تەلەديداردان دا كورىپ ءجۇرمىز. وقۋشى, ستۋدەنت كەزىمىزدە قاتىسىپ تا كوردىك. بۇگىندە «قازاقشا Quiz» زياتكەرلىك سايىسى – رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە جاستار اراسىندا كەڭ تانىمال ويىننىڭ ءبىرى. جالپى, قازاق تىلىندە كۋيز ويىندارى 2020 جىلدان باستاپ وتكىزىلەدى. ءوز باسىم 2014 جىلدان باستاپ, اتىراۋدا «نە؟ قايدا؟ قاشان؟», ء«بىلىم-رينگ» اتتى ينتەللەكتۋالدى سايىستاردى تۇراقتى وتكىزىپ كەلەمىن. رەسەيلىك «يگرا تۆ» كومپانياسىنىڭ «چتو؟ گدە؟ كوگدا؟» ويىنىنىڭ رۇقساتىن الىپ, قۇرال-جابدىقتارىمەن بىرگە 5 جىل قاتارىنان ۇيىمداستىرعانمىن. اتىراۋدا ءار ويىنعا 15 كوماندادان تومەن كەلمەيدى. كوماندالار جارتى تاۋلىك ىشىندە تىركەلىپ ۇلگەرەدى. ءار ويىنعا تولىق 21 توپ قاتىسادى. بۇل مەيرامحانا نەمەسە ءىس-شارا وتەتىن جەردىڭ سىيىمدىلىعىنا بايلانىستى ەسەپتەلەدى. استانا قالاسىندا ارشات وراز ەسىمدى ارىپتەسىم «كەرەك-رينگ» دەگەن اتپەن كوماندالار اراسىندا وسىنداي ويىنداردى 2000-جىلداردىڭ اياعىنان باستاپ وتكىزىپ ءجۇردى. قازىر ءبىزدىڭ جاستار ءبىلىمدى, ينتەللەكتۋالدى ورتانى جانى سۇيەدى. سوندىقتان مۇنداي سايىستاردىڭ ماڭىزدىلىعى جوعارى. ويتكەنى «Quiz» ويىندارى – ويى ۇشقىرلاردىڭ باس قوساتىن بىردەن-ءبىر ورتاسى, – دەدى «قازاقشا Quiz 1000» جوباسىنىڭ اۆتورى نۇرلان ازاماتوۆ.
ونىڭ بۇل سوزىنە مۇنايلى ءوڭىر اتىراۋدا ۇيىمداستىرىلعان 1000 ادامدىق كۋيز دالەل. سايىسقا قازاقستان رەكوردتار كىتابىنىڭ رەسمي وكىلى دە ارنايى شاقىرىلىپتى. ول ويىن بارىسىندا جەكە ساناق جۇرگىزىپ, 1002 قاتىسۋشى بار ەكەنىن كۋالاندىرىپ, سەرتيفيكات تابىستاعان.
– قازاقستاندا ءۇش ءتۇرلى «TezTap», «Bastime» جانە «قازاقشا Quiz» سايىستارى پاراللەلدى ءوتىپ جاتقان بىردەن-ءبىر قالا – اتىراۋ. سول سەبەپتى كۋيزدى ۇيىمداستىراتىن قالانى تاڭداردا ۇزاق ويلانبادىم. ءبىر جاعىنان قازاق ءتىلدى ورتا قالىپتاسقان ءوڭىر. ءىس-شارانىڭ ماقساتى ءبىر مەزەتتە 1000 قاتىسۋشىنى سايىسقا جيناۋ بولدى. بۇل توپتىق ويىن, قاتىسۋشىلار 8-10 ادامنان كوماندا بولىپ تىركەلىپ الدىن الا جازىلادى. جارىس 6 تۋردان, ءار تۋر 34 سۇراقتان تۇردى. «Quiz» ويىندارىنىڭ ەرەكشەلىگى ءار تۋردىڭ ساۋالدارى ءبىر-بىرىنەن وزگەشە بولىپ كەلەدى. بۇل رەكوردتىق ويىندا سۇراقتار ورتاق تاقىرىبى بار, لوگيكالىق تەست فورماتىندا, سۋرەتپەن جاسىرىلعان, اۋديو نۇسقاسىندا ۇسىنىلدى. قاتىسۋشى تاراپىنان 2000-3000 تەڭگە كولەمىندە جارنا تولەنەدى. وسى قارجىدان تولىقتاي وتەتىن ورنى, ديپلومدارى, سىيلىقتار, فوتو جانە ۆيدەو ءتۇسىرىلىم وتەلەدى. ۇيىمداستىرۋشىلار بارلىق «Quiz» ويىندارىن تابىس ءۇشىن وتكىزبەيدى. بۇل جەردە كوبىنە شىعارماشىلىق, رۋحاني ازىق باستى نىسانادا بولادى, – دەدى ن.ازاماتوۆ.
ءيا, ول دا بار. الايدا «Quiz» ويىندارىنىڭ يگىلىگىن قاتىسۋشىلار عانا كورمەيدى. «تۇتىنۋشى بار جەردە, تابىس بار» دەگەندى ەسكەرسەك, بۇل ينتەللەكتۋالدىق سايىسقا تابىس كوزى رەتىندە قارايتىندار دا بار. بۇعان قوسا كافە, بار, مەيرامحانا بولسىن, قوعامنىڭ قىزىعۋشىلىعىنا بەيىمدەلگەن نىساندار, ءوزىنىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋ ماقساتىندا, كەلۋشىلەردى تارتۋ ءۇشىن وسى ءادىستى ۇتىمدى قولدانادى», دەيدى «Quiz» ويىندارىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى – ماكسيم الەحين.
– مۇنداي كاسىپتى جاڭادان بيزنەسكە كەلگەن ادام دا الىپ كەتە الادى. بىلايشا ايتقاندا, شىعىنسىز بيزنەس. ماسەلەن, «موزگوبوينيا» كۋيزىنە 1,5 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا جاساساڭىز, اقشاڭىزدى اقتاۋ مەرزىمى 3-4 جىل ەمەس, شامامەن ءتورت اي عانا. كەيىن جىلىنا تۇراقتى كىرىس كوزى 4-5 ملن تەڭگە شاماسىندا بولماق. ويتكەنى قازىر اقىلدى, ءبىلىمدى, ۇنەمى ىزدەنىستە بولۋ سانگە اينالدى. وسى رەتتە «Quiz» ويىندارى بەلگىلى ءبىر اقپاراتتاردى قورىتۋعا, ادامدارعا ءوزىڭدى دالەلدەۋگە, مىقتى ەكەنىڭدى مويىنداتاتىن ورتا دەسەك تە بولادى. كەيبىرەۋلەرى, ءتىپتى اپتا بويى جينالىپ قالعان نەگاتيۆتى ەموتسياسىن شىعارۋعا كەلەدى. سوندىقتان قازىر جۇرتشىلىقتىڭ قىزىعۋشىلىعى جوعارى, – دەدى ول.
