ءسۇت زاۋىتىنىڭ تسەحتارىن ارالاۋ بارىسىندا «ليدەر – 2010» جشس ديرەكتورى الەكساندر ليگاي ءوندىرىستىڭ تەحنولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ايتىپ, ءسۇت جانە قىشقىل ءسۇت ونىمدەرىن شىعارۋعا ارنالعان جابدىقپەن, وسىندا شىعارىلاتىن ونىمدەر سۇرىپتاماسىمەن تانىستىردى.
بۇگىنگى تاڭدا كاسىپورىن ورتا ەسەپپەن تاۋلىگىنە 30 تونناعا جۋىق ءسۇت وڭدەيدى, الايدا تاياۋ كەلەشەكتە 50 تونناعا دەيىن وڭدەيتىن بولادى. مۇندا شىعارىلاتىن ءونىم سۇرىپتاماسى 20-دان استام ءونىم ءتۇرىن قامتيدى, كەلەشەكتە ءوندىرىس جەلىسىن كەڭەيتۋ كوزدەلگەن.
اڭگىمەلەسۋدىڭ باستى تاقىرىبى — مەملەكەت باسشىسىنىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتتى رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭعا قول قويۋىنا بايلانىستى كەشە كۇشىنە ەنگەن بيزنەسكە ارنالعان جاڭالىقتار مەن وزگەرىستەر بولدى. سونداي-اق, پرەزيدەنتتىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋى مەن اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
باقىتجان ساعىنتاەۆ قۇجاتقا قول قويىلعاننان كەيىن بيزنەسكە, ونىڭ ىشىندە اوك سالالارىندا ءوسىمنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى اشىلاتىنىن مالىمدەدى. قابىلدانعان زاڭ بيزنەستى رەتتەۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى ىرىقتاندىرۋعا باعىتتالعان جانە مەملەكەتتىك باقىلاۋ فۋنكتسيالارىن شامامەن 30%-كە قىسقارتۋدى كوزدەيدى. ولاردىڭ ىشىندە اڭشىلىق جانە بالىق شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋ سالاسىنداعى باقىلاۋ. وسىلايشا, 14 كودەكسكە جانە 109 زاڭعا ەنگىزىلگەن 1000-عا جۋىق تۇزەتۋلەر بيزنەستى دامىتۋعا بارىنشا قولايلى جاعداي جاساپ, ەلىمىزدە كاسىپكەرلىك قىزمەتتى نىعايتۋعا جاڭا ماڭىزدى ىنتالاندىرۋ شاراسى بولادى.
اوك دامىتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ بارىسىندا وڭىردە مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2018 جىلعى جولداۋىندا بەرگەن تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ قارقىنى قارالدى. اگروونەركاسىپ كەشەنى سالاسىندا بەس جىل ىشىندە كەمىندە 2,5 ەسەگە ەڭبەك ونىمدىلىگىن جانە وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ەكسپورتىن ۇلعايتۋ مىندەتتەرى قويىلعان.
مەملەكەت تاراپىنان ءتيىستى جاعدايلار جاسالىپ جاتىر. سوڭعى بەس جىلدا سالانى تىكەلەي مەملەكەتتىك قولداۋ كولەمى ءۇش ەسەگە ارتىپ, شامامەن 260 ملرد تەڭگەگە جەتتى. وتكەن جىلى 2017–2021 جىلدارعا ارنالعان اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلداندى. قر پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس شاعىن جانە ورتا شارۋاشىلىقتاردى اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسياسىنا تارتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. بالىق شارۋاشىلىعى, قوي شارۋاشىلىعى, ارا شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جانە جىلقىلاردى, سونداي-اق كەبەكتى ەكسپورتتاۋعا قىتاي نارىعى اشىق. ءباا-عا ءىرى جانە ۇساق قارا مال جەتكىزۋگە قويىلعان كەدەرگىلەر جويىلدى.
قابىلدانعان شارالار ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعى جالپى ءونىمىنىڭ كولەمى 2017 جىلى 2,9%-كە ارتىپ, 4,1 ترلن تگ قۇرادى. سونداي-اق, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ 4,1%-كە وسكەنى بايقالادى. ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى وندىرىسىنە جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ءوسىمى شامامەن 30% قۇرادى.
پرەمەر-مينيستر قوستاناي وبلىسى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ءوندىرۋ كولەمى بويىنشا جەتەكشى ايماق ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وندىرىلەتىن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ەكسپورتتالادى. يندۋستريالىق-اگرارلىق ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ءوڭىر اوك سالاسىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا پيلوتتىق ءوڭىر رەتىندە انىقتالعان. وبلىستىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ وتكەن جىلداعى نەگىزگى كورسەتكىشتەرى تۇراقتى ءوسىمدى كورسەتەدى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ا. ەۆنيەۆ كاسىپكەرلىك قىزمەتتى رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ تۋرالى قابىلدانعان زاڭدى ەسكەرە وتىرىپ, فەرمەرلەرگە بەرىلەتىن مۇمكىندىكتەر تۋرالى تولىعىراق ايتىپ بەردى.
اۋىلدىق جەرلەردە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, شوب باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, ەكسپورتتىڭ جاڭا نارىقتارىنا شىعۋ ماسەلەلەرى بويىنشا «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسى ا. مىرزاحمەتوۆ باياندادى.
ماسەلەلەردى تالقىلاۋ بارىسىندا جەرگىلىكتى اگرارشىلار كاسىپكەرلىك قىزمەت تۋرالى جاڭا زاڭعا قولداۋ بىلدىرەتىندەرىن ايتتى.
ء«بىز ەلباسىنىڭ تاريحي شەشىمىن قولدايمىز. قابىلدانعان زاڭ بىزگە بيزنەستى كەڭەيتۋگە ۇلكەن مۇمكىندىكتەر بەرەدى», — دەدى وبلىستىڭ قوعامدىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى, «قارقىن» جشس قۇرىلتايشىسى س. بۇقانوۆ.
بۇدان وزگە, «التىنسارين» جشس ديرەكتورى ب. كنيازەۆ, «اف ديەۆسكايا» جشس ديرەكتورى و. دانيلەنكو, «پكف قايرات» جشس ديرەكتورى ت. وتەپوۆ پىكىر ءبىلدىردى. ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋشىلەرى تسيفرلاندىرۋ, جەڭىلدەتىلگەن ججم-مەن قامتاماسىز ەتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن شىعارۋ ماسەلەلەرىن كوتەردى. قوزعالعان ماسەلەلەرگە قاتىستى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ا. ەۆنيەۆ پەن «زەردە» ۇاكح» اق باسقارما توراعاسى ر. ەڭسەباەۆ ءتيىستى تۇسىنىكتەمە بەرىپ ءوتتى.
ماسەلەلەردى تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ اگرارلىق سەكتوردىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ مەملەكەت باسشىسىنىڭ العا قويعان بارلىق تاپسىرمالارى تاياۋ مەرزىمدە ىسكە اسىرىلۋى قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. اگروبيزنەس العا قويىلعان مىندەتتەردى ورىنداۋ پروتسەسىنە تارتىلىپ, يدەيالار مەن ناقتى شەشىمدەردى ۇسىنۋى كەرەك.
وسىعان بايلانىستى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى باسقا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, كەزدەسۋ بارىسىندا ايتىلعان سۇراقتار مەن ۇسىنىستاردى قاراستىرۋى قاجەت.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى — اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ءو. شوكەەۆكە اوك دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ازىرلەنىپ جاتقان ەتتى جانە ءسۇتتى مال شارۋاشىلىعىن, قۇس شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, سۋارمالى جەرلەر جانە ت.ب. سالالارداعى سالالىق باعدارلامالاردى ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاۋ ماقساتىندا ءوڭىردىڭ اگرارشىلارىمەن كەزدەسۋ وتكىزۋ تاپسىرىلدى. پايدالى كەڭەستەر ەسكەرىلۋى كەرەك.
سونداي-اق, پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ اشم تسيفرلاندىرۋ باعىتى بويىنشا مىندەتتەردى ورىنداۋعا باسىمدىق بەرۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ا. جۇماعاليەۆكە اوك سالاسىندا ءبولىنىپ جاتقان بارلىق سۋبسيديالاردى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا باستالعان جۇمىستى اياقتاۋ تاپسىرىلدى. سونىمەن بىرگە, اگرارلىق بيزنەس وكىلدەرىنىڭ ەسكەرتۋلەرى مەن ۇسىنىستارىن ەسكەرۋ قاجەت.
2018 جىلدىڭ قاڭتار–ساۋىر ايلارىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن (قىزمەتتەرىن) جالپى شىعارۋ قوستاناي وبلىسى بويىنشا 37,3 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرى — 37,3 ملرد تگ. نكي — 105,6% قۇرايدى. وبلىستا بارلىعى 5433 اگروقۇرىلىم جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ ىشىندە: 1 — وك, 3 — اق, 432 — جشس, 4997 — شارۋا قوجالىعى.
وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى وبلىستىڭ وڭدەۋشى كاسىپورىندارى 64 ملرد تەڭگە سوماسىنا تاۋارلىق ونىمدەر شىعارعان, بۇل 2017 جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭىندەگى (55,8 ملرد. تەڭگە) كورسەتكىشتەن 15%-كە جوعارى. ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى بويىنشا ناقتى كولەم يندەكسى 118,7% قۇرادى. 2018 جىلى قۇنى 12,6 ملرد تەڭگە بولاتىن, 560 جۇمىس ورنىن اشۋمەن 12 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن.
