بۇل كۇندەرى قازاق ەلىندە تۇرىپ جاتقان ءبىراز باۋىرلارىمىز تورتكۇل دۇنيەنى شارلاپ, قىزمەتى كەرەمەت ورىنداردا اپتالاپ, ايلاپ جاندارى جادىراپ, ادەمى دەمالىپ كەلىپ ءجۇر. كورگەن-بىلگەندەرىن, جۇرگەن جەرلەرىن جۇماققا بالاپ, تاڭداي قاققاندا ىشىڭنەن ەلىمىز قانشا قارجىدان قاعىلدى ەكەن دەيسىڭ دە قوياسىڭ. اتتەڭ-اي, سول قارجى حالقىمىزدىڭ تايقازانىنا تۇسسە, تالاي كەمىمىز تۇگەندەلەر ەدى دەپ تە ارمان جەلكەنىن كەرەسىڭ. الگى جۇماعىڭىز – ءتۋريزمدى ۇتىمدى ۇيىمداستىرىپ, جەمىسىن كورىپ وتىرعان جۇرتتاردىڭ تىرلىگى.
وركەنيەتتى مەملەكەتتەردىڭ جىلدىق بيۋدجەتىنىڭ ءبىراز بولىگىن تۋريزمنەن تۇسكەن اقشا قۇرايدى. بۇل جاعىنان كەلگەندە ءبىزدىڭ تابىسىمىز ينەنىڭ جاسۋىنداي. سونى دۇرىس جولعا قويۋ ءۇشىن ەلباسى ن.نازارباەۆ ۇلت رۋحىن وياتىپ, ساناسىنا ساۋلە تۇسىرەتىن رۋحاني جاڭعىرۋ جونىندەگى ماقالاسىندا: «قازاقستاننىڭ قاسيەتتى جەرلەرىنىڭ مادەني-گەوگرافيالىق بەلدەۋى – نەشە عاسىر وتسە دە ءبىزدى كەز كەلگەن رۋحاني جۇتاڭدىقتان ساقتاپ, امان الىپ شىعاتىن سيمۆولدىق قالقانىمىز ءارى ۇلتتىق ماقتانىشىمىزدىڭ قاينار بۇلاعى. ول – ۇلتتىق بىرەگەيلىك نەگىزدەرىنىڭ باستى ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى», دەپ ۇلان-اسىر بايلىقتى «ىشكى جانە سىرتقى مادەني تۋريزم حالقىمىزدىڭ وسى قاستەرلى مۇرالارىنا سۇيەنۋگە ءتيىس. مادەني ماڭىزدىلىعى تۇرعىسىنان ءبىزدىڭ تۇركىستان نەمەسە التاي – ۇلتتىق نەمەسە قۇرلىقتىق قانا ەمەس, جاھاندىق اۋقىمداعى قۇندىلىقتار», دەدى.
شىنىندا, قۇستىڭ قاناتى تالادى, تۇلپاردىڭ تۇياعى توزادى دەپ كوتەرىلە سويلەيتىن بايتاعىمىزدا تۋريزمگە دىڭگەك ورىندار جەتىپ ارتىلادى. الىپ تاۋلار, بۇرقىراعان وزەندەر سىلدىراپ اققان بۇلاقتار, ساف التىنداي سارى دالا, كونە قالا – ءبارى دە بىلگەن ادامعا دارا-دارا. وي ەلەگىنەن وتكىزسەڭ, بايلىقتىڭ كوكەسى سول ەكەنىنە كوزىڭ جەتەدى. بۇگىن بولماسا دا ەرتەڭ ميلليونداعان ۇرپاقتىڭ نەسىبەسىنە اينالاتىنىنا يمانىمىز كامىل. ماسەلەن, وتانىمىزدا ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماق 118 بولسا, 11 ۇلتتىق تابيعي قورىق, 9 مىڭنان اسا ارحەولوگيالىق كەشەن, تاريحي مۇرالار جەتىپ ارتىلادى. يۋنەسكو جانىنان قۇرىلعان كەڭەس بەكىتكەن تىزىمدە 175 مەملەكەت بولسا, سونىڭ الدىڭعى قاتارىندا قورعاۋعا الىنعان كورىكتى نىساندار بويىنشا قازاق ەلى دە تۇر. مۇنىڭ ءوزى مەرەيىمىزدى وسىرۋمەن بىرگە, باردى جۇمىلا وتىرىپ جۇزەگە اسىرۋدى جۇكتەيدى.
ەلىمىزدەگى ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ 2020 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىنا وراي, ءبىراز ءىس اتقارىلدى. وتكەن جىلى بيىك دارەجەدە بولعان ەكسپو-2017 سەڭدى قوزعاپ, سەرپىن بەرگەنى ءمالىم. بىراق ەۋروپا مەن ازيانىڭ ورتاسىن جالعاپ جاتقان ۇلتتىڭ جەر بەتىندەگى تۋريزمگە لايىق بايلىعى ءالى دە بولسا ءتيىمدى اتقارىلىپ جاتپاعانى راس. ءتىپتى بۇل كەي وڭىرلەردە قارابايىر, جول بويىنداعى, نە جاقىن اۋىلداردىڭ كۇنكورىسى دارەجەسىندە دەسەك, قاتەلەسە قويماسپىز. ەگەر تۋريزمگە سۇرانىپ تۇرعان جەرلەردى ءار ماۋسىمعا بەيىمدەپ, ءتيىمدى قۇرىلىم جاساساق, ونى مادەنيەتتى تۇردە پايدالانساق, الدىمەن جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ قورجىنىنا مول قارجى تۇسەتىنى ءشۇباسىز. بۇل ىستە ءوزىن-ءوزى قارجىلاندىرۋ قۇقىعى بەرىلگەن اۋىل اكىمدەرى, بۇرىنعىداي جوعارىعا الاقان جايىپ وتىرماي ۇيىمداستىرسا ۇتارى كوپ. ماسەلەن, الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىنداعى شارىن شاتقالى تۋرالى ءجيى ايتامىز. ايتسە دە ونداعى تۋريزم ءىسى ءالى جولعا قويىلا قويعان جوق. شارىن شاتقالىنداعى قىزعىلتىم جاقپارلار امەريكالىق كينولارداعى كەرەمەتتەردەن كەم ەمەس. ماڭعىستاۋداعى الىپ كيىز ءۇي, توڭكەرىلگەن مىس قازانداي شەرقالا شە؟!
ءبىر وكىنىشتىسى, كوبىمىز جەرىمىزدەگى سونداي كەرەمەتتەردى تامسانىپ ايتامىز. بىراق ونى بارىپ كورۋ, ىسكە قوسۋ جاعى كەمشىن. وسى نەلىكتەن, رۋحسىزدىقتان با, الدە نامىسسىزدىقتان با؟.. تابيعاتقا باي ەل ەكەنىمىزدى كورسەتۋ جاعىنا كەلگەندە ىركىلىپ, وزگەگە ۇمتىلا بەرەمىز. اقشامىزدى باسقالاردىڭ قازانىنا قۇيىپ كەتۋگە بەيىم تۇرامىز. سول ميلليونداردى كەرەمەت سەرۆيستى تالاپ ەتپەي-اق, ۋاقىتشا دەمالىستى بابالار جولىمەن قاراپايىم وتكىزسەك, الگى وزگە جۇرتتارعا كەتكەن قارجى وزىمىزدە قالىپ ولقى سوعىپ جاتقان تۇسىمىزدى تولتىرارى حاق. ءبىز شەتەل جاعالاپ جۇرگەندە الىس-جاقىن مەملەكەتتەردەن كەلگەن تۋريستەر قاراپايىم حالىقتىڭ قولىنان اس ءىشىپ, جاياۋ-جالپى وزەن, كولدى, تاريحي ورىنداردى شارلاپ جۇرەدى. سوعىستان كۇيرەي جەڭىلىپ, قاق ءبولىنىپ ەسەڭگىرەگەن نەمىس جۇرتى داعدارعان تۇستا «مۇلدە جويىلماۋدىڭ جولى قايسى؟!» دەگەندە ۇلت زيالىلارى نەمىستىك پاتريوتيزمگە نەگىزدەپ 10 قاعيدا ۇسىنىپتى. «ەسىڭدە بولسىن, نەمىس ازاماتى, بۇل تەك نەمىس ۇلتىنىڭ عانا قولىنان كەلەدى», دەپ قولداعى باردى ۇقساتۋ, سوعان جۇمىلىپ جۇمىس ىستەۋ, الدىمەن ءوز مۇددەڭدى ەمەس, ۇلت مۇددەسىن ويلاۋدى وسيەت ەتىپتى. سونىڭ ناتيجەسىن تورتكۇل دۇنيە كورىپ وتىر. بۇل ويدى ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىنداعى «... سىرتتان كەلۋشىلەر ءتۋريزمى مەن ىشكى تۋريزم كەز كەلگەن ءوڭىر ءۇشىن پەرسپەكتيۆالىق تابىس كوزدەرىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى» دەگەن تاپسىرمانى سوزبەن ەمەس ىسپەن ورىنداساق دەگەن نيەت اياسىندا قوزعاپ وتىرمىز. شىركىن, ەلتانۋ, جەرتانۋ, ەتنومادەني, تاريحي, ەكولوگيا, شيپاجاي, جىلدىڭ ءتورت مەزگىلى, كولىك – وسىنداي اتاۋلى تۋريزمدەردى دامىتساق, ۇلىسىمىز تاعى ءبىر ۇلىلىعىن تانىتار ەدى.
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
