قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جامبىل جاباەۆ زالىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعى اياسىندا «تاريح تاعىلىمى» اتتى قازاقستاندىق كينو كۇندەرى باستالىپ, ونىڭ شىمىلدىعى قازاقستاندىق تانىمال رەجيسسەر سلامبەك تاۋەكەلدىڭ «جەرۇيىق» فيلمىمەن اشىلدى.
وتكەن عاسىردىڭ 30-شى جىلدارى. وزدەرى اشپا جالاپ, جوقتىقتىڭ زارىن تارتقان قاراشا ءۇيلى قازاق اۋىلى. قىستىڭ كوزى قىراۋدا وسى اۋىل سىرتىنا رەپرەسسيانىڭ, دەپورتاتسيانىڭ ديىرمەنىندە قوس تاستىڭ اراسىنا جانشىلىپ, ساعى سىنىپ, اش-جالاڭاش كۇيىندە جانى بار ادام ەمەس, جانسىز م ۇلىك تاسيتىن تاۋار ۆاگوندارىنا توعىتىلعان, جولشىباي قىرىلىپ, تۇز-ءدامى تاۋسىلماعانى قازاق جەرىنە قيىر شىعىستاعى مەكەندەرىنەن كۇشتەپ كوشىرىلگەن, حالدەرى ادام اياعانداي كورەيلەردى راقىمسىز بيلىك توگە اكەلىپ تاستاعان. اۋىل قازاقتارىنا الدىن الا «جاقىندا ادام جەيتىن جامان جۇرت كەلەدى, ولارعا جاقىنداعانداردىڭ, اياۋشىلىق جاساعانداردىڭ وزدەرىنىڭ باسى سورعا قالادى, اتىلىپ كەتەدى», دەپ ايتىلىپ قويىلعان.
بىراق قازاقتىڭ ەزگۋ جۇرەگى بەيشارا كەيىپتەگى, حالدەرى مۇشكىل جاندارعا تەرىس قاراي المايدى. ءا, دەگەننەن-اق وسىنداي وقيعاعا قۇرىلعان فيلم جانىڭدى تۇرشىكتىرە وتىرىپ, مەيىرىمدىلىككە, باۋىرمالدىققا شاقىرادى. ءتالىمى مەن تاعىلىمى مول فيلم قايتكەن كۇندە دە كورەرمەنىن بەيجاي قالدىرمايدى. زالدا وتىرعانداردىڭ دەنى جاستار بولعانىنا, وقيعانىڭ ولار ءومىر ءسۇرىپ جاتقان داۋىردەن مۇلدە وزگەلىگىنە قاراماستان, بولاشاقتاعى وزدەرىنىڭ ومىرلەرىن ونەرمەن بايلانىستىرعاننان بولار, كورەرمەننىڭ قابىلداۋى دا ساليقالى. فيلمدەگى وقيعانىڭ وربۋىمەن, قاتالدىق پەن مەيىرىمنىڭ, ايۋاندىق پەن ادامگەرشىلىكتىڭ تايتالاسىن دەمدەرىن ىشتەرىنە الىپ كورىپ وتىرعان ورىمدەي جاستار. ۇرپاقتار ساباقتاستىعى, مەيماندوس دارحان حالىقتىڭ كەشەگىسى قانداي بولسا, ەرتەڭى دە سونداي دەگەن وي قىلاڭ بەرەدى دە, سول ويدىڭ فيلم بارىسىندا ورنىعا تۇسكەنىن اڭداماي قالاسىز.
فيلم ستسەناريىنىڭ اۆتورلارى سلامبەك تاۋەكەل مەن لاۆرەنتي سوننىڭ, رەجيسسەر سلامبەك تاۋەكەلدىڭ نەگىزگى ايتار ويىنىڭ ءبىرى وسى شىعار دەيسىڭ.
شاكەن ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اق-تا تۇسىرىلگەن «جەرۇيىق» ءفيلمى كينو كۇندەرىنىڭ العاشقى ءفيلمى بولسا, بۇدان كەيىن ءتۇرلى كەزەڭدەردە شىققان نۇرمۇحان ءجانتوريننىڭ «لەتنيايا باللادا», ءشارىپ بەيسەمباەۆتىڭ «ۆوزۆراششەنيە سىنا», امانگەلدى تاجىباەۆتىڭ «دولگي ملەچنىي پۋت», ەرمەك شىنارباەۆتىڭ «سەسترا مويا, ليۋسيا», اياعان شاجىمباەۆتىڭ «جانسەبىل» كوركەم فيلمدەرى جاباەۆ زالىندا كورەرمەندەرىمەن قايتا قاۋىشادى.
فيلم رەجيسسەرى سلامبەك تاۋەكەل: «بۇگىنگى شارا نەگىزىنەن قحا جىلىنا ارنالعان. ۇلتارالىق قاتىناستارعا ارنالىپ, ءتۇرلى كەزەڭدەردە جارىق كورگەن فيلمدەردىڭ تاقىرىپتىق بىرلىگى, مەن تاقىرىپتىڭ ۇمتىلىستارىنىڭ بارلىعى قازاقستاندا تۇراتىن بارشا حالىقتىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسى مەن اۋىزبىرلىگىنىڭ نەگىزىندە ورىستەپ, ءوربۋى تۋراسىندا. سول كەزگى زۇلماتتا ەل تىزگىنىن ۇستاعاندار اش-جالاڭاش حالىقتى تابيعاتى قاتال جەرىمىزگە توگىپ, ولاردى ءتۇپ-تۇياعىمەن قۇرتامىز دەگەن ويدا بولۋى كەرەك, بىراق ولار قازاق حالقىنىڭ جانىن بىلمەگەن بولىپ شىقتى. ال قينالعاندى كورسە ءوزىنىڭ قوڭ ەتىن كەسىپ بەرۋگە بار قازاق, ءبىردى-ەكىلى ەمەس, تۇتاستاي ەتنوستاردىڭ, قارتتار مەن بالالارى, اياعى اۋىر ايەلدەرى بار توپتى اجال تىرناعىنان الىپ قالدى دەسە, كينو كۇندەرىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز سويلەگەندەر – تەاتر جانە كينو سىنشىسى باۋىرجان نوگەربەك, رەجيسسەر ساۋلەبەك اسىلحان, باستى رولدەردىڭ ءبىرىن سومداۋشى نۇربولات جاقىپباەۆ مەن قحا وكىلىنىڭ ويلارى دا وسى ءبىر پىكىردى جىبەك جەلىدەي ءارى تارتىپ كەتتى.
شارانى ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اق, قحا, قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى «قوعامدىق كەلىسىم» رمم, استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى مەن قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى بىرلەسە ۇيىمداستىرىپ وتىر. ال قازاقستاندىق كينو كۇندەرىن وتكىزۋ جونىندەگى باستامانى 2015 جىلدىڭ 28 اقپانىندا وتكەن قحا فورۋمىندا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, ش.ايمانوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق شىعارماشىلىق وندىرىستىك بىرلەستىكتىڭ رەجيسسەرى سلامبەك تاۋەكەل كوتەرگەن ەكەن.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا.