تاياۋدا ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ۆلاديمير شكولنيك وكق بريفينگىندە بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا 1150 ەلدى مەكەننىڭ گازداندىرىلعانىن جانە ەلىمىزدى گازداندىرۋدىڭ باس سحەماسىنا سايكەس ونىڭ دەڭگەيى 2030 جىلعا قاراي 56 پايىز نەمەسە 1600-دەن استام ەلدى مەكەندى قۇرايتىنىن, ال تۇتىنىلىپ وتىرعان گاز كولەمى 2013 جىلى 10,9 ميلليارد شارشى مەتردەن 2030 جىلى 18 ميلليارد شارشى مەترگە دەيىن, ونىڭ ىشىندە ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ جوباسىن ىسكە اسىرۋ ەسەبىنەن ارتاتىنىن مالىمدەدى.
بۇل قوعامدىق مانگە يە, ماڭىزدى اقپارات. سوندىقتان,
ءبىز مەملەكەتىمىزدىڭ گازداندىرۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوسىنىڭ جوسپارلارى تۋرالى ناقتى ءبىلۋ ماقساتىندا ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆكە بىرنەشە ساۋال قويعان ەدىك.
– ماعزۇم مارات ۇلى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى باي پايدالى قازبالار كەنىنە يە, ءاسىرەسە, مۇنايعا. ال گاز تۋرالى نە ايتاسىز؟
– قازاقستان رەسپۋبليكاسى گاز سالاسىنىڭ جانە وتىننىڭ باي قورلارىنا يە جانە بۇل ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ بىردەن-ءبىر قارقىندى دامىپ وتىرعان سالاسى. گاز ءوندىرۋ وسۋدە, جاڭا گاز وڭدەۋ قۋاتتارى قۇرىلۋدا, گاز قۇبىرلارىنىڭ جەلىسى ورىستەۋدە. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ 2014 جىلعى 11 قاراشاداعى «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى جولداۋىندا «وتكەن 5 جىل ىشىندە يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ەنەرگەتيكادا ۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزىلدى», دەپ ەنەرگەتيكا ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋىنا باعا بەردى.
ەگەر سان تىلىمەن سويلەيتىن بولساق, 2014 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا رەسپۋبليكامىزدىڭ مۇناي-گاز وندىرەتىن كومپانيالارىندا گاز ءوندىرۋ 43,2 ميلليارد شارشى مەتردى قۇراپ, ونىڭ دەڭگەيى 1991 جىلعا قاراعاندا بەس ەسەگە ءوستى جانە 4 جىل بۇرىنعى دەڭگەيدەن 2 ەسەگە استى (115,5 %).
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ گەولوگيالىق رەسۋرسى (كاسپي قايراڭىنداعى جاڭا كەن ورىندارىن ەسەپكە العاندا) گازدىڭ 6-7 تريلليون شارشى مەترىنەن اسادى, ال شىعارىلعان قورلار 3,9 تريلليون شارشى مەتردەن استامدى قۇرايدى.
بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ الدىمىزدا «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى جانە يندۋستريالىق دامۋدىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعى شەڭبەرىندە ىسكە اسىرىلاتىن جاڭارتىلعان اعىمداعى جانە ستراتەگيالىق مىندەتتەر تۇر. مىسالى, سالانى دامىتۋ جوسپارى ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىن گازبەن جابدىقتاۋمەن قامتۋدى كەڭەيتۋدى كوزدەيدى. اتاپ ايتقاندا, 2014 جىلعى 4 قاراشاداعى ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىن گازداندىرۋدىڭ 2015-2030 جىلدارعا ارنالعان باس سحەماسى بەكىتىلدى. بۇل باعدارلامالىق قۇجات – ەلىمىزدىڭ تۇتىنۋشىلارىن گازبەن جابدىقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ سەنىمدى ەكونوميكالىق-نەگىزدەمەلىك ستراتەگيالىق باعىتتارىن ايقىندايدى.
باس سحەمانى ازىرلەۋ بارىسىندا ەلەۋلى جۇمىستار كولەمى اتقارىلدى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى رەسپۋبليكانىڭ ماڭىزدى قالالارى جانە وبلىستار اكىمدىكتەرىمەن بىرگە گازداندىرۋدىڭ وڭىرلىك سحەماسىن ازىرلەدى. تاۋارلىق گاز بويىنشا جاڭارتىلعان رەسۋرستىق بازا قۇرىلدى, گازدى تۇتىنۋ كولەمىنىڭ بولجامدى ەسەبى شىعارىلدى, ينۆەستيتسيانىڭ قاجەتتى كولەمىنىڭ ۇلعايتىلعان ەسەبىنىڭ تالداۋى اياقتالدى, سونداي-اق گاز قۇبىرى ۇزىندىعىن باعالاۋ بەلگىلەندى.
ۇلتتىق وپەراتور وبلىس اكىمدىكتەرىمەن جانە قالالارمەن بىرىگىپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى وڭىرلەرىنىڭ بولىگىندە كارتوگرافيالىق ماتەريالدار ۇسىندى. سونداي-اق, باستاپقى دەرەكتەر جيناعىمەن جانە قوسىمشالارىمەن تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق ەسەپتەر قالىپتاستىرىلدى.
ازىرلەنگەن وڭىرلىك سحەما, اتقارىلعان جۇمىستار نەگىزىندە ۇكىمەت قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىن گازداندىرۋدىڭ باس سحەماسى قالىپتاستىرىلدى.
بۇدان باسقا, ۇكىمەتتىڭ 2014 جىلعى جەلتوقسانداعى قاۋلىسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ گاز سەكتورىن دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى بەكىتىلدى. بۇل تۇجىرىمدامادا اعىمداعى جانە الەمدەگى بولجانعان جاعدايلاردان شىعاتىن بار رەسۋرستىق بازا, اۋماقتى دامىتۋ جوسپارلارى مەن باعدارلامالىق قۇجاتتار, ونىڭ ىشىندە ءۇيدمب, مەملەكەت ساياساتىنىڭ گاز سالاسىنداعى نەگىزگى باعىتتارى بەكىتىلىپ بەرىلدى.
– ءسىز رەسمي باعدارلامالىق قۇجاتتاردى ازىرلەۋ مەن قابىلداۋدىڭ نەگىزىن جاساۋ, دايىندىق كەزەڭدەرى تۋرالى ايتىپ ءوتتىڭىز. ال مۇنىڭ بارلىعى شىنايى ومىردە قالاي كورىنىس بەرەدى؟ مىسالى, كومىرمەن جانە وتىنمەن پەش جاعۋدان گورى ۇيدە تابيعي گازدى پايدالانۋ اناعۇرلىم ءتيىمدى. وسى رەتتە ەلىمىزدى تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى ءىس جۇزىندە قالاي جۇزەگە اسىرىلۋدا؟
– ءسىز ەكونوميكالىق ماقساتتىلىعىنا قاتىستى, ارينە, دۇرىس ايتتىڭىز. ەلەكتر نەمەسە كومىرگە قاراعاندا گازدى پايدالانۋ ارزانعا تۇسەدى, سونداي-اق, كومىردەن گورى گازدى پايدالانۋ اناعۇرلىم ەكولوگيالىق جاعىنان تازا بولادى.
ءسىزدىڭ ساۋالىڭىزعا جاۋاپ بەرە وتىرىپ, ءبىرىنشى كەزەكتە ەلىمىزدى تاۋارلىق گازداعى ىشكى تۇتىنۋدى قامتاماسىز ەتۋ 2030 جىلعا دەيىن سالانى دامىتۋدىڭ نەگىزگى ستراتەگيالىق باعىتى بولىپ تابىلاتىندىعىن ايتقىم كەلەدى.
جاي عانا مىسال كەلتىرەيىن. 2006 جىلدان وسى ۋاقىتقا دەيىن بيۋدجەتتىك قاراجات كوزدەرى ارقىلى وڭىرلەردى گازداندىرۋ بويىنشا 130-دان اسا جوبا ىسكە اسىرىلدى, ناتيجەسىندە سوڭعى 8 جىل ىشىندە (2008 جىلدان بەرى) گازداندىرىلعان ەلدى مەكەندەر سانى 128-دەن 1150-گە دەيىن ءوستى. حالىقتى گازبەن قامتۋ 5 ميلليوننان 7 ميلليونعا, ياعني 2 ميلليون ادامعا دەيىن ارتتى.
ەگەر گەوگرافيا بويىنشا قاراساق, وندا بۇگىندە قازاقستاننىڭ باتىس جانە وڭتۇستىك ايماقتارى, سونداي-اق الماتى قالاسى گازبەن قامتاماسىز ەتىلدى, ياعني ەلىمىزدىڭ 16 ايماعىنىڭ 10-ى گازداندىرىلدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىن گازداندىرۋدىڭ باس سحەماسىن ىسكە اسىرۋ ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋ دەڭگەيىن 12 ميلليون ادامعا دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. 2030 جىلعا قاراي ەلىمىزدىڭ 13 وبلىسى, ياعني قازىرگى 42 پايىزدان 56 پايىزعا دەيىن گازداندىرىلاتىن بولادى.
2030 جىلعا دەيىنگى قاجەتتى ينۆەستيتسيا كولەمى 656 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى.
– مول قاراجات ەكەن...
– ءيا, ەلىمىزدى گازداندىرۋدى دامىتۋدىڭ ينۆەستيتسيالىق كولەمى اۋقىمدى. مۇندا گازداندىرۋدىڭ جۇيەلىلىگىن بەلگىلەۋ ءۇشىن ماتەماتيكالىق مودەلگە نەگىزدەلگەن رەيتينگتىك باعالاۋ ەنگىزىلگەندىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ەسەپتىڭ ناتيجەسى بويىنشا, وبلىستار شەگىندە گازداندىرۋعا جاتاتىن ەلدى مەكەندەردىڭ جانە سول نەمەسە وزگە اۋدانداردىڭ باسىمدىق دەڭگەيلەرى قالىپتاستىرىلۋدا.
گازداندىرۋ بويىنشا ءىس-شارانى قارجىلاندىرۋ ءۇش كوزدەن: مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن, ۇلتتىق وپەراتور قاراجاتىنان جانە وزگە كوزدەردەن جۇزەگە اسىرىلماق.
باس سحەمانى جانە تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ قازاقستاننىڭ گاز سەكتورىن كەشەندى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, سالانىڭ جاڭا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا, ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلەس قوسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستاننىڭ «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى تالاپتارىنا سايكەس, مەملەكەتتىڭ كۇشى جانە رەسۋرستارى كولىكتىك, ەنەرگەتيكالىق, يندۋستريالىق جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمداردى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا باعىتتالاتىن بولادى جانە گازداندىرۋ جاعدايىندا گاز ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ قوزعاۋشى كۇشى بولۋى ءتيىس, ەلىمىزدە جۇرگىزىلەتىن يندۋستريالاندىرۋ ءۇشىن نەگىز, تۇتاستاي ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە سەبەپشى بولۋى ءتيىس.
2030 جىلعا قاراي تاۋارلىق گازدى تۇتىنۋدىڭ بولجامىنا سايكەس, ونىڭ ەڭ ۇلكەن ۇلەس سالماعى وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەنگە جانە ونەركاسىپ كاسىپورنىنا (تيىسىنشە 31% جانە 40%) كەلمەك. ونىڭ ىشىندە ءۇيدمب-گە ەنگىزىلگەندەر دە بار.
– ءسىز تاۋارلىق گازبەن قامتاماسىز ەتۋدى ايتىپ وتىرسىز. بۇل قانداي دا ءبىر ەرەكشە گاز با؟ جالپى, كەن ورىندارىندا وندىرىلەتىن گازدان ايىرماشىلىعى بار ما؟ بىزدەر گاز پليتالارىندا نەنى جاعىپ ءجۇرمىز؟
– ارينە, ايىرماشىلىق بار. كەن ورىندارىندا وندىرىلەتىن گاز, بۇل ءتۇرلى گازدىڭ قوسىندىلارىنىڭ قوسپاسى ءارى زياندى, ونىڭ ىشىندە, مىسالى, كۇكىرت بار. تۇتىنۋشىعا گازدى بەرەر الدىندا ول قاجەتتى ءتۇرلى پروتسەدۋرالاردان وتەدى. گازدىڭ قۇرامىنا بايلانىستى ادىستەر دە وزگەرىپ وتىرادى.
گاز ارنايى كەشەندى گاز دايىنداۋ قوندىرعىسىندا نەمەسە گاز وڭدەۋ زاۋىتتارىندا دايىندالۋى مۇمكىن. ودان كەيىن گاز تۇتىنۋ وڭىرلەرىنە جەتكىزىلەدى, ال سوڭعى ساتىسىندا ونى ودوريرلەيدى. ياعني پليتاعا دايىن, تاۋارلىق گاز تۇسەدى. ودوريرلەۋ – بۇل گازعا ءيىس بەرۋ پروتسەسى. تابيعي گازدىڭ, ادەتتە, ەشقانداي ءيىسى بولمايدى, ال ادام ونى انىقتاي الۋ ءۇشىن, ياعني ءيىسىن سەزۋ ءۇشىن گازعا ءيىستى حيميالىق كومپونەنت – ودورانت قوسىلادى.
– ماعزۇم مارات ۇلى, باسپاسوزدە سۇيىتىلعان گاز بەنزين مەن ديزەل وتىنىنا بالاما بولىپ تابىلۋى مۇمكىن ەكەندىگى بىرنەشە رەت حابارلاندى. مۇنداي وتىن بەنزين مەن ديزەلدەن ارزان سەكىلدى جانە قازىر جارنامالىق حابارلاندىرۋلاردا ەداۋىر ءتيىستى جابدىقتاردى ورناتۋ تۋرالى ۇسىنىستار كوپ. ايتىڭىزشى, قازىر گاز وتىنىن قولدانۋدى كەڭەيتۋ, گاز تولتىرۋ ستانسالارىنىڭ سانىن كوبەيتۋ تۋرالى ماسەلە قانداي دەڭگەيدە؟
– سۇيىتىلعان مۇناي گازىن موتورلىق وتىن رەتىندە پايدالانۋدىڭ ءداستۇرلى ديزەل جانە بەنزينمەن سالىستىرعاندا بىرنەشە وبەكتيۆتى ارتىقشىلىقتارى بار. نەگىزگى ارتىقشىلىعى – باعا. مۇنداي وتىن ءداستۇرلى ججم-نەن ەداۋىر ارزان, بۇل رەتتە سۇيىتىلعان گازداعى پايدالى اسەر كوەففيتسيەنتى بەنزين قوزعالتقىشتارى نەمەسە پاك قوزعالتقىشتارى اراسىندا ايىرماشىلىق ءىس جۇزىندە جوق. سوندىقتان, گازموتورلىق وتىن بۇل ناقتى, وتىننىڭ ءداستۇرلى ءتۇرىنىڭ ەكونوميكالىق نەگىزدەلگەن بالاماسى.
الايدا, قازاقستان اۋماعىندا وسى وتىن ءتۇرى وندىرىلەتىن وڭىرلەردى قوسپاعاندا وتىننىڭ وسى ءتۇرىن پايدالاناۋ ازىرگە كەڭ تارالعان جوق. نەگىزگى سەبەبى دامىعان ينفراقۇرىلىمدا, ونىڭ ىشىندە جانارماي قۇيۋ ستانسالارىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى. قازىر اۆتوموبيلگە گاز تولتىرۋ ستانسالارىنىڭ سانى ەلىمىز بويىنشا 500-دەن ءسال عانا اسادى, ياعني جەتكىلىكسىز.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى اۆتوكولىك قۇرالىنا وتىننىڭ ءداستۇرلى ءتۇرىنىڭ بالاماسىن بەرۋ جانە بەنزين بويىنشا يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ ماقساتىندا «قازمۇنايگاز-وڭدەۋ جانە ماركەتينگ» اق جانە «گەليوس» جشس اراسىندا موتورلىق وتىن رەتىندە گازدى پايدالانۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق سالاسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمدى جاساستى.
بۇدان باسقا, قازترانسگاز 2010 جىلدان باستاپ اۆتوكولىكتى سۇيىتىلعان تابيعي گازعا اۋىستىرۋعا جاعدايلار جاساۋ ءۇشىن جۇمىستار اتقارۋدا. 2010-2014 جىلدارى الماتىدا بەس اۆتوموبيلگە گاز تولتىرۋ كومپرەسسورلىق ستانساسى سالىنعان بولاتىن. قازىر شىمكەنت, اقتوبە جانە قىزىلوردا قالالارىندا ءۇش ستانسانى جوبالاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىمەن الماتى كولىكتەرىنىڭ ەكولوگيالىق تۇرعىدان تازا تۇرلەرىنە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ بويىنشا كەشەندى ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلدى جانە «قازاقستاننىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ ماسەلەسى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىنا قاجەتتى وزگەرىستەردى ازىرلەيتىن جۇمىس توبى قۇرىلدى.
– باسپاسوزدە گازموتورلىق وتىندى بارىنشا كوپ پايدالانۋ جاعدايىندا ونىڭ تاپشىلىق تۋدىرۋ مۇمكىندىگى جونىندە ايتىلۋدا. مۇنداي قاۋىپتىڭ قانشالىقتى نەگىزى بار؟
– قازاقستان رەسپۋبليكاسى گازموتورلىق وتىندى ون جىلدان اسا پايدالانۋدا. الايدا, وتىننىڭ بۇل ءتۇرى كولىك يەلەرىنىڭ سەنىمىنە تەز يە بولا العان جوق. ەسىڭىزگە سالىپ وتسەم, اۆتوبۋس پاركتەرىنىڭ جانە بارلىق تاكسوپاركتەردىڭ سۇيىتىلعان وتىنعا جاپپاي كوشۋى باسىندا عانا جاقسى بولدى, ال قازىر بۇل ءىس ءوز اۋانىمەن جۇرۋدە.
ەگەر كولەمى تۋرالى ايتار بولساق, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكى جارىم ميلليون توننا دەرلىك سۇيىتىلعان مۇناي گازى ءوندىرىلدى. 2015 جىلعا ونى ءوندىرۋ كولەمى 2 ميلليون 547 مىڭ توننا دەڭگەيىندە جوسپارلانىپ وتىر. بۇل رەتتە 2015 جىلعا سۇيىتىلعان مۇناي گازىن تۇتىنۋ بولجامى شامامەن 500 مىڭ توننانى قۇرايدى. سوندىقتان, ىشكى نارىقتا سۇيىتىلعان مۇناي گازىنىڭ ءپروفيتسيتى قاداعالانىپ وتىر, ياعني ونىڭ قازىرگى تۇتىنۋعا قاراعاندا, ءوندىرىلۋى 5 ەسە ارتىق. ال ءوندىرىس كولەمى ۇدايى, جۇيەلى وسۋدە.
– قازىرگى كۇنى قازاقستاننىڭ گاز سالاسىن دامىتۋ پەرسپەكتيۆاسى قانداي؟
– بۇگىن مەن تانىستىرىپ وتكەن, بارلىق كەلتىرىلگەن ناقتى فاكتىلەر ەلدە گاز سالاسىنىڭ بەلسەندى, جوسپارلى تۇردە دامىپ وتىرعاندىعىن كورسەتەدى جانە ونىڭ دامۋى شىن مانىندە وتە تەز جۇرۋدە. مىسالى, 2014 جىلى ەلىمىزدە تاۋارلىق گازدىڭ 23,5 ميلليارد تەكشە مەترى نەمەسە 2010 جىلعا 111,9% ءوندىرىلدى. ىشكى نارىق تۇتىنۋشىلارىنا 12,4 ميلليارد تەكشە مەتر گاز جەتكىزىلدى, بۇل 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا 137,7%-عا كوپ كورسەتكىش, ال قازاقستاننىڭ وڭىرلەرىن گازداندىرۋ بويىنشا جۇمىستار ودان ءارى جالعاسۋدا.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە, ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ جوسپارىندا اعىمداعى جىلى قازاقستان-قىتاي گاز قۇبىرىنىڭ ءۇشىنشى جەلىسىن پايدالانۋعا بەرۋ كۇتىلۋدە, بۇل تاسىمالدى بيىلعى 30 ميلليارد تەكشە مەترمەن سالىستىرعاندا 55 ميلليارد تەكشە مەترگە دەيىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان باسقا «بەينەۋ-بوزوي» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ جەلىلىك بولىگىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر, قىزىلوردا جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ 300-دەن اسا ەلدى مەكەندەرىن گازداندىرۋعا ىقپال ەتەتىن جانە باتىستان وڭتۇستىك وڭىرلەرگە گاز تاسىمالداۋ بويىنشا قويىلعان ستراتەگيالىق مىندەتتى شەشەتىن بولادى. سوندىقتان, وتاندىق ەنەرگەتيكانى, ونىڭ ىشىندە گاز سالاسىن دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى وتە زور.
اڭگىمەلەسكەن
سەيفوللا شايىنعازى,
«ەگەمەن قازاقستان».