ۇبت جۇيەسى قاشان جانە قالاي وزگەرەدى؟

ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ – قازاقستانداعى ەڭ ماڭىزدى ءبىلىم سىناقتارىنىڭ ءبىرى. بيىل بۇل جۇيەنىڭ ەنگىزىلگەنىنە 22 جىل. وسى ۋاقىت ىشىندە جۇيە بىرنەشە رەت وزگەرىپ, قوعامداعى ەڭ كوپ تالقىلاناتىن رەفورمالاردىڭ بىرىنە اينالدى. وسى جۇيە ارقىلى مەكتەپ ءبىتىرۋ ەمتيحاندارى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ ەمتيحاندارى ءبىر ارناعا بىرىكتىرىلدى.

سول كەزەڭدە بيلىك ۇبت ارقىلى جەمقورلىقتى ازايتۋدى, بارلىق تالاپكەرگە بىردەي مۇمكىندىك بەرۋدى, اۋىل مەن قالا تۇلەكتەرىنىڭ ءبىلىمىن تەڭ باعالاۋدى ماقسات ەتتى.

كولىك, پاتەر نەمەسە 50 ملن تەڭگە: تارازدىق تالاپكەر ۇبت-دان 140 بالل جينادى

ۇبت ەنگىزىلگەننەن كەيىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا قابىلداۋ جۇيەسى ورتالىقتاندىرىلدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, بۇل ەمتيحان وتكىزۋ ءتارتىبىن بىرىزدەندىردى, گرانت ءبولۋ پروتسەسىن اشىق ەتۋگە كومەكتەستى, تالاپكەرلەردىڭ ءبىلىمىن سالىستىرمالى تۇردە باعالاۋعا مۇمكىندىك بەردى. سونىمەن قاتار تەستىلەۋ اۋىل مەكتەپتەرى تۇلەكتەرىنىڭ دە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە باسەكەگە تۇسۋىنە جول اشتى.

العاشقى جىلدارى تەستىلەۋ قوعامدا ۇلكەن پىكىرتالاس تۋعىزدى. ءبىرى ونى ءادىل جۇيە دەپ باعالاسا, ەندى ءبىرى وقۋشىلاردى ءوز ويىن ەركىن ايتۋدان تەجەيتىن, شىعارماشىلىق جانە اناليتيكالىق ويلاۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىن, «تەست جاتتاۋعا» ۇيرەتەتىن مەحانيزمگە اينالدى دەپ سىنادى.

2017 جىلدان باستاپ ۇبت فورماتى وزگەرتىلدى. تەست ەندى مەكتەپ ءبىتىرۋ ەمتيحانىنان ءبولىنىپ, تەك جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسۋ قۇرالى رەتىندە قالدى.

كەيىنگى جىلدارى تالاپكەرلەرگە تەستتى بىرنەشە رەت تاپسىرۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى. مىسالى, اقىلى بولىمگە ءتۇسۋ ءۇشىن قاڭتار, ناۋرىز, تامىز ايلارىندا ۇبت تاپسىرۋ تاجىريبەسى ەنگىزىلدى. قازىرگى فورمات بويىنشا تالاپكەرلەر 3 مىندەتتى ءپان, 2 بەيىندىك ءپان تاپسىرادى. تاپسىرمالار سانى – 120, ەڭ جوعارى بالل – 140.سوڭعى جىلدارى تەستىلەۋ تولىق تسيفرلاندىرىلدى. تالاپكەرلەر تەست تاپسىراتىن كۇندى, ۋاقىتتى, ورتالىقتى وزدەرى تاڭداي الادى.

ۇبت ەلەكتروندى فورماتقا كوشكەننەن كەيىن ناتيجەنى بىردەن كورۋ, اپەللياتسيانى ونلاين بەرۋ, بەينەباقىلاۋدى كۇشەيتۋ مۇمكىندىگى پايدا بولدى. مينيسترلىك مۇنى اشىقتىقتى ارتتىرۋدىڭ ءبىر تەتىگى رەتىندە باعالادى.

ۇبت-2026: گرانت الۋ مۇمكىندىگى جوعارى 10 باعىت

20 جىلدان استام ۋاقىت وسىنداي ناتيجە كورسەتكەن جۇيە ەندى تاعى وزگەرىسكە ۇشىراعالى وتىر.  

ۆەدومستۆونىڭ رەداكتسيا تىلشىسىنە بەرگەن جاۋابىندا 2025 جىلعى 21 قىركۇيەكتە نيۋ-يوركتە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ETS باسشىلىعىمەن كەزدەسكەنى ايتىلعان. كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستاندا حالىقارالىق تاجىريبەنى پايدالانۋ ماسەلەلەرى تالقىلانعان.

«كەزدەسۋ ناتيجەلەرى بويىنشا وسى كومپانيانىڭ تاجىريبەسىن پايدالانا وتىرىپ, تەستىلەۋ جۇيەسىن جاقسارتۋ جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزۋ ۇسىنىلدى», دەپ حابارلادى مينيسترلىك.

قازىرگى ۋاقىتتا ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعى ETS-پەن بىرلەسىپ ارنايى جۇمىس توبىن قۇرعان. ونىڭ اياسىندا Admissions Insight Test (AIT) دەپ اتالاتىن جاڭا تەست فورماتىن ازىرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر.

AIT مودۋلدىك فورماتتا بولادى جانە ەكى نەگىزگى بلوكتان تۇرادى.

ء«بىرىنشى بلوكتا جوعارى دەڭگەيدەگى ويلاۋ داعدىلارىن باعالاۋعا باعىتتالعان پاندىك مودۋلدەر قاراستىرىلادى. ال ەكىنشى بلوك ءححى عاسىر داعدىلارىن – سىني ويلاۋ, كوممۋنيكاتسيا, تسيفرلىق ساۋاتتىلىق, جوبالىق ويلاۋ جانە باسقا دا نەگىزگى قۇزىرەتتەردى باعالاۋعا ارنالعان يننوۆاتسيالىق قۇرالداردى قامتيدى», دەلىنگەن جاۋاپتا.

وسىلايشا, بولاشاقتا تەست جۇيەسىندە تەك جاتتالعان ءبىلىم ەمەس, تالاپكەردىڭ اناليتيكالىق ويلاۋ قابىلەتى مەن فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىعى دا باعالانۋى مۇمكىن.

مينيسترلىك 2026 جىلى تەستىلەۋ فورماتىنا وزگەرىس ەنگىزىلمەيتىنىن ناقتىلادى. ال رەفورمانى ەنگىزۋ بىرنەشە كەزەڭ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلماق.

«2027 جىلى تەستتىڭ شاعىن ۇلگىسى ازىرلەنىپ, سىناقتان وتكىزىلەدى. 2028 جىلى جاڭا فورمات شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەت فيليالدارىنا تۇسۋشىلەر ءۇشىن پيلوتتىق رەجيمدە قولدانىلۋى مۇمكىن. 2029 جىلى قولدانىستاعى ۇبت ورنىنا جاڭا جۇيەنى تولىققاندى ەنگىزۋ ماسەلەسى قارالادى», دەپ مالىمدەدى ۆەدومستۆو.

سونداي-اق مينيسترلىك بارلىق وزگەرىستەر عىلىمي تۇرعىدا زەرتتەلىپ, وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلارمەن جان-جاقتى تالقىلاناتىنىن, ءبىلىمدى باعالاۋ جۇيەسىندەگى وزگەرىستەر مەن كۇتىلەتىن ناتيجەلەر بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.

قازاقستاندا نەگىزگى ۇبت باستالدى

سونىمەن قاتار, كەلەسى جىلدان باستاپ پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا وقۋعا ءتۇسۋ كەزىندە تالاپكەرلەردىڭ تەك ۇبت ناتيجەسى عانا ەمەس, اۋىزشا ەمتيحان كورسەتكىشتەرى دە ەسكەرىلمەك. جاڭا تالاپقا سايكەس, ۇمىتكەرلەردىڭ پەداگوگيكالىق قىزمەتكە دايىندىعى, كاسىبي بەيىمدىلىگى مەن كوممۋنيكاتيۆتىك قابىلەتتەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. سونداي-اق ۇبت-نى ءبىر رەتتىك فورماتقا كوشىرۋ ماسەلەسى ۇسىنىلىپ وتىر. بۇل باستاما گرانت كونكۋرسىنا قاتىسۋشىلاردى بارىنشا ءادىل ءارى وبەكتيۆتى باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىلەدى. دەگەنمەن تالاپكەرلەردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن الدىن الا تەكسەرۋ ءۇشىن سىناق تەستىلەۋ جۇيەسى ساقتالادى.

بۇدان بولەك, جوعارى وقۋ ورىندارىنا Foundation باعدارلامالارى ارقىلى شارتتى تۇردە قابىلداۋ تاجىريبەسىن توقتاتۋ جوسپارلانىپ وتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جۇيەمەن قابىلدانعان ستۋدەنتتەردىڭ ەداۋىر بولىگى كەيىن قاجەتتى ءوتۋ بالىن جيناي المايدى.

«ۇبت ەنگىزىلگەن كەزدە باستى ماقسات ادىلدىك بولدى دەپ ويلايمىن. راسىندا, اۋىل مەن قالا بالاسىنا بىردەي مۇمكىندىك بەرىلدى. بىراق جىلدار وتە كەلە بالالاردىڭ ءبىلىمدى تۇسىنۋىنەن گورى, تەست جاتتاۋعا كوبىرەك دايىندالاتىنىن بايقاي باستادىق. قازىر وقۋشىلار فورمۋلانى نەمەسە جاۋاپتى ەستە ساقتاۋعا تىرىسادى, ال ءوز ويىن ەركىن ايتىپ, تالداۋ جاساۋعا ۋاقىت از قالادى.

بالا ۇنەمى تەستپەن دايىندالعان سوڭ, شىعارماشىلىق ويلاۋ دا شەكتەلەتىن سياقتى. مىسالى, كىتاپتى تەرەڭ ءتۇسىنىپ وقۋ ەمەس, «وسىدان قانداي سۇراق كەلەدى؟» دەگەن كوزقاراس قالىپتاستى. ونىڭ ۇستىنە ۇبت-نىڭ اينالاسىنداعى سترەسس تە وتە ۇلكەن. كەي اتا-انالار مەن بالالار ءۇشىن بۇل ءبىر عانا ەمتيحان ەمەس, تاعدىر شەشەتىن سىناققا اينالىپ كەتتى.

دەگەنمەن جۇيەنى تولىق جوققا شىعارۋعا بولمايدى. قازىر جاڭا وزگەرىس ەنگىزىلەدى دەپ جاتىر, سوندىقتان بولاشاقتا تەست تەك جاتتاندى ءبىلىمدى ەمەس, بالانىڭ ويلاۋ قابىلەتىن, پىكىر ايتۋىن, لوگيكاسىن باعالايتىن باعىتقا وزگەرسە دۇرىس بولار ەدى», دەيدى استانالىق اتا-انا گۇلميرا احمەتوۆا.

مينيسترلىكتىڭ مالىمدەۋىنشە ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر جوعارى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا, تالاپكەرلەردى ىرىكتەۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە جانە ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋىنا نەگىز قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.