مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ باكۋدە وتكەن دۇنيەجۇزىلىك ۋربان فورۋمىنىڭ (WUF-13) 13-ءشى سەسسياسىنا قاتىستى. ءىس-شارا جەدەل ۋربانيزاتسيانىڭ سىن-قاتەرلەرىن جانە ونىڭ قالالارعا, قوعامعا, ەكونوميكاعا جانە كليماتقا اسەرىن تالقىلاۋ الاڭى – بۇۇ-حابيتات پلاتفورماسىنىڭ قولداۋىمەن وتكىزىلەدى, دەپ جازادى Egemen.kz .
فورۋمعا الەمنىڭ 100-دەن استام ەلىنەن 20 مىڭنان اسا دەلەگات قاتىستى. ولاردىڭ قاتارىندا وزبەكستان, قىرعىزستان, سەربيا, قحر, گرۋزيا, بولگاريا, كەنيا, ماۆريكي ەلدەرى مەملەكەتتەرىنىڭ جانە ۇكىمەتتەرىنىڭ باسشىلارى, سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جەتەكشىلەرى, اكادەميالىق جانە ىسكەر توپتاردىڭ باسشىلارى بولدى. قازاقستان دەلەگاتسياسى قۇرامىندا استانا قالاسىنىڭ اكىمى, الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى, وبلىس جانە قالا اكىمدىكتەرىنىڭ باسشىلارى بار.
ءوز سوزىندە قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى قالا قۇرىلىسىنىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ جاھاندىق كۇن ءتارتىبىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە قازاقستان حالقىنىڭ 63%-دان استامى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى مەن ادام كاپيتالىن تارتۋ ورتالىعىنا اينالىپ وتىرعان قالالاردا تۇرادى.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇسىنعان ستراتەگيالىق باعىتقا سايكەس, مەملەكەت ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ءومىر سۇرۋگە قولايلى جاعداي جاساۋ جانە لايىقتى جۇمىسپەن قامتۋ مۇمكىندىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ. ۇكىمەت ادامعا باعدارلانعان ءتاسىلدى باسشىلىققا الادى. وندا “ازاماتتارعا ارنالعان قالالاردىڭ" نەگىزى قاۋىپسىزدىك, قولجەتىمدىلىك جانە ەكولوگيالىق تۇراقتىلىق قاعيداتتارىنا سۇيەنەدى», — دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
2026 جىلدىڭ قاڭتارىندا قازاقستاندا ساۋلەتتىك جوبالاۋ مەن كەشەندى قالا جوسپارلاۋدىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتارىن بەكىتكەن جاڭا قۇرىلىس كودەكسى قابىلداندى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە ۋربانيستيكالىق دامۋ ورتالىقتارى قۇرىلدى.
قر پرەمەر-ءمينيسترى قالالاردىڭ ورنىقتى دامۋى زاماناۋي سىن-قاتەرلەرگە, سونىڭ شىنىدە تەحنولوگيالىق دامۋ مەن جاساندى ينتەللەكت, سۋ قاۋىپسىزدىگى, كليماتتىڭ وزگەرۋى جانە قالالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا كەشەندى جاۋاپ بەرۋدى تالاپ ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. قالانى قۇرىلىسىن دامىتۋداعى جاڭا تاسىلدەردىڭ ءبىر مىسالى, دامىعان ۋربانيستيكالىق ءوسۋ ورتالىعى رەتىندە Alatau city جوباسى اتالادى. قالالىق كلاستەر حالىقارالىق ينۆەستيتسيالار تارتۋعا, جايلى, تۇراقتى جانە تەحنولوگيالىق قالالىق ورتانى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن زاماناۋي باسقارۋ تەحنولوگيالارى مەن يننوۆاتسيالىق شەشىمدەر ەنگىزۋگە باعىتتالعان.
ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2026 جىلدى تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جاريالاۋى تەحنولوگيالىق ترانسفورماتسياعا جانە زاماناۋي قالالاردى دامىتۋ مەن باسقارۋعا باعىتتالعان ستراتەگيالىق باسىمدىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتىنى قاۋىپسىز, اشىق ءارى ادامعا باعدارلانعان تۇردە قولدانۋعا ارنالعان قۇقىقتىق بازا قالىپتاسقان. وتكەن جىلى ءتيىستى زاڭ قابىلداندى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ تسيفرلىق ەكوجۇيەسى ارقىلى 1200-دەن استام مەملەكەتتىك قىزمەت قولجەتىمدى. قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق شەڭبەرىندە, ونىڭ ىشىندە الماتىدا قۇرىلعان ەسكاتو-نىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن ازيا-تىنىق مۇحيتى تسيفرلىق شەشىمدەر ورتالىعىنىڭ پلاتفورماسىندا جي سالاسىندا تاجىريبە الماسۋعا دايىندىعى اتاپ ءوتىلدى.
قالالاردىڭ قارقىندى دامۋى جاعدايىندا كليماتتىق تۇراقتىلىق پەن سۋ قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرى ەرەكشە ماڭىزعا يە.
«جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان قازاقستاننىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسى قورشاعان ورتانى قورعاۋدى مەملەكەتتىڭ نەگىزگى قۇندىلىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىندادى. بۇگىنگى تاڭدا كليماتتىڭ وزگەرۋى جانە سۋ تاپشىلىعىنىڭ ارتۋى جاعدايىندا سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ تۇراقتى قالا دامۋىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالۋدا», — دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بۇۇ اياسىندا حالىقارالىق سۋ ۇيىمىن قۇرۋ جونىندەگى باستاماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. جانە دە قازاقستاندا وتكەن وڭىرلىك ەكولوگيالىق ءسامميتتىڭ ماڭىزىنا نازار اۋدارىلدى. ول ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ كليماتتىق جانە ەكولوگيالىق تۇراقتىلىق, سۋ قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرى بويىنشا پراكتيكالىق ىنتىماقتاستىعىنا ايتارلىقتاي سەرپىن بەردى.
سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ بۇۇ-حابيتاتپەن ىنتىماقتاستىعى, ورنىقتى ءارى ومىرشەڭ قالالىق دامۋدى ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان ۇلتتىق جانە حالىقارالىق باستامالارعا قاتىسۋى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. وتكەن جىلى قازاقستان قىزىلوردا قالاسىندا مەملەكەتتىك ورگانداردى, حالىقارالىق ۇيىمداردى, ساراپشىلاردى جانە بيزنەس وكىلدەرىن بىرىكتىرگەن العاشقى ۇلتتىق ۋربان فورۋمىن وتكىزدى. Making Cities Resilient 2030 جاھاندىق باستاماسى اياسىندا استانا ورتالىق ازياداعى وسىنداي تۇڭعىش پلاتفورما – Resilience Hub مارتەبەسىنە يە بولدى. سونىمەن قاتار الماتىدا ورتالىق ازيا مەن اۋعانستان ءۇشىن تدم بويىنشا بۇۇ وڭىرلىك ورتالىعىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا, ول وڭىرلىك ۇيلەستىرۋ جانە ورتاق باسىمدىقتاردى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن جۇمىس الاڭىنا اينالادى.
قر پرەمەر-ءمينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستاننىڭ جاھاندىق قالالىق سىن-قاتەرلەردى شەشۋدە اشىق ديالوگ پەن پراكتيكالىق ارىپتەستىككە نيەتتى ەكەنىن ءبىلدىردى.
فورۋم اياسىندا Urban Expo كورمەسى وتۋدە, وندا ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلار نازارىنا قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاۆيلونى ۇسىنىلدى. ەكسپوزيتسيا قوعامدىق كەڭىستىكتەردى جاڭارتۋ, ينفراقۇرىلىمدىق شەشىمدەر جانە جاڭا قالا قۇرىلىسى جوبالارى ارقىلى ەلدىڭ تۇراقتى, جايلى ءارى ەكولوگيالىق تازا قالالاردى دامىتۋعا زاماناۋي كوزقاراسىن كورسەتەدى. Green ID جوباسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى — بۇل قالالاردى كوگالداندىرۋعا, ولاردىڭ كليماتتىق تۇراقتىلىعى مەن قالالىق ورتانىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان باستاما.