رۋحاني بايلانىستى نىعايتۋ – ورتاق ۇستانىم

سەنات توراعاسى ريم پاپاسى XIV لەوعا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جىلى لەبىزىن جانە ەلىمىزگە اپوستولدىق ساپارمەن كەلۋ جونىندەگى شاقىرۋىن جەتكىزدى. ماۋلەن اشىمباەۆ كەزدەسۋدە قازاقستاننىڭ ۆاتيكانمەن كوپجوس­پارلى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا مۇددەلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

ء«تۇرلى ەتنوستىق جانە ءدىني قاۋىم­داستىقتاردىڭ قۇتتى مەكەنى سانالاتىن قازاقستان قاسيەتتى تاقتىڭ بەيبىتشىلىكتى, ۇيلەسىمدىلىكتى جانە ءوزارا قۇرمەتتى دارىپتەۋ جونىندەگى باستامالارىمىزدى ۇنەمى قولداپ كەلە جاتقانىن جوعارى باعالايدى. قازاقستان مەن ۆاتيكان اراسىنداعى ايرىقشا دوستىق پەن ىن­تىماقتاستىق قالىپتاسقان ساباقتاستىققا تابان تىرەپ, نىعايىپ كەلەدى. اسا قاسيەتتى, ءسىز بۇگىندە ءوزارا قارىم-قاتىناستى جاڭارتىلعان تاسىلدەر نەگىزىندە دايەكتى تۇردە ودان ءارى دامىتىپ وتىرسىز. ءبىز ۆاتيكاننىڭ الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزىنە كورسەتكەن تۇراقتى قولداۋى ءۇشىن ەرەكشە ءىلتيپاتىمىزدى بىلدىرەمىز. ءسىزدىڭ VIII سەزد قاتىسۋشىلارىنا ۇندەۋىڭىز وسى فورۋمنىڭ قورىتىندى دەكلاراتسياسىمەن بىرگە, جاھاندىق ديالوگتى نىعايتۋ جانە ەكسترەميزم مەن توزبەۋشىلىككە قارسى ءىس-قيمىل جولىنداعى رۋحاني باعدار رەتىندە قىزمەت ەتەدى. اسا قاسيەتتى, وزىڭىزگە قولايلى ۋاقىتتا اپوستولدىق ساپارمەن قازاقستانعا كەلۋىڭىز ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە بولار ەدى. مۇنداي ساپار وڭىرىمىزدەگى ءارالۋان قوعامنىڭ وكىلدەرىن جىگەرلەندىرىپ, ادىلەتتى ءارى ۇيلەسىمدى حالىقارالىق ءتارتىپتى كوزدەيتىن ورتاق ۇمتىلىسىمىزعا تىڭ سەرپىن بەرەدى سەنەمىن», دەلىنگەن قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ريم پاپاسى XIV لەوعا جولداعان ارنايى حاتىندا.

ماۋلەن اشىمباەۆ اۋديەنتسيا ءۇشىن العىس بىلدىرە وتىرىپ, ۆاتيكان دەلەگاتسياسى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VIII سەزىنىڭ قورىتىندى دەكلاراتسياسىن ازىرلەۋگە بەلسەندى قاتىسقانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول سەزد حاتشىلىعىنىڭ دەكلاراتسيا ەرەجەلەرىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىمەن جۇرگىزىپ جاتقان جۇمىسىنا توقتالدى.

«قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۆاتيكانمەن قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا ۇنەمى باسا ءمان بەرەدى, سونداي-اق ءسىزدىڭ دىنارا­لىق جانە مادەنيەتارالىق ديالوگتى نىعايتۋ جونىندەگى كۇش-جىگەرى­ڭىزدى جوعارى باعالايدى. قاسيەتتى تاق­تىڭ وكىلدەرى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VIII سەزىنىڭ استا­نا بەيبىتشىلىك دەكلاراتسياسى-2025 اتتى قو­رى­تىندى قۇجاتىن ازىرلەۋگە بەلسەن­­دى قاتىستى. سەزد حاتشىلىعى دەكلا­را­تسيانى ىسكە اسىرۋ اياسىندا ءدىني ۇيىمدار­دىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەستەگى ءرولى تۋرالى قۇجات دا­يىن­داۋ جۇ­مىس­تارىن قولعا الدى. سونداي-اق ءدىن كوش­باس­شىلارىنىڭ كوزقاراسىن ەسكەرە وتىرىپ, جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋدىڭ ەتيكالىق كودەكسىن ازىرلەۋدى دە باستادىق. ءبىز عىلىمي-تەحنولوگيا­لىق پروگرەسس شەڭبەرىندە رۋحاني قۇندى­لىق­تارعا باسىمدىق بەرۋ يدەياسىن دارىپ­تەيتىن قاسيەتتى تاقتىڭ وسى سالاداعى كوش­­­باس­­شىلىعىن جوعارى باعالايمىز. بۇل ما­­سەلەدە كاتوليك شىركەۋىنىڭ ينستي­تۋت­تارىمەن بەلسەندى ءوزارا ءىس-قيمىل ورناتۋعا دايىن­بىز», دەپ م.اشىمباەۆ ريم پاپا­سىنا ءدىني سەنىمى ءۇشىن قازا تاپقان­دار­دى ەسكە الۋ بەلگىسى رەتىندە قازاق­ستان اۋما­عىندا قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان كاتوليك ءدىنى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءتىزىمىن تابىس ەتتى.

ءوز كەزەگىندە, ريم پاپاسى XIV لەو قازاقستاننىڭ ءتۇرلى دىندەردىڭ وكىل­دەرى اراسىنداعى بەيبىتشىلىكتى جولعا قويۋ جانە جاھاندىق دەڭگەيدە وركەن­دەۋدى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى باستامالارىن جوعارى باعالايتىنىن جەتكىزدى. پونتيفيك قازىرگى سىن-قاتەرلەر جاع­دايىندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى اياسىندا جاسالىپ جاتقان ىزگى امالدار مەن قادام­دار­دىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سون­داي-اق ول قاسيەتتى تاق تاراپى مۇن­داي ميسسيانى ۇنەمى قولدايتىنىن ايتتى.

قازاقستان مەن ۆاتيكاننىڭ بەيبىت­شىلىكتى, ديالوگ پەن ءوزارا تۇسىنىستىكتى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن باستامالارىنا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا ءدىن كوشباسشىلارىنىڭ قازىرگى ءرولى مەن رۋحاني ديپلوماتيانىڭ ماڭىزى جان-جاقتى تالقىلاندى.

م.اشىمباەۆ بۇگىندە رۋحاني كوش­باس­شىلار ءدىني سەنىمىنە, ەتنوستىق تە­گىنە جانە ساياسي كوزقاراسىنا قاراماس­تان ءارتۇرلى مادەنيەتتەر, دىندەر مەن حالىقتار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ بەرىك كوپىرىن قالىپتاستىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى ءدىن ليدەرلەرى قوعامدا ادامگەرشىلىك پەن بىرلىكتىڭ قاجەتتىلىگى ارتقان كەزدە دۇرىس باعداردى ايقىنداپ, وڭ قۇندىلىقتار جۇيەسىن ناسيحاتتاۋعا ىقپال ەتە الادى. سونىمەن قاتار ول سەزد حاتشىلىعى مەن ۆاتيكان ديكاستەرياسىنىڭ استانا بەيبىتشىلىك دەكلاراتسياسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىنداعى بىرلەسكەن جۇمىسىنا ارنالعان ماڭىزدى مىندەتتەرگە نازار اۋداردى. م.اشىمباەۆ ءوز سوزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى جاڭا جاھاندىق قوزعالىس قالىپتاستىرۋعا, كليماتتىق وزگەرىستەرگە قارسى كۇرەس شارالارىنا جانە زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكتىنى جاۋاپكەرشىلىكپەن پايدالانۋعا باسا ءمان بەرىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى.

«رۋحاني كوشباسشىلار قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بەيبىتشىلىك جولىندا جاڭا جاھاندىق قوزعا­لىس قالىپتاستىرۋ جونىندەگى باستا­ماسىنا قولداۋ ءبىلدىردى. بۇل – حالىق­ارالىق ديالوگتى جانداندىرۋعا جانە كەلىسپەۋشىلىكتەر مەن قاقتىعىستاردى ەڭسەرۋدى, حالىقتار اراسىنداعى سەنىمدى نىعايتۋدى, بەيبىتشىلىك پەن ادىلەتتىلىك مۇراتتارىن ورنىقتىرۋدى قالايتىن بارلىق قوعامنىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋگە باستايتىن ماڭىزدى قادام. وسى ورايدا حالىقارالىق ۇيىمدارمەن, ونىڭ ىشىندە ەڭ الدىمەن, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىمەن ىنتى­ماقتاستىق ۇلكەن ءرول اتقارادى. الدا­عى ۋاقىتتا دا استانا بەيبىتشىلىك دەكلا­را­تسياسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن ىسكە اسىرۋ جولىندا ديكاستەريامەن سىندارلى ءوزارا ءىس قيمىلىمىزدى ءارى قاراي جالعاس­تىرا بەرەمىز دەپ سەنەمىز», دەدى سەنات توراعاسى.

دوڭگەلەك ۇستەل اياسىندا قازاقستان­داعى كونفەسسياارالىق جانە دىنارالىق ديالوگتىڭ حالىقارالىق ورتالىعى مەن ۆاتيكاننىڭ دىنارالىق ديالوگ جونىندەگى ديكاستەرياسى اراسىندا مەموراندۋمعا قول قو­يىلدى. قۇجات ءوزارا مويىنداۋدى بەكى­تىپ, تاراپتاردىڭ دىنارالىق جانە كون­فەس­سياارالىق ديپلوماتيا سا­لاسىن­داعى ىنتى­ماق­تاستىقتى دامىتۋ­عا, سونداي-اق ينستي­تۋتسيونالدىق سەرىكتەس­تىكتى نىعاي­تۋعا ارنالعان مىندەتتەمەلەرگە بەيىل ەكەنى راستايدى. ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرا­لى مەموراندۋم ەكى تاراپ تا مۇددەلى سالا­­لار­دا وزىق تاجىريبەمەن جانە بىلىم­مەن ال­ماسۋدى كوزدەيتىنىن دە اتاپ وتكەن ءجون.

سونىمەن قاتار بۇل كۇنى سەنات تور­اعاسى قاسيەتتى تاقتىڭ دىنارالىق ديا­لوگ جونىندەگى ديكاستەرياسىنىڭ پرە­فەك­­تى كاردينال دجوردج كۋۆاكادپەن ەكى­­جاق­تى كەزدەسۋ وتكىزدى. وندا ەكى ەلدىڭ ما­دە­نيەتارالىق جانە دىنارالىق ديالوگ سالا­سىنداعى ىنتىماقتاستىعىنىڭ باسىم باعىتتارى ءسوز بولدى.