سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن ورنىقتى دامۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق ماقساتتار مەن مىندەتتەردىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ جونىندەگى پارلامەنتتىك كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى. وندا قالالار مەن ەلدى مەكەندەردىڭ ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى, ناقتى ايتقاندا, ولاردىڭ ينفراقۇرىلىمىمەن ءتيىمدى جوسپارلاۋ تەتىكتەرى تالقىلاندى.
ماۋلەن اشىمباەۆ ورنىقتى دامۋ يندەكسىنىڭ 2024 جىلعى دەرەكتەرىنە سايكەس قالالار مەن ەلدى مەكەندەردىڭ ورنىقتىلىعىنا قول جەتكىزۋ ەلىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ قالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. جالپى, قازىرگى تاڭدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ازاماتتاردىڭ قالالاردا, شالعايدا ورنالاسقان جانە اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعدايلار جاساۋ ءۇشىن جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
– بىلتىر مەملەكەت باسشىسى-نىڭ باستاماسىمەن 2029 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمدىق جوسپار بەكىتىلدى. بۇل ستراتەگيالىق قۇجات ەنەرگەتيكا, سۋمەن جابدىقتاۋ, كولىك جانە تسيفرلىق بايلانىس سياقتى ماڭىزدى سەكتورلاردى قامتيتىن ەلدىڭ ورنىقتى ينفراقۇرىلىمدىق نەگىزىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى. حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس ينفراقۇرىلىمعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار ورنىقتى دامۋ سالاسىنداعى مىندەتتەردىڭ 90 پايىزدان استامىنا قول جەتكىزۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى سانالادى. بۇل تالقىلانعان ماسەلە مەن باسقا دا ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ جولىنداعى جۇمىستىڭ تىعىز بايلانىستى ەكەنىن ايقىن كورسەتەدى, – دەدى سەنات توراعاسى.
وسىعان بايلانىستى كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار نەگىزگى باعىتتار بويىنشا جوبالاردى بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋعا قاتىستى پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ, ۇسىنىستارىن ايتتى. سونداي-اق ءىس-شارادا وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ قالا قۇرىلىسى, كولىك ينفراقۇرىلىمىن جوسپارلاۋ, ساۋلەت-قۇرىلىس قىزمەتى سالاسىنداعى وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتەتىن «اگلومەراتسيالاردى دامىتۋ تۋرالى» زاڭنىڭ نورمالارى جانە ەلىمىزدىڭ 2025–2030 جىلدارعا ارنالعان وڭىرلىك ساياسات تۇجىرىمداماسىنىڭ باسىمدىقتارى تالقىلاندى.
قازىر قالالارداعى ينفراقۇرىلىمدىق پروبلەمالار ۇقساس جانە ولاردىڭ جۇيەلى سيپاتىمەن قاتار, وڭىرلەردە بازالىق ينفراقۇرىلىممەن بىركەلكى قامتاماسىز ەتىلمەيدى. ماۋلەن اشىمباەۆ بۇل تۇيتكىلدەردى شەشۋ كوممۋنالدىق, ەنەرگەتيكالىق, جول جانە تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋدى, الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ, ەڭ الدىمەن, ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ازاماتتارعا قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋدى, سونداي-اق وڭىرلەردىڭ ەكولوگيالىق ورنىقتىلىعىن ارتتىرۋدى تالاپ ەتەتىنىن ايتتى.
– كوممۋنالدىق جانە ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتىپ, دامىتۋ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەت ەكەنى ءسوزسىز. ەلەكترمەن جابدىقتاۋ, سۋ بۇرۋ جانە جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جەلىلەرىنىڭ ابدەن توزۋ كورسەتكىشىنىڭ 50 پايىزدان اسۋى پروبلەمانىڭ قانشالىقتى كۇردەلى ەكەنىن كورسەتەدى. جول ينفراقۇرىلىمى دا دابىل قاعارلىق جاعدايدا. قالالىق جولداردىڭ ۇشتەن ءبىرىنىڭ جانە اۋىلدىق جولداردىڭ شامامەن 40 پايىزىنىڭ جاعدايى كوڭىل كونشىتپەيدى. سونىمەن قاتار قالالار مەن ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ جولىنداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمعا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە وڭىرلەردىڭ ەكولوگيالىق ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ەكەنى انىق, – دەدى م.اشىمباەۆ.
سەنات توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, جالپى قالالار مەن ەلدى مەكەندەردىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ءۇشىن ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, سونداي-اق قوعامدىق ينستيتۋتتاردىڭ جۇيەلى نازارى مەن ۇيلەسىمدى جۇمىسى قاجەت.
سونداي-اق كوميسسيا وتىرىسىندا مونوقالالاردى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ دەڭگەيىنە, حالىق سانىنا جانە باسقا دا فاكتورلارعا بايلانىستى جاڭعىرتۋدىڭ سارالانعان شارالارىنا ەرەكشە ءمان بەرىلدى. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين اتاپ وتكەندەي, ساران قالاسى يندۋستريالىق ايماقتاردى قۇرۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتىپ بەردى. قالادا اتالعان ايماق قۇرىلعان ساتتەن باستاپ ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 4,6 ەسەگە, سالىق اۋدارىمدارى 5 ەسەگە ارتىپ, 2 مىڭنان اسا جۇمىس ورنى اشىلعان. بۇعان قوسا ول جاڭا الەۋمەتتىك جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم نىساندارىن سالۋ قاجەتتىلىگى سالالىق مەملەكەتتىك ورگاندار بەلگىلەگەن جەلى نورماتيۆتەرى مەن ستاندارتتار نەگىزىندە ەسەپتەلەتىنىن ايتتى.
پارلامەنتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىنا اكىمدىكتەردىڭ باسشىلىعى, وڭىرلەردەگى ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارى, سەنات جانىنداعى ساراپشىلار كلۋبىنىڭ مۇشەلەرى, سونداي-اق قوعامدىق جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.