سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتا وتىرىسى ءوتىپ, وندا دەپۋتاتتار دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ويىن بيزنەسى ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭدى ماقۇلدادى. سونداي-اق ولار مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان كانديداتۋرانى جوعارعى سوتتىڭ سۋدياسى قىزمەتىنەن بوساتۋ تۋرالى ماسەلەنى قارادى.
لۋدومانيامەن كۇرەس كۇشەيەدى
سەنات دەپۋتاتتارى الدىمەن پرەزيدەنتتىڭ نۇرعازى ابدىقانوۆتى جوعارعى سوت سۋدياسى لاۋازىمىنان بوساتۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قارادى. ۇسىنىلعان كانديداتۋرا الدىن الا كونستيتۋتسيالىق زاڭناما, سوت جۇيەسى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى كوميتەتىندە تالقىلاندى. پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنىن قولدادى.
ال وتىرىستا ەكى وقىلىمدا قارالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە دەنساۋلىق ساقتاۋ, ويىن بيزنەسى جانە ارتىق زاڭنامالىق رەگلامەنتتەۋدى بولعىزباۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» ماقۇلدانعان زاڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى قۇقىقتىق ماسەلەلەردى وڭتايلاندىرۋعا, ويىن بيزنەسىنىڭ حالىققا تەرىس اسەرىن ازايتۋعا جانە وسى سالالاردا مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
– بۇل زاڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن رەتتەيتىن زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىمەن ازىرلەنگەن. سونىڭ اياسىندا مەديتسينالىق قىزمەتتەردى رەگلامەنتتەيتىن نورمالار مەن ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ جەكەلەگەن قۇزىرەتتەرى قايتا قارالدى. سونىمەن قاتار لۋدومانيامەن كۇرەستى ارتتىرۋعا باعىتتالعان نورمالار قاراستىرىلىپ, بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر مەن توتاليزاتورلاردى جارنامالاۋ تالاپتارى كۇشەيتىلدى. قۇمار ويىندارعا قاتىسۋعا تىيىم سالىناتىن ازاماتتاردىڭ تىزبەسى دە كەڭەيتىلدى, – دەدى م.اشىمباەۆ.
وسى ورايدا «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسكە مۇگەدەكتىگى جوق ادامدارعا ەستۋ-پروتەزدىك كومەك كورسەتۋ تۋرالى ەرەجەنى, تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىندە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋعا سكرينينگتىك زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدى جانە اتموسفەرالىق اۋانىڭ جاي-كۇيى تۋرالى حالىقتى توقسان سايىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى حاباردار ەتۋدى كوزدەيتىن وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
سونداي-اق «جارناما تۋرالى» زاڭعا ويىن بيزنەسى جارناماسىنىڭ تارالۋىن شەكتەيتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. سوعان سايكەس بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر مەن توتاليزاتورلاردى جارنامالاۋعا تەك ارنايى بەلگىلەنگەن اۋماقتاردا عانا جول بەرىلەدى. مۇنداي جارنامانى ءموبيلدى قۇرىلعىلارعا جىبەرۋگە تىيىم سالىنادى. بۇعان قوسا «ويىن بيزنەسى تۋرالى» زاڭدا باس بوستاندىعى شەكتەلگەن نەمەسە شارتتى تۇردە سوتتالعان ادامداردىڭ قۇمار ويىندارعا قاتىسۋىنا تىيىم سالاتىن نورمالار دا قاراستىرىلدى.
«مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى» زاڭدا مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن باقىلاۋ مەن باسقارۋدى جاقسارتۋعا ارنالعان رەتتەۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارى ناقتىلاندى. وسىلايشا, ماقۇلدانعان زاڭ ارقىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ناقتىلاۋعا, جارنامانىڭ ورنالاسۋىن باقىلاۋعا جانە ويىن بيزنەسى سالاسىنداعى ادامداردىڭ بەلگىلى ءبىر ساناتتارىنا شەكتەۋلەر قويۋعا قاتىستى تۇزەتۋلەرمەن قاتار مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ سالاسىنداعى زاڭناما دا وزەكتەندىرىلدى.
سونىمەن قاتار دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن كيپر رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى قاراپ, ماقۇلدادى. كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ ەلىمىز بەن كيپر رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى قىلمىسقا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا قۇقىقتىق ىنتىماقتاستىقتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى جانە ەكىجاقتى قاتىناستاردى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى.
كەلىسىمدە بەلگىلەنگەن نەگىزگى شارتقا سايكەس سوتتالعان ادامنىڭ بەرۋ تۋرالى ەرىكتى كەلىسىمى بولۋى قاجەت. سونداي-اق سوتتالعان ادامدا ەكى تاراپتىڭ بىرەۋىنىڭ ازاماتتىعى جانە سوتتالۋىنا سەبەپ بولعان ارەكەت ۇكىمدى ورىنداۋ تاراپىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس قىلمىس دەپ تانىلۋعا ءتيىس.
– قارالعان كەلىسىم قازاقستان مەن كيپر اراسىنداعى قۇقىقتىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋدى كوزدەيدى. قۇجاتتا سوتتالعان ادامداردى بەرۋ شارتتارى, باس تارتۋدىڭ نەگىزدەرى, ۇكىمدى ورىنداۋ سياقتى ماسەلەلەر رەتتەلگەن. زاڭ ەكى ەل ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەڭگەيىن ارتتىرىپ, مەملەكەتتەرىمىز اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى كۇشەيتۋگە وڭ سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز, – دەدى سەنات توراعاسى.
سونىمەن قاتار پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى.
سوت ورىنداۋشىلارى زاڭدى بۇزىپ وتىر
سەناتور اندرەي لۋكين سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ زاڭعا قايشى اركەتتەرىن ءسوز ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ولاردىڭ بۇل ارەكەتتەرى كاسىپكەرلەردىڭ جۇمىسىن قيىنداتىپ وتىر.
– سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ جۇيەلى تۇردە زاڭ بۇزۋى كاسىپكەرلەردىڭ مۇددەسىنە قاۋىپ ءتوندىرىپ, سوت تورەلىگى ينستيتۋتىنا دەگەن سەنىمسىزدىك تۋعىزىپ وتىر. ولاردىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرىنەن كاسىپكەرلەردىڭ مۇلكى, شوتتارى جانە باسقا دا اكتيۆتەرى نەگىزسىز بۇعاتتالعان. سونداي-اق كەرىسىنشە بورىشكەرلەر قارىزدىڭ بارلىق سوماسىن تولەمەسە دە, سوت ورىنداۋشىلارى مۇنداي ءىستى اياعىنا دەيىن جۇرگىزبەي توقتاتىپ وتىرعان دەرەكتەر كوپ, – دەدى دەپۋتات.
سونداي-اق ولار ءوندىرىپ الۋشىلاردىڭ شاعىمدارىن ەلەمەي, بورىشكەرلەردەن شەكتەۋلەردى نەگىزسىز الىپ تاستاپ, وزدەرىنە سىياقى تاعايىنداپ زاڭسىز اقشاعا كەنەلىپ وتىرعان دەرەكتەر انىقتالعان.
قالدىق ساقتايتىن قويمالار قاۋىپتى
ال دەپۋتات ولگا بۋلاۆكينا 2,9 ملرد توننا قالدىق ساقتالعان قويمالاردىڭ جاعدايىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە قازىر 121 قالدىق قويماسى بار, وندا تاۋ-كەن جانە مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارىنىڭ 2,8 ملرد توننا قالدىعى ساقتالادى.
– دابىل بەرۋ, بۇعاتتاۋ, شامادان تىس جۇكتەمەدەن قورعاۋ قۇرىلعىلارى, باقىلاۋ-ولشەۋ اسپابى, پايدالانۋ ءتارتىبى بويىنشا كەشەندى سىناقتان وتكەن ءتيىستى بايلانىس جانە جارىقتاندىرۋ قۇرالدارى بولعان كەزدە عانا قالدىق قويمالارىن پايدالانۋعا بولاتىنىن ءتۇسىنۋ قاجەت. ال ەلدەگى مۇنداي نىساندار تالاپقا ساي بولماي وتىر. ءبىر عانا مىسالدى الساق, بىلتىر گلۋبوكوە اۋدانىنىڭ بەلوۋسوۆكا اۋىلىندا قالدىق قويماسى ارناسىنان اسىپ كەتتى. بۇل ءتيىستى قۇرىلىمدار تاراپىنان نىسانداردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە جۇيەلى تۇردە كاسىبي تالداۋ جاسالماعانىن كورسەتەدى. ول ادام دەنساۋلىعى مەن ينفراقۇرىلىمعا تىكەلەي زيان كەلتىرەدى, – دەدى سەناتور و.بۋلاۆكينا.
دەپۋتات سۋ تاسقىنى كەزەڭىندە بوگەتتەر جارىلىپ, ۋلى زاتتار جەرگە اعىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن, بۇل جەراستى جانە جەرۇستى سۋلارىنىڭ لاستانۋىنا اكەلەتىنىن ايتىپ دابىل قاقتى. ال ەلىمىزدە قالدىق قويمالارى ەلدى مەكەندەر مەن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنە جاقىن ورنالاسقان. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ قاۋىپتى ايماعىنداعى سەگىز سۋ شارۋاشىلىعى باسسەينىنىڭ جەتەۋى ترانسشەكارالىق ەكەنىن ەسكە سالدى دەپۋتات.
«ART Sport»-تا الاياقتىق كوپ
گەننادي شيپوۆسكيح «ART Sport» باعدارلاماسى قارجىلىق الاياقتىق جاساپ وتىرعانىن مالىمدەدى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, «ART Sport» باعدارلاماسى بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ جانە بالالاردى تەگىن سەكتسيالار مەن ۇيىرمەلەرگە تارتۋ ماقساتىندا ىسكە قوسىلعان. الايدا كەيبىر كاسىپكەرلەر بالالاردى ءاتۇستى تىركەپ, ساباق وتكىزبەگەن, ال قارجىسىن قالتاسىنا باسىپ العان. بالالاردىڭ ساباققا قاتىسۋىن راستايتىن ەلەكتروندىق جۇيە بولماعاندىقتان, مۇنداي كاسىپكەرلەر جالعان مالىمەت ۇسىنعان. وسىلايشا, بيۋدجەتتەن ارتىق قارجى العانى انىقتالعان. سونداي-اق كوپتەگەن سپورت نىسانىندا ىستىق سۋ, دۋش, اۋا جەلدەتكىشى, ءورت قاۋىپسىزدىگى جۇيەلەرى جوق. وقۋ-جاتتىعۋعا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار جەتىسپەيدى. جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگى تومەن, كوبىسىندە ءتيىستى سەرتيفيكات جوق. سونىمەن قاتار اۋىلدىق جەرلەردە سپورت سەكتسيالارى جەتكىلىكسىز, ال بالالار ءىرى قالالارعا قاتىناي المايدى, قارجىلاندىرۋ دۇرىس بولماعاندىقتان كەيبىر وڭىرلەردە باعدارلاما جارتىلاي نەمەسە تولىق توقتاپ قالعان. مۇنداي زاڭ بۇزۋ دەرەكتەرى الماتى, اقتوبە, تۇركىستان, پاۆلودار وبلىستارىندا تىركەلگەن.
– 2022–2023 جىلدارى باعدارلاما اياسىندا ءتۇرلى زاڭ بۇزۋشىلىقتار بويىنشا 38 پروكۋرورلىق قاداعالاۋ اكتىسى ەنگىزىلىپ, 43 لاۋازىمدى تۇلعا تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. 600-دەن اسا كاسىپكەردىڭ قۇقىعى قورعالىپ, ولارعا تيەسىلى قاراجات قايتارىلدى. سونداي-اق 22 قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, 8 ادام سوتتالدى. ەڭ سوراقىسى رەسپۋبليكا بويىنشا ساباققا قاتىسپاعان 8 مىڭنان اسا بالا تىركەلگەن. سونىمەن قاتار 164 سەكتسيا سانيتارلىق تالاپتارعا ساي كەلمەيتىن جەرتولەلەردە, پاتەرلەردە جانە جابدىقتالماعان زالداردا وتكىزىلگەن, – دەدى گ.شيپوۆسكيح.
دەپۋتات وسىعان بايلانىستى ۇكىمەتتى بىرقاتار تۇزەتۋ ەنگىزۋگە شاقىردى.
ءدارى-دارمەك ۋاقىتىندا جەتكىزىلۋى كەرەك
سەنات دەپۋتاتى اينۇر ارعىنبەكوۆا ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ پروبلەمالارىنا, ساتىپ الۋ ءراسىمىنىڭ اشىق بولماۋىنا جانە قىمبات پرەپاراتتار تىزبەسىن قالىپتاستىرۋعا قاتىستى تۇيتكىلدەرگە توقتالىپ, اتالعان ماسەلەگە ۇكىمەتتىڭ نازارىن اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, جىلدىڭ باسى مەن سوڭىندا ءدارى-دارمەك ۋاقىتىندا جەتكىزىلمەيدى. بۇل ازاماتتاردىڭ نارازىلىعى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە سەنىمسىزدىك تۋعىزادى.
– باق-تا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە جانە ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىندە «ينسۋلين», قۇرىسۋ مەن ىسىككە قارسى پرەپاراتتاردىڭ جوقتىعى تۋرالى شاعىمدار ءجيى ايتىلادى. ءدارى-دارمەكتى قابىلداۋ ۋاقىتىن وتكىزىپ الماۋ كەرەك, ناۋقاس ادام ولاردى كۇتە المايدى. ول ناۋقاستىڭ ومىرىنە تىكەلەي قاتىستى. بارلىق وڭىردە ومىرلىك ماڭىزدى پرەپاراتتاردىڭ ۋاقتىلى ءتۇسۋىن قامتاماسىز ەتىپ, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلار كەزىندە ءبىر-ءبىرىن الماستىراتىن دارىلەر ءتىزىلىمىن جاساۋ كەرەك, سونداي-اق تيىمدىلىگى دالەلدەنگەن يننوۆاتسيالىق پرەپاراتتار قولجەتىمدى بولۋ قاجەت, – دەدى سەناتور.