بيىل – بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ (بۇۇ) قۇرىلعانىنا 80 جىل. وسىعان وراي ساراپشىلار پرەزيدەنت ورتالىعىنىڭ پىكىرتالاس الاڭىندا بۇۇ-داعى قازاقستاننىڭ ءرولى مەن مۋلتيلاتەراليزمنىڭ بولاشاعى جونىندە وي ءبولىستى.
اتالعان ءىس-شاراعا بۇۇ-نىڭ, ديپلوماتيالىق كورپۋستىڭ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, عىلىمي توپتاردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل تالقىلاۋ نەگىزىنەن 2024 جىلى وتكەن بولاشاق ءسامميتىنىڭ قورىتىندى قۇجاتتارىندا, ونىڭ ىشىندە بولاشاق پاكتىندە, جاھاندىق تسيفرلىق شارتتا جانە بولاشاق ۇرپاقتار تۋرالى دەكلاراتسيادا بەكىتىلگەن مىندەتتەمەلەردى ىسكە اسىرۋدا ماڭىزدى قادام بولدى. ويتكەنى مۇنداي باستامالار جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جانە قازىرگى سىن-قاتەرلەردى شەشۋدە بۇۇ قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
«قازىرگى زامانعى جاھاندىق سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق تۇراقتىلىق پەن ورنىقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى بولىپ قالا بەرەدى. قازاقستان بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى ىلگەرىلەتۋدەگى كوشباسشىلىعىن دايەكتى تۇردە كورسەتىپ كەلەدى. ال قازىرگى پىكىرتالاس بولاشاقتىڭ ورتاق كورىنىسىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاھاندىق پروبلەمالار جاھاندىق شەشىمدەردى تالاپ ەتەدى. بيىل ەلدىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرىپ جانە ورتاق ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن ۇجىمدىق جاۋاپكەرشىلىكتى نىعايتا وتىرىپ, ترانسفورماتسيالىق وزگەرىستەردى جەدەلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بولاشاق ءۇشىن پاكتىنى ىسكە اسىرۋعا دەن قويدىق», دەدى بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى ۇيلەستىرۋشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ستيۆەن و'ماللي.
«بولاشاق ءۇشىن پاكتىنىڭ» قورىتىندى قۇجاتى نيۋ-يوركتە بۇۇ-نىڭ بولاشاق باس اسسامبلەياسىنىڭ سامميتىندە ماقۇلداندى. قۇجات داۋىس بەرۋسىز, كونسەنسۋسپەن قابىلداندى. 42-پاراقتى «بولاشاق ءۇشىن پاكتىندە» جاھاندىق پروبلەمالار, سونىڭ ىشىندە اسكەري قاقتىعىستار مەن بۇۇ مەن جاھاندىق ينستيتۋتتاردى رەفورمالاۋ جونىندەگى ەلدەردىڭ ۇسىنىستارى قامتىلعان. وندا «تۇراقتى دامۋ جانە دامۋدى قارجىلاندىرۋ»; «حالىقارالىق بەيبىتشىلىك جانە قاۋىپسىزدىك»; «عىلىم, تەحنولوگيا, يننوۆاتسيا جانە تسيفرلىق ىنتىماقتاستىق»; «جاستار جانە بولاشاق ۇرپاق» سەكىلدى بولىمدەر بار. ال بولاشاق ۇرپاق تۋرالى دەكلاراتسيا جاستاردى ۇلتتىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىنە تارتۋدى كوزدەيدى. بۇعان جاقىندا قۇرىلعان بۇۇ جاستار بيۋروسى ىقپال ەتەدى. سونداي-اق جاھاندىق ساندىق شارت جاستار اراسىندا تسيفرلىق ساۋاتتىلىقتى دامىتۋعا, يننوۆاتسيالار مەن كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا باعىتتالعان. وسى باستامالاردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋعا تسيفرلىق جانە وزىق تەحنولوگيالار جونىندەگى بۇۇ بيۋروسى قۇرىلدى. ول تسيفرلىق ترانسفورماتسيا ۇدەرىسىندە مەملەكەتتەردىڭ كۇش-جىگەرىن ۇيلەستىرەدى.
ال پرەزيدەنت ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تەمىربولات قازىرگى زامانعى پروبلەمالاردىڭ كوپجوسپارلى سيپاتى الەمدىك قوعامداستىقتى تۇراقتى دامۋعا قول جەتكىزۋ, بولاشاق ۇرپاقتىڭ يگىلىگى مۇددەسىندە الەمدەگى جالپى قاۋىپسىزدىك پەن ادىلەت دەڭگەيىن ارتتىرۋ ءۇشىن بىرلەسىپ جاڭا شەشىمدەر ىزدەۋگە ماجبۇرلەيتىنىن ايتتى.
«مۇنداي جاعدايدا كوپجاقتى كۇش-جىگەرگە, ەڭ الدىمەن بيىل 80 جىلدىعىن اتاپ وتەتىن بۇۇ فورماتىنا ەرەكشە ءۇمىت ارتىلادى. قازاقستان ءوز تاراپىنان بۇۇ قىزمەتىن تولىق قولداي وتىرىپ, ونىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى ورتا دەرجاۆالار مەن بارلىق دامۋشى ەلدىڭ ءرولىن كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن مالىمدەيدى. بۇل – پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇستانىمى», دەدى ول.
سونىمەن قاتار قاتىسۋشىلار كليماتتىڭ وزگەرۋى, تسيفرلىق باسقارۋ جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىك سياقتى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ شەشىمى دە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتا جاتقانىن ايتادى. نەگىزى ەلىمىز 1992 جىلى بۇۇ-عا كىرگەننەن بەرى يادرولىق قارۋسىزدانۋ, ايماقتىق قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتى دامۋدىڭ بەلسەندى قولداۋشىسى بولىپ كەلەدى. بۇل ءىس-شارا ەلىمىزدىڭ بۇۇ جۇمىسىنا قوسقان ۇلەسى مەن ودان ءارى ءوزارا ءىس-قيمىل بولاشاعىن تالقىلاۋ الاڭىنا اينالدى.
«ەكونوميكالىق داعدارىستار, پاندەميا, وڭىرلىك قاقتىعىستار جانە يگىلىكتەر مەن بايلىقتىڭ ادىلەتسىز ءبولىنۋى سياقتى سىن-قاتەرلەرگە قاراماستان, كوپجاقتى ءتاسىل – بۇرىنعىسىنشا حالىقارالىق قوعامداستىقتاعى ىقتيمال بىتىراڭقىلىققا قارسى كۇشتى قۇرال. سوندىقتان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جاھاندىق ىنتىماقتاستىق پەن پروگرەستىڭ ىرگەتاسى قىزمەتىن اتقاراتىن بالاماسى جوق جالعىز امبەباپ قۇرىلىم بولىپ قالا بەرەتىنىن» اتاپ ءوتتى», دەدى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اقان راحمەتۋللين.
سونداي-اق ءىس-شارادا برازيليانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى مارسەل فورتۋنا بياتو, تۇركيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى مۇستافا كاپۋدجۋ, «قوعامدىق پىكىر» زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بوتاگوز راقىشەۆا, پرەزيدەنت جانىنداعى قسزي حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ءبولىمىنىڭ باسشىسى داۋرەن ابەن دە ەلىمىزدىڭ بۇۇ-عا مۇشەلىگى مەن ونىڭ كوپجاقتىلىققا قوسقان ۇلەسىن اتاپ ءوتتى.