ءتۇبى ءبىر تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ جاستارى الماتىدا باس قوستى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن اۋقىمدى فورۋمعا 25 مەملەكەتتەن 200-گە جۋىق جاس قاتىستى. باۋىرلاستىق, دوستىق تۋىن جەلبىرەتكەن جيىن ەلدەر اراسىنداعى مادەني, تاريحي, عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋدى ءارى ونى جاڭا بەلەسكە كوتەرۋدى كوزدەيدى.
ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان ءىس-شاراعا تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمى مەن قازۇۋ مۇرىندىق بولدى. وسىلايشا, ءى حالىقارالىق تۇركى دۇنيەسى جاستارىنىڭ باسقوسۋى ءۇش كۇنگە سوزىلدى. باعدارلاما بويىنشا الدىمەن وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ مادەنيەتى مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنان سىر شەرتەتىن كورمە ءوتتى. كەيىن قاتىسۋشىلار دوڭگەلەك ۇستەل اياسىندا پىكىر الماسىپ, الەم جاستارىن تولعاندىرعان وتكىر ماسەلەلەردى تالقىلادى.
فورۋمنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى سۇلتان راەۆ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى دارحان احمەت-زاكي, تۇركپا-نىڭ باس حاتشىسى مەحمەت سۋرەيا, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتور جانسەيىت تۇيمەباەۆ, «وتانداستار قورى» حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق دەپارتامەنتىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى ەرجان مۇقاش, الماتى قالاسى جاستار ساياساتى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءازيز قاجدەنبەك, تۇركى دۇنيەسىنە بەلگىلى جازۋشىلار مەن بەلسەندى ستۋدەنتتەر قاتىستى.
حالىقارالىق ءىس-شارانى سۇلتان راەۆ قۇتتىقتاۋ سوزبەن اشىپ, تۇركى الەمىندەگى جاستاردىڭ يگىلىگى ءۇشىن تۇركسوي ۇيىمى جۇرگىزىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالدى.
– تۇركى دۇنيەسى جاستارىنا ارنالعان فورۋمنىڭ قازاقستاندا ءوتۋىنىڭ وزىندىك ءبىر ەرەكشەلىگى بار. سەبەبى قازاقستان – كۇللى تۇركى دۇنيەسىنىڭ كىندىگى, قاسيەتتى قاراشاڭىراعى. بارشامىزدىڭ تامىرىمىز كونە تۇركىلەرگە بارىپ تىرەلەدى. تۇركى دۇنيەسىنىڭ وزىندىك مول تاريحى مەن مادەنيەتى بار. قازىرگى جاستار وسى مادەنيەت پەن تاريحتى, وركەنيەتتى, اتا-بابا جولىن ءبىلۋى قاجەت. سونداي-اق بارلىق مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, ءبىز تۇركى دۇنيەسىن دامىتۋدى ويلاستىرۋىمىز كەرەك. وسى جۇمىستاردى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋدا فورۋمنىڭ ماڭىزى جوعارى, – دەدى س.راەۆ.
ءوز كەزەگىندە جانسەيىت تۇيمەباەۆ اقش, گەرمانيا, شۆەيتساريا, نيدەرلاند, تۇركيا, رۋمىنيا, قىرعىزستان, وزبەكستان, بولگاريا, ازەربايجان سىندى مەملەكەتتەردىڭ جاستارى باس قوسقان جيىننىڭ ءمان-ماڭىزىنا توقتالىپ, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جاس بۋىنعا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
– بۇگىندە تۇركى حالىقتارىنىڭ ىنتىماقتاستىعى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلىپ كەلەدى. اسىرەسە گۋمانيتارلىق بايلانىس, ءبىلىم, عىلىم, مادەنيەت سالاسىنداعى ىقپالداستىق ەرەكشە دامىپ جاتىر. پرەزيدەنت تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ سامميتىندە: «تۇتاس تۇركى جۇرتىن تاريحي تامىرلاستىق پەن ورتاق مۇددە بىرىكتىرەدى. دارىندى جاستاردىڭ الەۋەتىن اشۋعا مۇمكىندىك جاساۋ قاجەت. عىلىم, ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتكەن ءجون», دەگەن ەدى. ءبىز ورتاق ماقساتقا جەتۋ جولىندا بىرىكسەك, ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتەمىز. بۇگىندە تۇركى ەلدەرى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى دامىتۋدا جانە جانداندىرۋدا جاستارعا ارتىلار جاۋاپكەرشىلىك جوعارى. XXI عاسىر – زاماناۋي تەحنولوگيا مەن عىلىمي پروگرەستىڭ كەزەڭى. كرەاتيۆتى يدەيالار مەن جاڭا باستامالاردىڭ قوزعاۋشى كۇشى دە – جاستار. تۇركى الەمىنىڭ ينتەللەكتۋال جاستارىنىڭ جينالۋى بۇل فورۋمنىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەدى. ءاربىر ەلدىڭ ءوز تاجىريبەسى مەن بىرەگەي الەۋەتى بار. تۇركى الەمىنىڭ اقىنى ماعجان جۇماباەۆ «مەن جاستارعا سەنەمىن!» دەپ ۇران تاستاعان ەدى. وسى ءبىراۋىز ءسوز ءالى دە جاستاردىڭ جۇرەگىنە وت بەرىپ, كەمەل كەلەشەككە دەگەن سەنىمدەرىن وياتادى, – دەدى ج.تۇيمەباەۆ.
ءىس-شارا بارىسىندا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەكتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن دارحان احمەت-زاكي وقىپ بەردى.
«فورۋم جاستار اراسىندا ءبىلىم, عىلىم, يننوۆاتسيا جانە مادەنيەت الماسۋ سالاسىنداعى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ءۇشىن ەرەكشە مۇمكىندىك بەرەدى. تۇركى الەمىنىڭ جاستارى – ءبىزدىڭ ورتاق مۇرامىز. قازىرگى تاڭدا الەمدە ءتۇرلى الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە مادەني وزگەرىستەر ورىن الۋدا. سوندىقتان جاڭا زاماناۋي ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ تالاپتارىنا ساي سانالى, وي-ءورىسى كەڭ, باسەكەگە قابىلەتتى جاستاردى تاربيەلەۋ وتە ماڭىزدى. مينيسترلىك تاراپىنان تۇركى ەلدەرىندەگى جوو اراسىنداعى ارىپتەستىكتى نىعايتۋ, تاجىريبە الماسۋ جانە جاستاردىڭ ءبىر-بىرىمەن بايلانىسىن ارتتىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاساپ كەلەدى», دەلىنگەن.
وسىناۋ فورۋمعا موڭعوليادان كەلگەن اباي مۇرات ۇلى تۇركى جاستارىنىڭ باسىن قوساتىن مۇنداي حالىقارالىق جيىندار مەن كونفەرەنتسيالار ءجيى وتكىزىلۋى قاجەت ەكەنىن ايتتى.
– فورۋم جوعارى دەڭگەيدە ءوتىپ جاتىر. ءۇش كۇنگە جوسپارلانعان ءىس-شارادا وزگە ەلدىڭ جاستارىمەن پىكىر الماسىپ قانا قويماي, تۇركى الەمىنىڭ تاريحىمەن تانىسۋعا مول مۇمكىندىك الدىق. ءار ەل ءوزىنىڭ بولاشاعىن وسكەلەڭ ۇرپاقپەن بايلانىستىرادى. وسى جاس وسكىنگە ءۇمىت ارتىپ, ءتۇرلى مەملەكەتتىك قولداۋ ءىس-شارالارىن ۇيىمداستىرادى. قانى ءبىر كيىز تۋىرلىقتى تۇركى جۇرتىنىڭ بارلىعىندا دەرلىك ۇستاناتىن قۇندىلىقتارى سايكەس كەلەدى. تۇركى ىنتىماقتاستىعىنا ۇيىتقى بولعان ۇيىمداردىڭ تاريحىن زەردەلەسەك, ولاردىڭ كوپشىلىگىنە قازاقستان باستاماشى بولعانىن كورەمىز. تۇركسوي, تۇركپا جانە تۇركى اكادەمياسى – سونىڭ ايقىن دالەلى. بۇل ۇيىمدار باۋىرلاس ەلدەردىڭ مادەني-رۋحاني جاقىنداسۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ وتىر. دەمەك جاستاردىڭ ءبىر ارنا دا بولۋى دا قالىپتى, – دەدى ا.مۇرات ۇلى.
سونىمەن قاتار وقۋ ورنى بازاسىنداعى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە تۇركسوي مەديا ءبىلىم بەرۋ جانە زەرتتەۋ ورتالىعى اشىلدى. مۇندا باق سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر زەرتتەلىپ, ساراپتامالار جاسالادى. تۇركى الەمىنىڭ مەديا وكىلدەرىن جۇمىلدىراتىن ورتالىقتا عىلىمي-تاجىريبەلىك دوڭگەلەك ۇستەل, كونفەرەنتسيا, ءباسپاسوز ءماسليحاتى, عىلىمي-ادىستەمەلىك ماجىلىستەر وتكىزىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
جان-جاقتان جيىلعان جاستارعا الاتاۋ بوكتەرىندەگى الماتىنىڭ كورىكتى جەرلەرىنە ساياحات تا ۇيىمداستىرىلدى.