استانادا «ورتاق بولاشاق جولىندا: جاس كوشباسشىلاردىڭ دىنارالىق ديالوگتى نىعايتۋداعى ءرولى» تاقىرىبىنا ارنالعان العاشقى جاس ءدىني ليدەرلەر فورۋمى ءوتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
سەناتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ءمالىم ەتكەندەي, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى شەڭبەرىندە ۇيىمداستىرىلعان ءىس-شاراعا الەمنىڭ 30-دان استام ەلىنەن كەلگەن دەلەگاتتار قاتىسىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى بىرلەسىپ شەشۋ جولدارىن تالقىلادى. وتىرىستىڭ ناتيجەسىندە جاس ءدىن ليدەرلەرىنىڭ بىرلەسكەن ۇندەۋى قابىلدانىپ, الداعى ورتاق جۇمىستىڭ باسىم باعىتتارى بەلگىلەندى.
سەنات توراعاسى, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى ماۋلەن اشىمباەۆ فورۋمدى اشىپ, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلارعا جولداعان قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەردى.
«الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى وركەنيەتتەر ۇندەستىگىن ورنىقتىرىپ, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى دارىپتەيتىن بىرەگەي ديالوگ الاڭى سانالادى. وسى اسا ماڭىزدى ىسكە جاس بۋىن وكىلدەرىن جۇمىلدىرۋ – ۋاقىت تالابى. سەبەبى, وسكەلەڭ ۇرپاق – قاشاندا جاسامپازدىق پەن جاڭاشىلدىقتىڭ جارشىسى. ءتۇرلى ەلدە تۇراتىن جاستاردىڭ ءدىن سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعى ادامزاتتىڭ رۋحاني بولاشاعىن ايقىنداۋعا تىكەلەي اسەر ەتەدى. قازىر الەمدە گەوساياسي قايشىلىقتاردىڭ سالدارىنان ءتۇرلى سىن-قاتەرلەر پايدا بولدى. وسى الماعايىپ كەزەڭدە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ وتە ماڭىزدى. بۇل رەتتە ءدىن كوشباسشىلارى ايرىقشا ءرول اتقارادى. ال وعان جاستاردىڭ بەلسەنە قاتىسۋى جۇمىسقا تىڭ سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز», دەلىنگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋىندا.
ماۋلەن اشىمباەۆ اتاپ وتكەندەي, فورۋم جاس كوشباسشىلار اراسىنداعى دىنارالىق ديالوگتىڭ بىرەگەي پلاتفورماسىنا اينالىپ, قازىرگى سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋ ىسىندە جاستاردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرەتىن جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشۋدى كوزدەيدى.
«جاھاندىق پروبلەمالار ۋشىعا تۇسكەنى بەلگىلى. فورۋم وتكىزۋ يدەياسى وسى سىن-قاتەرلەرگە توتەپ بەرەتىن تەتىك رەتىندە قولعا الىندى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, بۇگىنگىدەي الماعايىپ كەزەڭدە ديالوگ ورناتۋ – جاڭا قاعيداتتار مەن نورمالار ارقىلى كەلىسىمگە قول جەتكىزەتىن قولايلى ورتا قۇرۋدىڭ جالعىز جولى. الەمدە قاقتىعىستار مەن قايشىلىقتار كۇشەيىپ تۇرعان تۇستا رۋحاني ديپلوماتيا مادەنيەتتەر مەن دىندەر اراسىنداعى التىن كوپىر رەتىندە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. سونداي-اق بۇل قادام جاھاندىق سىن-قاتەرلەردى بىرلەسىپ ەڭسەرۋدە ەرەكشە مانگە يە. جاس ءدىن ليدەرلەرىنىڭ العاشقى فورۋمى وسى ميسسيانىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگى. ءبىز جاس كوشباسشىلار دىنارالىق ديالوگقا تىڭ سەرپىن بەرىپ, بەيبىتشىلىك, تولەرانتتىلىق جانە ءوزارا تۇسىنىستىك ساباقتاستىعىن ساقتاپ, ونى ءارى قاراي نىعايتا تۇسەدى دەپ سەنەمىز», دەدى سەزد حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى.
سونىمەن قاتار ماۋلەن اشىمباەۆ جاستار وڭ وزگەرىستەردىڭ وزەگى جانە ورنىقتى دامۋدىڭ كەپىلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان جاس ۇرپاقتىڭ ۇنىنە قۇلاق اسىپ, ولاردىڭ يدەيالارى مەن باستامالارىن جاھان ساياساتىنا قاتىستى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ كەزىندە ەسكەرۋ اسا ماڭىزدى.
وسىعان بايلانىستى حاتشىلىق باسشىسى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك, كليماتتىڭ وزگەرۋى, تسيفرلىق ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارىپ, ادىلەتتىلىك, تۇراقتىلىق جانە كەلىسىمگە تابان تىرەيتىن ورتاق بولاشاق قالىپتاستىرۋ جولىندا جاس كوشباسشىلاردىڭ الەۋەتىن ءتيىمدى ىسكە اسىرۋعا ارنالعان بىرقاتار ماڭىزدى باعىتقا توقتالىپ ءوتتى.
«زورلىق-زومبىلىق پەن قاتىگەزدىكتىڭ كەز-كەلگەن كورىنىسىنە توزبەۋشىلىك احۋالىن قالىپتاستىرۋدىڭ, قاقتىعىستاردى بەيبىت جولمەن شەشۋگە جانە قوعامدا ۇيلەسىمدى قارىم-قاتىناس ورناتۋعا ىقپال ەتۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل رەتتە جاستاردىڭ ءرولى ستراتەگيالىق سيپاتقا يە. قوعامدا جالعان اقپارات پەن تەرىس ناسيحاتقا يممۋنيتەت قالىپتاستىرۋ, بالالار مەن جاستارعا ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ونىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ دا وزەكتى ماسەلە. سونداي-اق بۇگىندە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋعا ارنالعان باستامالاردى قولداۋ, ورنىقتى دامۋ قاعيداتتارىن ىلگەرىلەتۋگە بەلسەندى ۇلەس قوسۋ جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ادامزات يگىلىگى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكپەن ءارى ادەپپەن پايدالانۋدىڭ ماڭىزى دا ارتىپ وتىر. سىزدەر وسى باسىمدىقتاردى كەڭىنەن دارىپتەۋگە ۇلەس قوساسىزدار دەپ سەنەمىن», دەگەن ماۋلەن اشىمباەۆ جاس ليدەرلەردى اتالعان باعىتتا بەلسەندىلىك تانىتۋعا شاقىردى.
ءوز كەزەگىندە فورۋمعا قاتىسۋشىلار ءتۇرلى كونفەسسيالاردىڭ, حالىقارالىق جانە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جاس وكىلدەرىنە, عالىمدار مەن ساياساتكەرلەرگە قازىرگى وزەكتى پروبلەمالاردى تالقىلاۋعا, ولاردى شەشۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن بىرلەسىپ تابۋعا مۇمكىندىك بەرگەنى ءۇشىن سەزد باسشىلىعى مەن حاتشىلىعىنا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى. سەزدىڭ دىنارالىق جانە مادەنيەتارالىق ديالوگ پەن رۋحاني ديپلوماتيا ساباقتاستىعىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە قوسقان ۇلەسى زور ەكەنى دە اتاپ ءوتىلدى.
پانەلدىك سەسسيالار بارىسىندا جاس ءدىن كوشباسشىلارىنىڭ الەمنىڭ تۇراقتى دامۋىنداعى ءرولى, جاڭا تەحنولوگيالار داۋىرىندەگى رۋحاني قۇندىلىقتار, ونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكتتىڭ سىن-قاتەرلەرى مەن مۇمكىندىكتەرى كەڭىنەن تالقىلاندى.
فورۋم كەزىندە قاسيەتتى تاقتىڭ دىنارالىق ديالوگى جونىندەگى ديكاستەرياسى يسلام ماسەلەلەرى بيۋروسىنىڭ باسشىسى مونسەنور حالەد اكاشە, مۇسىلمان اقساقالدار كەڭەسىنىڭ باس حاتشىسى مۇحاممەد ابدەلسالام, ءباا تولەرانتتىلىق جانە بەيبىت قاتار ءومىر ءسۇرۋ مينيسترلىگىنىڭ باس ديرەكتورى افرا مۇحاممەد ءالسابري, انگليكان قاۋىمداستىعى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى دجو بەيلي ۋەللس, «دىندەر بەيبىتشىلىك ءۇشىن» ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ديپيكا سينگح, توناف ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى ەممانۋەل گانس, «نۇر-مۇباراك» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى ەرشات وڭعار جانە باسقا دا جاس ءدىن ليدەرلەرى ءسوز سويلەدى.
سەكتسيالىق وتىرىستار بارىسىندا فورۋمعا قاتىسۋشىلار جاس كوشباسشىلاردىڭ الەمنىڭ تۇراقتى دامۋىنداعى, مادەنيەتتەر مەن دىندەر ديالوگىنداعى ءرولىن, سونداي-اق, تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندەگى رۋحاني قۇندىلىقتاردى تالقىلادى.
فورۋمنىڭ ناتيجەسىندە قورىتىندى قۇجات – جاس ءدىن ليدەرلەرىنىڭ بىرلەسكەن ۇندەۋى قابىلداندى. وندا قاتىسۋشىلار سەزدىڭ جانە ءبىرىنشى فورۋمنىڭ ۇيىستىرۋشى ءارى جاسامپاز رولىنە باسا ءمان بەردى. قۇجاتتا جاستار ءوزارا قۇرمەت پەن كەلىسىم, مەيىرىمدىلىك پەن جاناشىرلىق, تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتاستىق سالتانات قۇرعان الەم قالىپتاستىرۋعا وزدەرىنىڭ بىلىمدەرىن, كۇش-قۋاتىن جانە ەرىك-جىگەرىن جۇمساۋعا دايىن ەكەندەرىن دە اتاپ وتكەن. سونداي-اق كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار 2025 جىلى استانادا وتەتىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ VIII سەزى شەڭبەرىندە جاس ءدىن ليدەرلەرىنىڭ ەكىنشى فورۋمىن ۇيىمداستىرۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى.
ماۋلەن اشىمباەۆ فورۋم اياسىندا مازمۇندى تالقىلاۋلار بولعانىنا جانە ماڭىزدى يدەيالار ايتىلعانىنا نازار اۋدارىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە ارنالعان ۇسىنىستاردى – باتىل قادام, ال, بىرلەسكەن ۇندەۋ – ورتاق كۇش-جىگەردىڭ سيمۆولدىق ناتيجەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«جاس ءدىن ليدەرلەرىنىڭ ءبىرىنشى فورۋمىنا قاتىسۋشىلاردىڭ بىرلەسكەن ۇندەۋىندە جاھاندىق سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋ جولىندا ادامزاتتى ۇيىستىرا تۇسەتىن كونفەسسياارالىق ديالوگتىڭ ماڭىزدى رولىنە باسا ءمان بەرىلگەن. شىن مانىندە, بىرلەسكەن جۇمىس ارقىلى عانا كەدەيلىك, تەڭسىزدىك, كليماتتىڭ وزگەرۋى, داعدارىس سياقتى پروبلەمالاردى ءتيىمدى شەشە الامىز. وسى قۇجاتتا كورسەتىلگەن باسىمدىقتار جاس كوشباسشىلاردىڭ ودان ءارى بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدارى مەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىعىنىڭ بەرىك نەگىزىن قالايدى. پرەزيدەنتىمىز اتاپ وتكەندەي, جاستار – الەمدەگى وڭ وزگەرىستەردىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى. جاس بۋىننىڭ كۇش-قۋاتى, ىنتا-جىگەرى جانە يدەيالارى دىنارالىق ديالوگقا تىڭ سەرپىن بەرىپ, حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ بۇگىنگى سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋىنە وڭ سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى سەنات توراعاسى.
ايتا كەتسەك, جاس ءدىن ليدەرلەرىنىڭ فورۋمىن وتكىزۋ تۋرالى يدەيا – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن قابىلدانعان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزىن دامىتۋدىڭ 2023-2023 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىندا كورسەتىلگەن باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى.