ۇلكەن قالالاردا, اسىرەسە مەگاپوليستەردە جاڭا تۇرعىن ءۇي سانى كوبەيىپ كەلە جاتىر. ساۋلەتى مەن ءسانى اسقان باسپانا عيماراتتارى الىستان كوز اربايدى. زامانعا ساي تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەردى ەسكەرۋ دە جۇيەلەنە تۇسكەن.
قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنىڭ كۇشەيۋى, پاركينگ, قويما بولمەسى, جابىق اۋلا سياقتى مۇمكىندىكتەردىڭ ەسكەرىلگەنىنە ءبىراز بولدى. ءتىپتى اينالاسىنا مەكتەپ, بالاباقشا, الەۋمەتتىك نىسانداردى بىرىكتىرە سالعان كەشەندى قۇرىلىستار دا پايدا بولدى. مۇنىڭ ءبارى, ارينە, قۇپتاۋعا تۇرارلىق قۇبىلىس. دەگەنمەن قۇرىلىس جۇرگىزۋشى كومپانيالاردىڭ ارەكەتىندە اراگىدىك ءبىر كىلتيپان كەزدەسىپ قالادى. ءارى ونىسىنىڭ كوپە-كورنەۋ الداۋ ەكەنىن انىقتاعاندا, ءتىپتى رەنجيسىڭ.
مەملەكەت تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالاسىن قولداۋداي-اق قولدايدى. حالىقتى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ – سالاماتتى مەملەكەتتىڭ نەگىزى جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ تىكەلەي كورسەتكىشى. سوندىقتان مەملەكەت تاراپىنان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ەلەۋلى جانە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلەدى. ەلىمىزدە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن مەملەكەتتىك قولداۋ – «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى» شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلادى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك يپوتەكالىق باعدارلامالار بويىنشا پاتەردىڭ تەك العاشقى نارىقتان بولۋ شارتى دا – قۇرىلىس كومپانيالارىنا مەملەكەتتىڭ جاساپ وتىرعان ۇلكەن كومەگى.
الايدا سالىنىپ جاتقان ۇيلەردىڭ باسىم بولىگى قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرىنە (قنجە) ساي كەلمەيدى. قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرى – اتقارۋشى بيلىك ورگاندارى قابىلداعان قالا قۇرىلىسى قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋدى, سونداي-اق ينجەنەرلىك ىزدەنىستەردى, ساۋلەت-قۇرىلىس جوبالاۋ مەن قۇرىلىستى رەگلامەنتتەيتىن تەحنيكالىق, ەكونوميكالىق جانە قۇقىقتىق سيپاتتاعى نورمالار جيىنتىعى. ەلىمىزدە تۇرعىن ۇيلەردىڭ جايلىلىق كلاستارعا ءبولىنۋى 2007 جىلى قابىلدانعان قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرىنە سايكەس رەتتەلەدى. بىراق بۇل ەرەجەدە جايلىلىق كلاستارىنا ساي بولماۋىنا قاتىستى جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزىلمەگەن. بۇل ەرەجە تەك ۇسىنىمدىق سيپاتتا كورسەتىلگەن.
اتالعان ەرەجە تالاپتارى بويىنشا بارلىق تۇرعىن ءۇي ءتورت كلاسقا بولىنەدى. تارقاتار بولساق, I كلاسس – ەليتا, II كلاسس – بيزنەس, III كلاسس – جايلى, IV كلاسس – ەكونوم. ەليتا كلاسى بويىنشا ءبىر بولمەلى پاتەر اۋماعى – 25 شارشى مەتردەن, ەكى بولمەلى پاتەر – 50 شارشى مەتردەن, ءۇش بولمەلى پاتەر 75 شارشى مەتردەن اسۋ كەرەك. بىرنەشە بالكون, جۋىناتىن بولمە, دارەتحانا بولۋعا ءتيىس.
قازىر قۇرىلىس كومپانيالارى جايلى جانە بيزنەس-كلاسس ساناتى دەپ ساتىپ جاتقان پاتەرلەر قنجە ۇسىنعان جايلىلىق كلاسس بويىنشا جىكتەۋگە ءتىپتى سايكەس كەلمەيدى. جالپى, كومپانيالار قنجە تالاپتارىن 100 پايىز ورىنداي بەرمەيدى. مىسالى, 2020 جىلى بەلگىلى قۇرىلىس كومپانياسىنان 2 بولمەلى II جايلىلىق كلاسىنداعى (بيزنەس ساناتتاعى) پاتەرگە قاتىستى قۇرىلىسى اياقتالماي جاتىپ الدىن الا ساتىپ الۋ كەلىسىمشارتىن جاساستىق. كەيىن پاتەردى العاندا ونىڭ بيزنەس ساناتىنا ساي ەمەستىگىن اڭعاردىم. بۇل سانات بويىنشا پاتەردە 2 بالكون, اس بولمەسىنىڭ اۋماعى – كەمى 12 شارشى مەتر, جۋىناتىن 2 بولمەسى بولۋى, ەلەكتروندى ق ۇلىپپەن جابدىقتالۋعا ءتيىس ەدى. بىراق ولاي بولماي شىقتى.
جايلى جانە جايلى پليۋس دەپ ساتىلىپ جاتقان ۇيلەردە جەراستى كولىك تۇراقتارى قاراستىرىلماعان. قالالاردا كولىك تۇراعىن تابۋ ماسەلەسى پروبلەماعا اينالدى. ويتكەنى قونىستانۋشىلار كوبەيدى, سايكەسىنشە, كولىك سانى دا ارتىپ شىعا كەلدى. تۇرعىن ءۇي ماڭىنداعى كولىكتەردىڭ بەيبەرەكەت قويىلۋى (جەراستى كولىك تۇراعى بولماعاندىقتان) جاياۋ ادامداردىڭ دا, كوشەدەگى باسقا كولىكتەردىڭ دە قوزعالىسىنا كەرى اسەر ەتىپ وتىر. ونى بىلاي قويعاندا, بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى قىل ۇستىنە شىقتى.
كوپ جاعدايدا ەكونوم ساناتقا تيەسىلى نىساندار بەكىتىلگەن تالاپ ۇدەسىنەن شىعادى. بىراق ودان جوعارعى كلاستاردىڭ تالاپقا سايكەستىگى وتە داۋلى. شىن مانىندە, جايلىلىق تالاپتارى ساقتالماعان ۇيلەردى جايلى پليۋس, بيزنەس جانە پرەميۋم دەپ جارنامالاۋ – بار بولعانى ماركەتينگتىك قادام. مۇنداي نەگىزسىز ء(ھام لايىقسىز) جارناما پاتەر باعاسىنىڭ نارىق باعاسىنان جوعارى بولۋىنا اسەر ەتەدى. مۇنداي جاعدايلاردى حالىقتىڭ ءبىلىپ, پاتەر ساتىپ الاردا ەسكەرىپ جۇرگەنى ابزال.