كريميناليست – قىلمىستىق قۇرامى بار وقيعا ورىنىنا باسقادان بۇرىن جەتەتىن زەرتتەۋشى. وسى مامانداردىڭ كاسىبي ارەكەتى, قىراعىلىعى - كۇرمەۋلى قىلمىستىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋدىڭ العىشارتى. تاۋلىگى تۇرلىشە قۇبىلاتىن كريميناليستيكانىڭ قىر-سىرىن بىلمەككە قۇمارتۋشىلار كوپ. ءبىز 2008 جىلدان بەرى قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىندە, 2013 جىلدان كريميناليستيكادا ەلەۋلى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن استانا قالاسى ەسىل اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمنىڭ قىزمەتكەرى رينات مۇقىشەۆپەن سالانىڭ سان قىرىن سارالادىق.
«قىلمىستى اشۋدىڭ ەرتە-كەشى جوق»
«20 مامىر. كۇن ارقان بويى كوتەرىلمەي-اق استانا قالاسى ەسىل اۋداندىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ «كريميناليستيكا» بولىمشەسىنە ءتۇرلى دارەجەدەگى قىلمىسقا كۇدىكتى 33 ازامات جەتكىزىلدى». تۇنگى كەزەكشىلىكتەن شىققان كريميناليست رينات سەرىك ۇلى, ەڭ اۋەلى, كەيىنگى جۇمىس كۇنىن تۇيىندەپ الدى. ەندىگى مەجە – قىلمىستى كىم, قاشان, تاۋلىكتىڭ قاي مەزەتىندە, قالاي جاساعانىن انىقتاۋ. كەيىپكەرىمىز ءۇشىن قات-قابات شيەلەنىسكەن قىلمىستى اشۋدىڭ ەرتە-كەشى جوق.
«جايسىز جاعدايعا تاپ بولعان ازاماتتار جۇمباق جاعدايدى قۇزىرلى ورگانعا قانشالىقتى تەز حابارلاسا, ونىڭ سىرىن اشۋ سونشالىقتى جىلدام بولادى. مۇندايدا, ءبىز, ىلە-شالا وقيعا ورنىنا اتتانىپ, بەلگىلەنگەن اۋماقتى قىزىل-اق قورشاۋمەن بەكىتەمىز. بۇل قىلمىسكەردىڭ اياق-قول ىزدەرى بوگدە ادامداردىڭ ىزدەرىمەن ارالاسىپ كەتپەۋى ءۇشىن قاجەت. قورشالعان ورىنعا ءوزىمىز دە ارنايى اياققاپ, قولعاپپەن كىرەمىز. ءار ايعاقتى ءدال سول ساتتە سۋرەتكە ءتۇسىرىپ, تىركەپ قويامىز. قازىر تەحنولوگيا دامىعان زاماندا باسىم ايماقتار بەينەباقىلاۋ كامەرالارىمەن جابدىقتالعان. اۋلالارداعى, عيماراتقا كىرە بەرىستەگى, ءۇي-جايلارداعى كامەرالاردى ءجىتى تەكسەرۋ ناتيجەسىندە كۇدىكتى تەز قولعا ءتۇسىپ جاتادى. سوندىقتان كۇردەلى قىلمىستىڭ ءوزى تاۋلىك ىشىندە ايقىندالادى. ال بەينەباقىلاۋ قۇرىلعىسى جوق جەرلەردەن ايعاقتاردى تابۋعا تىرىسامىز. سونداي-اق اياق, قول ءىزى, الاقان ءيىسى الىنادى», دەدى رينات مۇقىشەۆ.
كريميناليستەر ءۇشىن قىلمىسكەردىڭ جىمىسقى ارەكەتىن قولعاپ, بەتپەردە كيىپ جۇزەگە اسىرعانى دا كەدەرگى ەمەس.
«اككى قىلمىسكەرلەر جەكە-باسىن جاسىراتىن اتريبۋتتارعا جۇگىنىپ جاتادى. وقيعا وسىلاي ورىلگەن جاعدايدا مامانداردىڭ دا زەرتتەۋ تاسىلدەرى وزگەرەدى. اياق كيىم ءىزى ارقىلى ادامنىڭ سالماعى, بويى قانشا ەكەنىن تابانى تيگەن جەردىڭ ەرەكشەلىگىنە قاراي بولجانادى. قىلمىس ورنىنان تابىلعان بارلىق اياق كيىم ىزدەرى ساراپتاماعا الىنىپ, ونىڭ يەلەرى كۋا رەتىندە تارتىلادى. ماسەلەن, ءبىر ۇيدە توناۋ بولىپ, ول 1 اپتادان كەيىن حابارلانسا سول ۋاقىت ارالىعىندا ۇيگە كەلگەندەردىڭ اياق كيىم ءىزى الىنىپ, سالىستىرىلادى. بەلگىلى ادامداردىڭ اياق كيىم ىزىنەن بولەك بولعان ءىز كۇدىكتىنىڭ ءىزى رەتىندە قارالادى. اياق كيىمنىڭ ىزدەرى كوپ بولۋى بىزگە قورقىنىش تۋدىرمايدى, كەرىسىنشە, ول كوپ بولىپ ونىڭ يەلەرى انىقتالعان سايىن كۇدىكتىگە جەتەر جول قىسقارا تۇسەدى. ساۋساق ىزدەرى دە سولاي زەرتتەلەدى. وقيعا ورنىنداعى ءىز بەن كۇدىكتىنىڭ ساۋساق ىزدەرىنىڭ سايكەستىگىن پاپيلون اپپاراتى انىقتاپ بەرەدى», دەيدى كريميناليست.
ماماننىڭ ايتۋىنشا, وقيعا بولعان ءۇيدىڭ كورشىلەرى كەلتىرگەن دايەكتەر دە كوپ رەتتە قىلمىسكەردى ۇستاۋعا سەپتەسەدى. ولاردىڭ سيپاتتاۋىمەن كۇدىكتىنىڭ فوتو-روبوتى جاسالادى. ال كۇدىكتىنىڭ سۇلباسى بەينەباقىلاۋ كامەراسىنا ىلىككەن جاعدايدا «ۆيزير» باعدارلاماسى كۇدىكتىنىڭ بەينەسىن ايقىنىراق ەتۋگە قاۋقارلى.
«كۇدىكتى ۇستاعان ءار زاتتا الاقان ءيىسى قالادى. قولعا تۇسكەن ادامنىڭ ءيىسى وقيعا ورنىنان الىنعان يىسپەن سالىستىرىلادى. ونىڭ 100 پايىزدىق سايكەس كەلۋىن ودورولوگيالىق, ياعني, ءيىستى انىقتايتىن زەرتحانا تەكسەرەدى. ودورولوگيالىق ءتاسىل, جوعالعان ادامدى تابۋ ءۇشىن دە كوپ قولدانىلادى. بۇل ىسكە ءيىسشىل يتتەر دە تارتىلادى. ماسەلەن, قىلمىس جاسالعان ورىندا كۇدىكتىگە تيەسىلى كيىم تابىلسا, ول كينولوگيالىق يتكە يىسكەتىلەدى. كۇدىكتى الىسقا ۇزاپ كەتپەسە, ۇيرەتىلگەن يتتەرگە قىلمىسكەردى تابۋ قيىنعا سوقپايدى. كۇدىكتىگە تيەسىلى زات يتتەرگە 8-9 كم سايىن قايتا يىسكەتىلىپ تۇرادى», دەدى رينات سەرىك ۇلى.
«كريميناليست مامان فانتازياسىنا ەرىك بەرۋ كەرەك»
ناقتى ايعاق, نىق شەشىم ەكىنشى ەسىمىنە اينالعان كريميناليستەر قيالىنا ەرىك بەرەتىن مەزەتتەر دە بولادى. ولار كەيدە, ءوزىن قىلمىسكەر رەتىندە سەزىنەدى. كۇدىكتى ىستەۋى مۇمكىن ارەكەتتەردى دە قايتالايدى. مۇنىڭ ءبارى قىلمىستىڭ بەتىن اشۋ ءۇشىن جاسالادى.
«قىلمىس جاسالعان ورىنداردا قول ىزدەرى از بولسا كريميناليست فانتازياسىن ىسكە قوسۋ كەرەك. كۇدىكتىنىڭ ورنىندا بولعاندا نە ىستەر ەدىم... سىني ويدى قوسامىن. ونىڭ ارەكەتتەرىن قايتالاپ كورىپ, ساۋساق ىزدەرى قايدا قالۋى مۇمكىن ەكەنىن بولجاپ, سول جەردەن ساۋساق ءىزىن الامىن. وسىنداي ءىس ناتيجەسىندە بىرنەشە قىلمىستى اشتىق. ماسەلەن, اسۇيدەگى تارتپانى ءبارى تۇتقاسىنان ۇستاپ جاۋىپ جاتپايدى. تۇتقانىڭ جانىنان يتەرە سالاتىندار بار. ال ءدال سول جەردەن ساۋساق ءىزى تابىلىپ جاتادى», دەدى كريميناليست.
كريميناليستيكا – كۇردەلى سالا. قىزىعۋشىلىقپەن بىرگە تاجىريبەنى شىڭداپ وتىرۋ ماڭىزدى. رينات مۇقىشەۆ بۇل قىزمەتتە 10 جىلدىق تاجىريبەسى بولسا دا ارىپتەستەرمەن «كەڭەسىپ پىشكەن تون كەلتە بولمايتىنىن» تىلگە تيەك ەتتى.
«كريميناليست بولۋ ءۇشىن جوعارى قىزىعۋشىلىق كەرەك. قىزىقساڭ قىلمىستى اشۋ, سول باعىتتا جۇمىس ىستەۋ قيىن ەمەس. ءبىزدىڭ جۇمىستا ءبىر وقيعا كۇن سايىن قايتالانبايدى. ءارتۇرلى وقيعاعا تاپ بولاسىڭ. كۇندە الدىمىزعا جاڭا جۇمباق تۇسەدى. قۇپيانى اشۋعا ىنتىعىپ, قىزىعىپ تۇرساڭ ءبارى وڭاي. ءاردايىم ارىپتەستىڭ پىكىرىن ءبىلۋ, وقيعانى تالقىلاۋ, تارازىلاۋ جۇمىستى جەڭىلدەتەدى. ال كىسى ءولىمى سىندى اۋىر قىلمىستى زەرتتەۋگە پسيحولوگيالىق تۇرعىدا دايىندالىپ بارامىز. اينالانىڭ ءبارى قان-جوسا بولسا دا سالقىنقاندىلىقتى ساقتايمىز. وسى تۇستا كوپشىلىك ءۇشىن قىزىق بولار مىنا جايتقا نازار اۋدارعىم كەلەدى. قىلمىسكەرلەر, سىلەكەي, قان ت.ب تامعان ورىندى ارنايى سۇيىقتىق نە سۋمەن جۋىپ تاستاپ, ءىز قالدىرماعانسيدى. الايدا ەدەندەگى قان دنق-سى مۇلدە وشپەيدى. ءبىز ارنايى ۇنتاقتار ارقىلى قاندى ەدەن بەتىنە شىعارامىز. مەنىڭ تاجىريبەمدە كيىم-كەشەكتى, ايعاقتى جۋىپ, بەلگىسىز ورىنعا لاقتىرىپ جىبەرسە دە سۋ وتكىزەتىن قۇبىردان ءىزدى الىپ, سول ارقىلى قىلمىستى اشقان ءسات بولدى», دەدى رينات سەرىك ۇلى.
اسىلىندا قر قىلمىستىق كودەكسىندە كريميناليستكە ىستەن باس تارتۋعا مۇمكىندىك بەرىلگەن. الايدا رينات سەرىك ۇلى مەن ونىڭ اينالاسىنداعى ماماندار بۇل جەڭىلدىككە جۇگىنبەگەن. ولار ءۇشىن ءار ءىس – ادام تاعدىرى.