«ايمان-شولپان» جىرىنىڭ 200 جىلدىعى اتالىپ وتپەدى
– قاتيموللا اعا! الپىس جاستى القىمداعان شاعىڭىزدا «ايمان-شولپان» شىعارماسىن جىرلاپ, جۇرتقا جىرشىلىق جاڭا قىرىڭىزبەن تانىلدىڭىز. جاسىڭىز ۇلعايعان تۇستا ۇزىن-سونار جىردى جاتتاۋ, ەستە ساقتاۋ قيىنعا سوقپادى ما؟ – وسىدان ءوزىم دە قورىقتىم. مەديتسينادا: «ادامنىڭ جاسى ۇلعايعان سايىن ونىڭ ەستە ساقتاۋ قابىلەتى ازايادى», دەگەن قاعيدا بار. كوز جانارىم ەرتەرەك كەتىڭكىرەپ قالعاندىقتان, مەن كوپ جىل بويى جادىممەن جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان اداممىن. ادامنىڭ قولى جۇمىس ىستەگەن سايىن بىلەگى شىنىعا تۇسەدى. سول سەكىلدى مەنىڭ جادىم دا شىنىقتى ما ەكەن, ماعان ۇزىن-سونار جىردى جاتتاۋ, ونى ەستە ساقتاۋ ەش قيىنعا تۇسكەن جوق. – ساعات جارىم ۋاقىت بويى «ايمان-شولپان» جىرىن دەمالماستان جىرلادىڭىز. قازاق حالقىندا بۇدان دا بولەك ءىرى-ءىرى داستاندار بارشىلىق. تاڭداۋىڭىز نەگە وسى شىعارماعا ءتۇستى؟ – بىرىنشىدەن, جىردى مەنىڭ ءبىرىنشى جىرلاۋىم. ۇلكەن جىرلارعا قاراۋعا جۇرەكسىندىم. «جاتتاي الار ما ەكەنمىن» دەگەن قورقىنىش بولعانى دا جاسىرىن ەمەس. ەكىنشىدەن, وسى جىردا ۇلكەن درامالىق شيەلەنىس بار. حالىق جالىقپاي تىڭدايدى. تىڭداپ وتىرعان حالىق سەريال كورىپ وتىرعانداي اسەردە بولادى. بۇل جىردى ەڭ العاشقى رەت كۇيتاباققا 1982 جىلدارى قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءسابيت ورازباەۆ اعامىز تۇسىرگەن. وسىدان وتىز جىل بۇرىن سول كىسىنىڭ كۇيتاباعىنان تىڭداپ, وسى جىردى جاتتاسام ەكەن دەپ ارمانداپ قويعانمىن. بىراق, ءوزىڭ بىلەسىڭ, ادامدا جىر جاتتاپ وتىراتىن ۋاقىت بولا بەرمەيدى. الپىس جاسىم جاقىنداعاندا: «وركەسترمەن ءان سالامىن, دومبىرامەن ايتىپ ءجۇرمىن. ەندى حالىققا نە كورسەتسەم ەكەن؟» دەپ كوپ ويلاندىم. سوسىن تاڭداۋىم «ايمان-شولپان» جىرىنا ءتۇستى. بۇل تاڭداۋىمدى اللا تاعالانىڭ ءوزى ءدال كەلتىردى مە, جولىم بولعاندا, سول جىلى وسى جىردىڭ 200 جىلدىعى ەكەن. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ سول جىلعى 25 ساۋىرىندە جارىق كورگەن ماقالادا وسى جىردىڭ 200 جىلدىعى ەش جەردە اتالىپ وتپەي جاتقاندىعى تۋرالى جاقسى جازىلدى. شىنىندا دا, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى ءبىر مادەني ۇجىم نەمەسە فيلارمونيا جاق اشقان جوق. تەك ءبىزدىڭ عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان وبلىستىق فيلارمونياسى وسى جوبامەن اتالمىش جىردى وسكەلەڭ ۇرپاققا تانىستىرۋ, ناسيحاتتاۋ, جالپى ونەرىمىزدى, مادەني قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەۋ ماقساتىندا ەلىمىزدىڭ ايماقتارىن ارالاپ شىقتىق. – وسى جىردى ءسابيت ورازباەۆتىڭ تۇسىرگەن كۇيتاباعى بويىنشا جاتتادىم دەپ وتىرسىز. ياعني, ءسابيت اعامىزدىڭ جىرلاعان ماقامى بويىنشا. ءوز تاراپىڭىزدان جىردى جىرلاۋ بارىسىندا ماقام, ساز, باسقا جاعىنان بولسىن قانداي دا ءبىر وزگەرىستەر ەنگىزدىڭىز بە؟ – ءسابيت اعامىزدىڭ جىرلاۋى دا سازعا وتە باي ەكەن. ساز جاعىنان, ماقام جاعىنان كەيبىر وزگەرىستەردى ەنگىزدىم. ازداپ باتىستىڭ ماقامدارىن قوستىم. كەيبىر ديالوگتاردا, مىسالى, مامان مەن كوتىباردىڭ ديالوگىندا ءبىرىن-ءبىرى ءاجۋالايتىن جەرلەرى بار. كوتىباردىڭ مامانعا: «مىنگىزگەن اشامايعا ۇلىڭ بار ما؟» دەيتىن جەرىندە باتىرشا وبرازدا ويناپ كۇلەمىن. مامان بايدىڭ كوتىباردى «كەدەيسىڭ» دەپ كۇلەتىن جەرىندە دە سىزدانامىن. وسىنداي-وسىنداي تۇستارىندا ءوز تاراپىمنان وزگەرىستەر ەنگىزدىم.ونەرپازداردان گورى تىڭدارماندار جاعى قاتتى قورقىتادى
– اعا, ەسىمى التى الاشقا ايگىلى, ەل تانىعان, قوعامعا دا, حالقىنا دا ايانباي قىزمەت ەتىپ, مادەنيەت سالاسىندا ءوز قولتاڭبالارىن قالدىرعان كوزى كورمەيتىن ءتورت ونەر وكىلىن حالىق ءالى كۇنگە دەيىن جاقسى بىلەدى, جاقسى كورەدى. سولاردىڭ ءبىرى – ءوزىڭىزسىز. قالعان ۇشەۋى – مىقتى كومپوزيتور, «اقتاماق», «جانەركە» دەگەن اندەردىڭ اۆتورى سادىق كارىمباەۆ, ءانشى ماكەن الياسقاروۆ, جەزقازعاننىڭ «قاراكوز» انسامبلىندە قىزمەت جاساعان, «انا تۋرالى باللادا», «نەگە سولاي؟» دەگەن اندەردىڭ اۆتورى جاقسىكەلدى سەيىلوۆ اعالارىمىز. مەنىڭ سۇرايىن دەگەنىم, ەرتەڭگى ۇرپاققا قانداي امانات قالدىرعىڭىز كەلەدى؟! – جالپى, ادام بالاسىنىڭ پەشەنەسىنە نە جازىلسا, سونى كورەدى دەپ جاتادى. مەنىڭ باسىندا كوزىم كوردى. بىراق, وسى كوزىمنىڭ ءالسىز ەكەندىگىن, ءبىر كۇنى كەتەتىندىگىن باسىنان ءبىلىپ ءجۇردىم. سوعان ءوزىمدى-ءوزىم دايىندادىم. كوزىم كورمەي قالعان جاعدايدا ءوزىمدى مويىماۋعا ۇيرەتتىم. وزىمىزدەن كەيىنگى ۇرپاققا ايتارىم, ەشقاشان قيىندىققا مويىماي, ءوزىنىڭ العا قويعان ماقساتىنا جەتۋ جولىندا سوڭىنا دەيىن كۇرەسسە ەكەن دەيمىن. قيىندىق دەگەن – مىندەتتى تۇردە كوزى كورمەي قالۋ ەمەس قوي. ومىردە باسقا دا ءتۇرلى جاعدايلار كەزدەسىپ جاتادى. ەڭ ءبىرىنشى – الدارىنا ماقسات قويا بىلۋلەرى كەرەك. سول ماقساتقا قالاي جەتەتىنىن تارازىلاپ, سوعان ۇمتىلسا الىنبايتىن قامال جوق. بۇل – جەكە تۇرعىدان العانداعى ماسەلە. ال ۇلت بولىپ, قوعام بولىپ قيىنشىلىققا مويىماۋ, الدىعا ماقسات قويۋ – بۇل بولەك دۇنيە. قازىرگى زاماندى ءبىز ءومىر سۇرگەن زامانمەن سالىستىرۋعا ءمۇلدەم كەلمەيدى. ءبىزدىڭ ءتىلىمىز, ءدىلىمىز, ادەبيەتىمىز بەن مادەنيەتىمىز سياقتى اسىل قۇندىلىقتارىمىز بار. مەن كەلەر ۇرپاقتى وسىلاردى ساقتاۋعا, قورعاۋعا, باسقا ۇلتتىڭ جەتەگىندە كەتپەۋ جولىندا كۇرەسۋگە شاقىرامىن. – ءسىزدى نە تولعاندىرادى؟ – مەنى ونەرپازداردان گورى تىڭدارماندار جاعى قاتتى تولعاندىرادى. ءداستۇرلى انگە دەگەن كورەرمەننىڭ ىقىلاسى ازايىپ بارادى. قازىر كولونكادان دۇڭكىلدەگەن دىبىس شىقسا, ورنىندا وتىرىپ, اۋرۋ ادام سەكىلدى سەلكىلدەپ بيلەي باستايدى. بىردە-ءبىر تويدا مايرا ءىلياسوۆا كەلىپ «بۋرىلتايدى» ايتتى. وسى ءاننىڭ ءبىر تۇسىنا ءاندى ارلەۋشى ىرعاق قوسقان ەكەن. ءاننىڭ سول جەرىنە كەلگەندە وتىرعان حالىق ورىنان تۇردى دا, بيلەي باستادى. ءان جولدارى: تاڭباسى جوق, ەنى جوق بۋرىلتايدىڭ, ساعاسى وتكەل بەرمەيدى وزەن-سايدىڭ. قۇبا جولعا شوقىتىپ شىعا كەلسە, ءوزى جاتىر, جۇرتى جوق قالقاتايدىڭ, – دەپ كەلەدى. كەزدەسۋگە كەلىپ, كەزدەسەتىن عاشىعىن تابا الماي جىگىت مۇڭايىپ تۇرسا, وعان حالىق ءماز بولىپ بيلەپ ءجۇر. مۇڭدى انگە بيلەپ ءجۇر. مايرا ءان اياقتالعان سوڭ: «كوپ-كوپ راحمەت, وتىرىپ تىڭداعان ادامدارعا», دەپ استارلاپ جەتكىزدى. سول سياقتى, ءبىزدىڭ كەيبىر تىڭدارماندار ءاننىڭ قۇرىلىسىن, ايتايىن دەگەن ويىن, مازمۇنىن, ءسوزىن تۇسىنبەيدى. تەك بيلەۋگە كەلەتىن ءان بولسا بولدى, بيلەي جونەلەدى. قازىر كونسەرۆاتوريانى تامامداعان مىقتى جاستارىمىز – ءداستۇرلى ورىنداۋشىلار بار. ءان مەن ءسوز تۇزەلىپ كەلە جاتىر. «ءسوز تۇزەلدى, تىڭداۋشىم, سەندە تۇزەل» دەپ اباي ايتپاقشى, ەندى تىڭداۋشى تاراپ تۇزەلسە ەكەن دەيمىن. – ءبىر اڭگىمەڭىزدە: «ءداستۇرلى انشىلەر شەرۋى» دەيتىن ءبىر دەرتكە شالدىقتىق. ءتورت-بەس ءانشىنى ساحناعا شىعارىپ, ءبىر-ءبىر شۋماقتان ءان ايتقىزادى. ودان دا ءبىر عانا انشىگە ەكى-ءۇش ءان ورىنداتقان ءجون. ۇلتتىق ونەر وكىلدەرىن مازاق ەتكەندەي نارسە عوي. ءداستۇرلى انشىلەر ءان ايتتى دەگەن اتى عانا بولماسا, زاتى جوققا ءتان. وسىنداي كەلەڭسىزدىك قازاق ءانىنىڭ باعاسىن تۇسىرەدى. وسىنى ويلاپ تاپقان رەجيسسەردىڭ كوزىن ويىپ الۋ كەرەك», دەپ الاڭداۋشىلىق تانىتقانىڭىزدى بىلەمىز. بۇل دەرتتى جويۋ ءۇشىن نە ىستەۋىمىز كەرەك؟ – راسىمەن دە, «ءداستۇرلى انشىلەر شەرۋى» دەيتىن دەرت دەندەپ بارادى. قاراپ وتىرساڭىز, مۇنداي جاعدايلار تەك مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى كونتسەرتتەردە ورىن الىپ جاتادى. رەجيسسسەر ۋاقىت ۇنەمدەيمىز دەيدى دە, الگىندەي جاعدايعا سالادى. ال مەملەكەتتىك كونتسەرتتەن باسقا كونتسەرتتەر ۇلگى الادى ەمەس پە؟ وسىلاي جالعاسىپ كەتە بارادى. سوندىقتان مەملەكەتتىك كونتسەرتتەردى ۇيىمداستىرىپ جۇرگەن مينيسترلىك بۇل جاعدايدى تۇزەۋى, حالىق اندەرىنىڭ جاناشىرى بولۋى كەرەك.وبلىس پەن وبلىستى
ايتىستىراتىن ءداستۇر قايتا جاندانباي, ايتىس وڭبايدى
– ءبىر سۇحباتىڭىزدا «ايتىس – فۋتبول ويىنى سياقتى. ءاربىر جاقسى فۋتبوليست ءوزى ۋاقىتى كەلگەندە, جاسى كەلگەندە ستاديوننان كەتەدى» دەپسىز. ءسىز دە ءوز ۋاقىتىڭىزدا سول «ستاديوننىڭ» مىقتى ويىنشىلارىنىڭ ءبىرى بولدىڭىز. قازىر ايتىستان الىستاپ كەتتىڭىز. دەسە دە, بۇگىنگى كۇنگى ايتىسقا كوڭىلىڭىز تولا ما؟ – ايتىس ءوستى, ايتىس جاقساردى. ءبىر كەزدەگى ءسوز قۇراۋلارعا قاراعاندا قازىرگى ءسوز قۇراۋلار ادەمى. مازمۇنى دا كەلەلى. بىراق, مەنىڭ ءبىر كوڭىلىم تولمايتىن جايت بار. ءبىر كەزدەرى وبلىس پەن وبلىستى, اۋدان مەن اۋداندى ايتىستىراتىن. كەزىندە رۋعا, جۇزگە بولگەندەي, وبلىس پەن وبلىستى ءبولۋ ءۇشىن ەمەس, ەل مەن ەلدىڭ جەتىستىگىن, كەمشىلىگىن ايتۋ ءۇشىن. وسى ءداستۇر جويىلىپ كەتتى. بۇل ءداستۇر قايتا جاندانباي, ءبىر جولعا قويىلماي, ايتىس وڭبايدى. دايىن ءبىر تاقىرىپقا عانا ايتىسىپ, بىرەۋ الاتىن, ەندى بىرەۋى قالاتىن توڭىرەكتەن شىقپايدى. جاڭاعى ءداستۇر جاندانسا, ەلدىڭ جەتىستىگى دە كورىنىپ, كەمشىلىگى دە ايتىلادى. ەل نامىسقا شاباتىن بولادى. ءبىر اۋداننىڭ كەمشىلىگى ايتىلسا, سول كەمشىلىك مىندەتتى تۇردە تۇزەلەدى. ەكىنشىدەن, بۇرىنعى كەزدەرى باسىلىم بەتىنە سىن شىقسا نەمەسە ايتىستا سىن ايتىلسا – وبلىستىڭ, اۋداننىڭ نەمەسە بەلگىلى ءبىر مەكەمەنىڭ باسشىلارى سىننان قورىتىندى شىعارۋعا, جوندەۋگە تىرىساتىن ەدى. بۇگىنگى تاڭدا ەكى كۇننىڭ بىرىندە گازەتكە سىن شىعىپ جاتسا دا, مىڭق ەتكەن باسشىلاردى كورمەيمىز. – ءسىزدىڭ ايتىسىڭىزدى حالىق ءالى كۇنگە ساعىنادى. كەيدە «نەگە ايتىسپاي كەتتى؟» دەگەن زاڭدى ساۋال تۋادى؟ – ايتىستان ءوز ۋاقىتىم كەلگەن سوڭ كەتتىم. ەكىنشىدەن, مەنىڭ ماماندىعىم – انشىلىك. مەن ايتىسقا باسپالداق بولسام, ەكىنشى ءبىر قىرىمنان كورىنسەم دەپ كەلدىم. بىراق, مەن ءداستۇرلى انشىلىگىمدى ايتىستان الدەقايدا جوعارى قويامىن.ۇلى ادامداردىڭ قاتەلىگى دە ۇلى بولادى ەكەن
– ءان, كۇي, جىر ونەرىنىڭ ۇلى تۇلعالارى ەلەۋسىز قالىپ جاتقانى ءمالىم. ءسىزدى جۇرت مۇحيت ءان مەكتەبىنىڭ ۇزىگىن جالعاستىرۋشى رەتىندە بىلەدى. مۇحيت بابامىزدىڭ 170 جىلدىق مەرەيتويى بولعانى ءمالىم. بۇگىندە مۇحيت بابامىزدىڭ مۇرالارى قانشالىقتى زەرتتەلگەن, قانشالىقتى تانىمال؟ – مۇحيت بابامىزدى ناقتى زەرتتەگەن ادام – احمەت جۇبانوۆ. ودان كەيىن بابامىزدى وڭدى-سولدى زەرتتەپ جاتقاندار بارشىلىق. كەيبىرەۋلەر بابامىزدىڭ ءبىر ءانىن بىرەۋگە بەرىپ جاتىر, بىرەۋلەر اكەلىپ قوسىپ جاتىر. دەسەك تە, مۇحيت بابامىزدىڭ ءوزىنىڭ ءستيلى بەلگىلى. قازىرگى تاڭدا مۇحيتتىڭ 20 ءانى اينالىمدا ءجۇر. ونىڭ بەر جاعىندا كەيدە مۇحيتتىڭ اندەرى بولىپ كەتەتىن اندەر دە بار. بىراق, احاڭنىڭ (احمەت جۇبانوۆتىڭ – ن.م.) زەرتتەۋى عانا ناقتى دەپ ويلايمىن. بىلايعى زەرتتەۋشىلەر بابامىزدىڭ اندەرىنىڭ شىعۋ تاريحىن بۇرمالاپ ءجۇر. مىسالى, مۇحيتتىڭ «ۇلكەن ايداي», «كىشى ايداي» اندەرىن ءبىر زەرتتەۋشىلەر ايداي, تاڭداي اتتى قوس قىزعا عاشىق بولىپ شىعارعانى دەپ ءجۇر. بۇل ەندى قىپ-قىزىل وتىرىك. بۇل ءاندى مۇحيت ۇستازى بالا وراز دەگەن انشىگە ارناپ شىعارعان. «بالا وراز» ءانىنىڭ اتاۋى «كىشى وراز» دەلىنىپ, اقىرىندا «كىشى ايدايعا» ءوزگەرەدى. «ايداي» دەگەن – ءاننىڭ قايىرماسىندا كەزدەسەتىن وداعاي ءسوز. كەيىننەن حالىق «بالا وراز» قاشانعى بالا بولىپ جۇرە بەرەدى, ول ءوستى عوي» دەپ, قولقا سالعان سوڭ «ۇلكەن وراز» ءانىن شىعارىپتى. بۇل – «ءۇلكەن ايداي» ءانى. بۇل دالەلدەنگەن نارسە. – ورىس اندەرىنىڭ ساراتوۆتىق, ەدىلدىك, سىبىرلىك دەگەن ءتارىزدى ەرەكشەلىكتەرى بار. بىراق ولار ونى ءبىر ورىستىڭ ورتاق مۇراسى رەتىندە قارايدى. تاعى باسقا ەلدەردە دە سولاي. بىزدە دە ءار ايماقتىڭ ماقام-ساز ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى ءداستۇرلى مەكتەپتەرى بار. بىراق, سوڭعى كەزدەرى وسى مەكتەپتەردى الالاۋ ءورشىپ تۇرعان سەكىلدى مە, قالاي؟ – ءار مەكتەپتىڭ ءوزىنىڭ ءستيلى, تاريحى, وكىلدەرى بار, سوعان قاراپ بولگەن دۇرىس نارسە. جاسىرىن ەمەس, كەزىندە وسى مەكتەپتەردى الالاۋ دەگەن بولدى. ۇلى ادامداردىڭ قاتەلىگى دە ۇلى بولادى ەكەن. بۇل – سول كەزدەگى « ۇلى» ادامدارىمىزدىڭ جىبەرگەن قاتەلىگى. كەزىندە ءستيلىن ءبىلۋ ءۇشىن مەكتەپ-مەكتەپكە ءبولدى, كەيىننەن الالادى. الالاۋ دەگەنگە قارسىمىن. اينالىپ كەلگەندە بارلىعى ءبىر قازاقتىكى ەمەس پە؟ ەندىگى ءۇمىتىم, كەيىنگى ءوسىپ كەلە جاتقان جاستار وسى الالاۋدى توقتاتاتىن شىعار دەپ ويلايمىن.تويعا شاپقىلاعان ادام كاسىبيلىككە ءمان بەرمەيدى
– وسىدان 20 جىل بۇرىن ايتىس العاش بوي كوتەرىپ, ۇلتتىق نامىستى جانىپ, قازاقتىڭ ساناسىنا سىلكىنىس اكەلىپ جاتقان تۇستا, قالىڭ ورىستىڭ ىشىندە جۇرسەڭىز دە ايتىستىڭ كورىگىن قىزدىرىپ ەدىڭىز. قازىرگى تاڭدا عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ اتىنداعى وبلىستىق فيلارمونيادا شاكىرت تاربيەلەپ ءجۇرسىز. قانداي شاكىرتتەرىڭىزبەن ماقتانا الاسىز؟ جالپى, جاس انشىلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنە كوڭىلىڭىز تولا ما؟ – ورالدا 18 جىل بويى مۋزىكا كوللەدجىندە ءداستۇرلى اننەن ساباق بەردىم. وسى 18 جىلدىڭ ىشىندە كوپتەگەن شاكىرتتەردى باۋلىپ, قياعا قانات قاقتىردىم. بۇگىندە قايرات كاكىموۆ, ەرلان ءومىرالى, كۇلاش قۋانىشقاليەۆا دەگەن شاكىرتتەرىممەن ماقتانا الامىن. بۇگىنگى تاڭداعى جاس انشىلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنە كەلسەك, ءاۋ باستا ونەردى سۇيمەسە ولار بۇل جولدى تاڭداماس ەدى. بىراق وتباسى, بالا-شاعانىڭ قامىمەن ءجۇرىپ, كاسىبي جاقتارىن اقساتىپ الىپ جاتقاندارى دا جاسىرىن ەمەس. ءوزىڭ بىلەسىڭ, ونەر ادامدارىنىڭ جالاقىسى ءماز ەمەس. سوندىقتان دا, كوبىسى كۇنكورىستىڭ قامىن كۇيتتەيدى. ەگەر ونەر ادامدارىنا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن بەرسە, وندا ولار كاسىبي جاقتارىن اقساتپاي, تەك شىعارماشىلىقپەن عانا اينالىسار ەدى. وزدەرىن ءوزى كۇتكەن بولار ەدى. تويعا شاپقىلاعان ادام كاسىبيلىككە ءمان بەرەدى دەپ ايتا المايمىن. – كەز كەلگەن سالانىڭ كاسىبي ماماندارى ەل ورتالىقتارىندا ازىرلەنەدى. بۇل – مۋزىكا سالاسىنا دا ءتان قۇبىلىس. الايدا, ءوزىڭىز سياقتى ناعىز ونەر مايتالماندارىنىڭ ايماقتاردا ەلەۋسىز قالىپ وتىرعان جايى بار. استانا مەن الماتى سياقتى قالالاردا ءدارىس بەرىپ, شاكىرت تاربيەلەۋدى جوسپارلاپ پا ەدىڭىز؟ – بىرىنشىدەن, وعان جاس كەلدى. ەكىنشىدەي, جاعداي جوق. پاتەردەن پاتەرگە كوشىپ جۇرەتىن جاستىق شاق كەلمەسكە كەتتى. ماسەلەن, ءبىزدىڭ مىقتى شاكىرتتەرىمىز بار, سولاردى شاقىرىپ ءدارىس بەرگىزۋگە ابدەن بولادى عوي. ولارعا دا پاتەر بەرمەيدى. وسى ماسەلەنى جولعا قويۋ كەرەك. جاستاردى قولداۋ كەرەك. ال وزىمە كەلەتىن بولسام, باياعىدا ءبىر كىسى: «اۋىلدا تۋىپ, كەڭسايدا ءولۋ مىندەت ەمەس قوي» دەپ ايتقان ەكەن. سول سەكىلدى ورالدا ءجۇرىپ-اق, رەسپۋبليكاعا تانىلدىق. ەل قۇرمەتتەيدى. – سوڭعى كەزدەرى حالىق اندەرىن دە, كۇيلەردى دە ەستراداعا سالىپ ورىنداۋ بەلەڭ الىپ كەتتى. وسىعان قالاي قارايسىز؟ – ەستراداعا سالىپ ورىنداۋعا كەلەتىندەرى دە, كەلمەيتىندەرى دە بار. كەيبىر اندەردى «زورلاپ» سالىپ جۇرگەندەرىن دە كورىپ ءجۇرمىز. «ماۋسىمجان» سەكىلدى ىرعاقتى اندەر ەسترادا جانرىمەن ايتۋعا كەلەدى. ال ەندى مۇحيتتىڭ «زاۋرەشىن», اقان سەرىنىڭ «قۇلاگەرىن», ءبىرجاننىڭ «تەمىرتاسىن» ەستراداعا ءتۇسىرىپ ايتۋ دەگەن – وبالدىڭ وبالى. بۇل اندەردىڭ وزىندىك تاريحى, ايتايىن دەگەن ويى, مۇڭى بار. سوندىقتان تىڭدارمانعا داڭعىرلاعان ەسترادامەن ەمەس, تابيعي كۇيىندە جەتكەنى ءجون.جانارىمداعى مۇكىستىككە بولا ەش توقتاپ قالعان جوقپىن
– ءسىزدىڭ وتباسىڭىز جايلى ءسوز قوزعالعاندا, ءوزىڭىز قىزمەت ەتەتىن وركەستردەگى دومبىراشى ۇلىڭىزدى عانا بىلەمىز. وتباسىڭىز جونىندە ايتىپ بەرسەڭىز؟ – ۇيدە ءباتيما دەگەن جەڭگەڭ بار. اڭسار, نۇرعيسا دەگەن قوس ۇلىم, ايزا, بوتاكوز اتتى كەلىندەرىم بار. ەكى ۇلىمنان اماندىق, گۇلسانا, نىعمەت, نۇرسانا دەگەن نەمەرەلەر ءسۇيىپ وتىرمىن. – جەڭگەمىزدىڭ ونەرگە قاتىسى بار ما؟ – ءباتيما جەڭگەڭ – مىقتى تىڭداۋشى. – جەڭىل اۆتوكولىكتى جاقسى كورەتىنىڭىزدەن حاباردارمىز. بوس ۋاقىتىڭىزدى كولىگىڭىزگە ارنايدى ەكەنسىز؟! – جەڭىل اۆتوكولىكتى ۇناتاتىنىم راس. بالا كەزىمدە, كوز بار كەزدە كولىك جۇرگىزگەنمىن. تەحنيكاعا قۇمارتىپ وسكەن جانداردىڭ قاتارىنانمىن. قازىر ەلىمىزگە كەلىپ جاتقان كولىكتەر – شەتەلدە 10-15 جىل جۇرگەن ماشينالار عوي. سولاردىڭ ەسكىلەۋ بىرەۋى مەنىڭ قولىما ءتۇستى. بوس ۋاقىتىمىزدا سونىڭ بۇزىلعان جەرلەرىن جوندەيمىن. ءبىر جەرىن جوندەسەڭ, ەكىنشى جەرى كەتىپ جاتادى. ءحوببيىم سول بولعاندىقتان, كولىگىمدى جوندەۋدەن جالىققان ەمەسپىن. – ءسىزدى بىلەتىن ادامدار: «الپىسقا كەلسە دە س ۇلىكتەي. باياعىدا ستۋدەنت كەزىمىزدە ساحنادان كورىپ, ونەرىنە ءتانتى بولعان قاتيموللا اعامىز ءالى قاز-قالپىندا» دەپ جاتادى. ءبىر جاعىنان اسقاقتاتىپ, شارىقتاتىپ سالاتىن حالىق اندەرى ايرىقشا باپ پەن قاجىر-قايراتتى, كۇش-قۋاتتى تالاپ ەتەدى. جاستىق جالىن مەن جىگەردىڭ ورنىن دا ەشكىم جوققا شىعارا قويماس. جاس كەلگەن سوڭ دا داۋىس تا تايا باستايدى. بىراق, ءسىزدىڭ بابىڭىز ءالى ورنىندا. قاتاعا, داۋىسىڭىزدى, دەنساۋلىعىڭىزدى, جالپى ءوزىڭىزدى قالاي كۇتەسىز سوندا؟ – مۇنىڭ ەشقانداي قۇپياسى جوق. جاس كەزىمىزدە اۆتوكلۋبتا شىنىققان جىگىتتەرمىز عوي. ول كەزدىڭ كلۋبتارى سالقىن. سالقىن سۋسىندار مەن سالقىن تاعامدار. جاس كەلگەن سايىن, بۇرىنعىداي «سالقىنداردى» ىسىرىپ تاستاۋعا تۋرا كەلدى. تاماققا سالقىن تيگىزۋگە بولمايدى. جىلى ۇستاۋ كەرەك. سالقىن تيە قالعان جاعدايدا, ەمدەلۋدىڭ قامىن جاساۋ كەرەك. ەڭ باستىسى – جۇيكەنى كوپ جۇقارتۋعا بولمايدى. مەن ءوزىم «كۇيگەلەك» اداممىن. مەنى جۇرت پسيحولوگتاردىڭ تىلىندە «حولەريك» دەپ اتايدى. ايتسا ايتقانداي, تەز اشۋلانىپ, تەز باسىلاتىن اداممىن. قۇدايعا شۇكىر, ۇيدەگىلەر جۇيكەمە قاتتى جۇك تۇسىرمەيدى. كوپ شارشاتپايدى. سولاردىڭ ارقاسىندا, ءالى كۇنگە دەيىن «س ۇلىكتەي» بولىپ جۇرگەن شىعارمىن دەپ ويلايمىن. – كوز جانارىڭىزداعى مۇكىستىك سىزگە كوپ كەدەرگىسىن كەلتىرەتىن شىعار؟ – ول كەدەرگىلەردىڭ بارىنەن ءوتتىم. كوز بار كەزىندە وقىپ الدىق, ءبىلىم الدىق, وتباسىن قۇردىق. ارينە, جانارىڭنىڭ كورگەنىنە نە جەتسىن! بىراق, وعان بولا توقتاپ قالعان مەن جوق. ءجۇرىپ-تۇرا الامىن. جەكە كولىك جۇرگىزۋشىم بار. ساحناعا شىعىپ-تۇسكەندە عانا قينالامىن. ول كەزدەردە بىرەۋگە بايلانىستى بولىپ قالاسىڭ. مىندەتتى تۇردە ەكىنشى ادامنىڭ كومەگى قاجەت بولادى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن نۇرسۇلتان مىقتىباي, جۋرناليست. استانا.