ەلەكتروموبيل كۇدىكتى ويدى سەيىلتە مە؟

جالپى, وسى كولىك تۇرلەرىنە قاتىس­تى قوعامدا نەگىزدى-نەگىز­سىز پىكىر كوپ. «QazAuto­Stan­da­rd» زتب پرەزيدەنتى ەربول سەيپى­­لوۆ ەلەكتروموبيلدەردىڭ بۇۇ-نىڭ №85-00 ەرەجەسىنە سايكەس سىناقتان وتكىزىلەتىنىن مالىمدەدى.

ونىڭ ايتۋىنشا, «30 مينۋتتىق ماكسي­مالدى قۋات» كورسەتكىشى ارقىلى اۆتو­كو­لىك­تىڭ احۋالى باعالانادى. وسى ولشەم – كولىك قۇرالىنىڭ رەسمي قۇجاتتارىنا ەنگىزىلەتىن باستى پارامەتر. ونسىز كولىك قۇرالىنىڭ ءتۇرىن ماقۇلداۋ, كونسترۋكتسيانىڭ قاۋىپ­سىز­دىگى تۋرالى كۋالىك, ەلەكتروندى تولقۇجات بەرىلمەيدى.

«كولىك ارنايى ستەندتە سىناقتان وتەدى. 30 مينۋتتىق ماكسيمالدى قۋات كولىكتىڭ بەلگىلى ءبىر تەمپەراتۋرادا, بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ارالىعىندا ءارى ناقتى جاعدايدا 30 مينۋت ىشىندە بەرە الاتىن ەڭ جوعارى قۋاتىن كورسەتەدى. بۇل – ناقتى جول جاعدايىنداعى كورسەتكىشكە ەڭ جاقىن ءمان, سوندىقتان شىنايى ءارى ءتيىمدى دەپ ەسەپتەلەدى. حالىق­ارا­لىق تالاپتارعا سايكەس نەگىزگى سىناق وسى بويىنشا جۇرگىزىلەدى», دەيدى ە.سەيپىلوۆ.

بۇل ءتاسىل تەك قاۋىپسىزدىك تالابىنا عانا ەمەس, كەدەن مەن سالىق تالابىنا دا اسەر ەتەدى. سەبەبى بىزدە ەلەكترو­موبيلدەرگە كەدەن­دىك باج سالىعى نول­دىك مولشەرلەمەمەن قول­دانىلادى. ەگەر كورسەتكىشتەر دۇرىس بەرىلمەسە, بۇل سالىققا دا اسەر ەتۋى ىقتيمال.

سونىمەن قاتار ساراپشى گيبريدتى كولىك پەن ەلەكتروموبيلدىڭ اراجىگىن اجىراتۋ ماڭىزدى ەكە­نىن ايتادى. ەلەكتروموبيل تەك توقپەن جۇر­سە, گيبريد ەلەكترمەن دە, بەنزينمەن دە جۇرە بەرەدى.

«قازىر ەلگە بەيرەسمي تۇردە اكەلىنىپ جاتقان كولىكتەردىڭ كەيبىرى ءوزىن ەلەكتروموبيل رەتىندە كورسەتىپ, كەدەندىك جەڭىلدىكتەردى پايدالانۋعا تىرىسادى. بىراق كورسەتكىشتەرى دۇرىس بولماسا, كەيىن ساتىپ الۋشى قوسىمشا سالىق تولەۋگە ءماج­بۇر بولادى. مۇنداي جاعدايلار قاۋىپ­سىزدىك پەن ەكونوميكالىق تالاپتارعا كەرى اسەر ەتەدى», دەيدى ول.

ەلىمىزدە 2015 جىلدان بەرى ەۋرازيا­لىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ «كولىك قۇرال­دا­رىنىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى» تەح­نيكالىق رەگلامەنتى قولدانىلادى. سونىڭ اياسىندا ەلگە رەسمي تۇردە اكەلىنەتىن كولىكتەر «كو­لىك قۇرالىنىڭ ءتۇرىن ماقۇلداۋ» راسىمىنەن وتەدى. بۇل ءراسىم كەزىندە كولىكتەر مىندەتتى تۇردە بىرنەشە حالىقارالىق تالاپقا ساي تەكسەرىلەدى: №100 ەرەجە – ەلەكتر قاۋىپسىزدىگى, №85 ەرەجە – «30 مينۋتتىق ماكسيمالدى قۋات», №101 ەرەجە – ەنەرگيا تيىمدىلىگى, №10 ەرەجە – ەلەكترماگنيتتىك ۇي­لەسىمدىلىك. الايدا بۇلار تەك رەسمي تۇر­دە اكەلىنگەن كولىكتەرگە قاتىستى. ال بەي­رەسمي جولمەن كىرگەن نەمەسە باسقا نارىق­قا ارنالعاندار مۇنداي سىناقتان وتپەيدى.

ەلەكتروموبيلدەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى قوعامدا ءارتۇرلى الىپقاشپا پى­كىرلەر دە ايتى­لادى. كەيبىرەۋلەر مۇنداي كولىكتەر دەنساۋ­لىققا زالال كەلتىرەدى دەسە, ەندى ءبىرى ءورت شىعۋ قاۋپى بار ەكەنىن ايتادى. ەربول سەيپىلوۆتىڭ سوزىنشە, كولىك حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا ساي سىناقتان وتسە, ونىڭ ەشكانداي دا زيانى بولمايدى.

«ەگەر كولىك بەيرەسمي ارنالار ارقىلى اكەلىنسە, ونىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ەشكىم كەپىلدىك بەرە المايدى. ءورت قاۋپىنە كەلسەك, بۇل بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە كەز كەلگەن كولىككە ءتان. رەسمي اكە­لىن­گەن كولىكتەر بارلىق سەرتيفيكاتتاۋ ساتى­­لارىنان وتەدى ءارى ەلىمىزدىڭ كليماتتىق جاع­­دايىنا بەيىمدەلەدى. ال باسقا كليماتقا ار­نال­عان كولىكتەر قاۋىپ تۋدىرۋى مۇمكىن. قىستا ەلەكتر­وموبيل جۇرمەيدى دەگەن پىكىر دە شىن­دىققا جا-ناسپايدى. سۋىقتىڭ اسەرىنەن قۋاتى بەلگىلى دەڭگەيدە تومەندەيتىنى راس. بۇل – قالىپ­تى جاعداي. بولاشاقتا اۆتويندۋستريا بۇل تۇيت­كىلدى دە شەشەدى دەپ ويلايمىن», دەدى ساراپشى.

ەلەكتروموبيلدەر ەڭ الدىمەن ۇنەم­دى­­لىك پەن ەكولوگيالىق ماقساتتار نەگى­زىندە جاسالعانى بەلگىلى. ويتكەنى اۆتوكولىكتەردىڭ اۋانى لاستاۋداعى ۇلەسى ايتارلىقتاي جوعارى. ەكوبەلسەندى ەۆگەني مۇحامەد­جا­نوۆتىڭ سوزىنشە, ىشكى جانۋ قوزعالتقىشى بار جاڭا كولىكتەردىڭ دە شىعارىندىلارى از ەمەس. ەلەكتروموبيل – ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ جالعىز جولى ەمەس. بىراق قازىرگى جاعدايدا بۇل – زياندى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەڭ ءتيىمدى ءارى قولجەتىمدى قۇرالدىڭ ءبىرى.

«مىسال رەتىندە الماتىداعى مەدەۋ ايما­عىن ايتۋعا بولادى. وندا ىشكى جانۋ قوز­عالت­قىشى بار كولىكتەردىڭ كىرۋىنە تىيىم سالىنعان. سونىڭ ناتيجەسىندە ونداعان مىڭ ادام تازا اۋادا سەرۋەندەپ, وسى شەشىمگە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتىر. رەسمي ەمەس دەرەككە سۇيەنسەك, ەكوبەكەتتەردە شىعارىندىلار نورماسىن اسىر­عان كولىكتەرگە سالىنعان ايىپپۇل كولەمى قازىر­دىڭ وزىندە 1 ملرد تەڭگەدەن اسقان. ونىڭ ۇستىنە ءبىزدىڭ نورمالار اسا قاتاڭ دا ەمەس», دەيدى ول.

ەكوبەلسەندىنىڭ سوزىنشە, بىرقاتار ەل 2030–2040 جىلعا قاراي ىشكى جانۋ قوزعالتقىشى بار كولىكتەردەن تولىق باس تارتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ءبىزدىڭ ەلدە ەلەكترموبيلدەردىڭ ۇلەسى ازىرگە 1%-عا دا جەتپەيدى. دەسە دە كولىكتەن قالعان جارامسىز باتارەيالاردى قايتا وڭدەيتىن ارنايى كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى.

«الماتىدا قازىردىڭ وزىندە تەك قاراپايىم باتارەيالاردى عانا ەمەس, ەلەكتر­و­موبيلدەردىڭ ليتي-يوندى اككۋمۋلياتورلارىن دا قابىل­دايتىن زاۋىت جۇمىس ىستەپ تۇر. مەن ول جەرگە بارىپ كوردىم. زاۋىتتا ءىرى كاسىپورىندارمەن جۇمىس جولعا قويىلعان. بۇل باتارەيالار قوقىس­قا تاستالادى دەگەن ءميفتى جوققا شىعارا­دى. ءتىپتى ارنايى مەملەكەتتىك باعدارلاماسىز-اق كەز كەلگەن جاۋاپتى ازامات اككۋمۋلياتورىن قايتا وڭدەۋگە تاپسىرا الادى», دەيدى ە.مۇحامەدجانوۆ.

Orbis Auto ديستريبۋتسيانى دامىتۋ جونىن­دەگى ديرەكتورى ۆيكتور نەستەروۆتىڭ سوزىنشە, قىتاي برەندتەرى تەك ءوزىنىڭ ىشكى نارىعىنا ارنالعان, وزگە مەملەكەتتەردە پايدالانىلمايدى دەگەن ءسوز شىندىققا جاناسپايدى. ماسەلەن, Lynk & Co برەندى بۇگىندە 30-دان استام ەلدە ۇسىنىلعان ءارى ولاردىڭ كوپشىلىگىندە نارىقتىڭ تولىققاندى قاتىسۋشىسىنا اينالدى.

ء«بىزدىڭ مودەلدەر ەۋروپانىڭ Euro NCAP جۇيەسىنەن 5 جۇلدىز العان. بۇل – قاۋىپسىزدىكتىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيى. ەۋروپا نارىعىندا ۇسىنىلاتىن برەندتەر وسى تالاپتارعا سايكەس سەرتيفيكاتتالادى. قى­تايدىڭ دا ءوز ستاندارتتارى بار, بىراق حالىقارالىق نارىققا شىعۋ ءۇشىن وندى­رۋ­شىلەر ەۋروپالىق تالاپتاردان وتەدى. سىناق تەك باتارەياعا ەمەس, كولىك شاناعىنا دا جۇرگىزىلەدى», دەيدى ول.

الەمدە بىلتىر NEV سەگمەنتىندەگى 20 ميلليوننان استام اۆتوكولىك ساتىلعان. ياعني ساتىلعان ءار بەسىنشى كولىك وسى سەگمەنتكە تيەسىلى. بۇل وسىمدە قىتاي شەشۋشى ءرول اتقارادى. 20 ميلليوننىڭ شامامەن 14 ميلليونى ءدال وسى ەلدە ساتىلعان. ناتيجەسىندە, قىتاي نارىعىندا NEV ۇلەسى 50%-عا جەتتى. دەمەك, ونداعى ءاربىر ەكىنشى كولىك – ەلەكتروموبيل نەمەسە گيبريد.

ال BYD Kazakhstan ديرەكتورى انتون كۋشش سالانى دامىتۋدىڭ ماڭىز­دى فاكتورىنىڭ ءبىرى – قۋاتتاۋ ينفرا­قۇرىلىمىن جاقسارتۋ ەكەنىن ايتتى.

«NEV سەگمەنتىمەن قاتار قۋاتتاۋ ستانسا­لا­رى­نىڭ جەلىسى دە قارقىندى دامىپ كەلە­دى. 2024 جىلعى ناۋرىزدا ولاردىڭ سانى 272 بولسا, بيىلعى قاڭتار ايىنا قاراي 854-كە جەتتى ءارى اي سايىن ارتىپ كەلە­دى. قازىر ستانسالاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى الماتىدا ورنالاسقان. ويتكەنى ەلەكترو­موبيلدەردىڭ باسىم بولىگى وسى قالادا شوعىرلانعان. دەگەنمەن باسقا وڭىرلەردە دە ينفراقۇرىلىم جاقسارىپ كەلەدى», دەدى ول.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىز اۆتوين­دۋسترياداعى جاڭا ءداۋىردىڭ الدىندا تۇر. الداعى ۋاقىتتا برەندتەر باسەكەسى كۇشەيىپ, دامۋ ۇدەي تۇسەدى. نارىق ەندى قا­لىپ­تاسىپ كەلە جاتسا دا, سۇرانىستىڭ ارتۋى مەن ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋى بۇل باعىتتىڭ الەۋەتى جوعارى ەكەنىن كورسەتىپ وتىر.

ەلىمىزدە ەلەكتروموبيلدەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدى. بيىل قاڭتار-اقپان ايلارىندا جاڭا ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالاناتىن 708 جەڭىل اۆتوكولىك ساتىلىپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 4,2 ەسە وسكەن. الايدا جاڭا تەحنولوگيانىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كۇمانمەن قارايتىندار دا بار.