شىنى كەرەك, كەيدە ءبىر ادامنىڭ تاعدىرىن ءبىر عانا ءسات وزگەرتىپ جىبەرەدى. بۇل جازبامنىڭ كەيىپكەرىنىڭ ءومىرى دە ارمانعا تولى ەكەنىن ءاۋ باستان اڭعاردىم. ونىڭ ەسىمى – ۆالەنتينا سۆيريدەنكو. ول بالا كەزىندە وتباسىمەن بىرگە رەسەيدەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنا قاراستى مارقاكول اۋدانىنىڭ قاروي اۋىلىنا قونىس اۋدارىپتى. قازاق اۋىلىنا كەلگەندەگى اسەرىن ءبىراۋىز سوزبەن جەتكىزۋ قيىن.
جاڭا ورتاعا بەيىمدەلۋ وعان وڭاي بولماعان. دەگەنمەن, اۋىل بالالارى ونى بوتەنسىنبەپتى. ولار قازاقشا سويلەسە, ۆالەنتينا ورىسشا جاۋاپ بەرەدى. اۋىلدىڭ شاڭىن بىرگە جۇتىپ, ءتۇرلى ويىن ويناپ وسەدى. وسىلايشا, اۋىل بالالارىمەن ارالاسا ءجۇرىپ, بىرتە-بىرتە ءتىل ۇيرەنەدى. شىندىعىندا, ول قازاق ءتىلىنىڭ العاشقى ساباعىن مەكتەپتە ەمەس, اۋىلدىڭ شاڭ باسقان كوشەلەرىندە باستاعان ەدى.
ۆالەنتينا ءتورتىنشى سىنىپقا دەيىن قازاقشا دۇرىس وقىپ, جازا الماپتى. ساباقتان تومەن باعالار العان. اسىرەسە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىن مەڭگەرۋ اسا اۋىر كورىنەتىن.
اكەسى جاز سايىن بالالارىن جايلاۋعا الىپ باراتىن ەدى. ينتەرنەتسىز, تەلەفونسىز وتكەن سول كۇندەرى بالالاردىڭ ەرمەگى ۇلكەندەردىڭ اڭگىمەسى مەن كىتاپ ەدى. ءبىر كۇنى اپكەسى وقىپ جۇرگەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانىنان ۇزىندىلەردى ەرەكشە اسەرمەن اڭگىمەلەپ بەرەدى. ول وسپاننىڭ تەنتەك مىنەزىن, ابايدىڭ توعجانعا دەگەن العاشقى سەزىمىن, كەيىپكەرلەردىڭ قۋانىشى مەن قايعىسىن ۇلكەن ىقىلاسپەن جەتكىزەدى. دالا ءومىرىنىڭ تازالىعى مەن ەركىندىگىنە, وزگەگە ۇقسامايتىن ماحابباتقا قىزىققان ۆالەنتينا سول وقيعالاردى كوز الدىنا قايتا-قايتا ەلەستەتىپ جۇرەدى.
سول كەزدە وعان نايزاعايداي جارق ەتكەن ءبىر وي كەلەدى. ء«وزىم ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ەلدىڭ ادەبيەتىن, تاريحىن, مادەنيەتىن بىلمەيتىنىمە ىشتەي ۇيالدىم. «اباي جولىن» تۇپنۇسقادان ءتۇسىنىپ وقي السام عوي دەگەن ارمان پايدا بولدى», دەيدى ول سول شاقتى ەسكە الىپ.
جايلاۋدان اۋىلعا ورالعاننان كەيىن ونىڭ قولىنان كىتاپ تۇسپەيتىن بولادى. كىتاپتاعى ءار ءسوزدىڭ ماعىناسىن ءتۇسىنىپ, ونى كۇندەلىكتى ومىردە قولدانۋ ماقساتىندا ءبىر شىعارمانى قايتا-قايتا وقۋدان دا جالىقپايدى. وسىلايشا, قازاق ءتىلى مەكتەپ باعدارلاماسىنداعى مىندەتتى پاننەن رۋحاني قاجەتتىلىككە اينالادى.
ادەبيەتكە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك ونىڭ بويىنداعى شىعارماشىلىق قابىلەتتى دە وياتتى. ءتىلدى مەڭگەرگەن سايىن قازاقشا شىعارمالار جازا باستايدى. ۋاقىت وتە كەلە سىنىپتاستارى وزدەرىنىڭ شىعارمالارىن جازدىرىپ الاتىن دارەجەگە جەتەدى. بالا قيالىنا ءتان العاشقى «كاسىبى» دە سول كەزدە باستالعان ەكەن. «شىعارما جازىپ بەرشى» دەپ وتىنگەن سىنىپتاستارىنان سۋرەتتى داپتەر, ءبالىش نەمەسە ەلۋ تەڭگە الاتىن دەڭگەيگە جەتتى.
بۇگىندە بۇل قىزىقتى ەستەلىك بولىپ كورىنگەنىمەن, سول تاجىريبە ونىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرىپ, جازۋعا دەگەن ىنتاسىن كۇشەيتكەن ەدى. مەكتەپتەگى قىزىعۋشىلىق كەيىن بولاشاق ماماندىعىنا اينالدى.
ول سارسەن امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇسىپ, كەيىن «مەنىڭ ولكەم» گازەتىندە ءتىلشى بولىپ ەڭبەك ەتتى. سونىمەن قاتار «التاي» تەلەارناسىندا جۇمىس ىستەدى.
مارقاكول وڭىرىندە جاڭا گازەت اشۋ باستاماسى كوتەرىلگەندە, ۆالەنتينا سول ءىستىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇردى. بۇرىن بۇل ايماقتا «شامشىراق» («ماياك») گازەتى شىعىپ, كەيىن توقتاپ قالعان-دى. كەيىپكەرىمىز جاڭا باسىلىمنىڭ قايتا جاندانۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوستى. قازىر ول – «مارقاكول تاڭى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى.
ءسوز اراسىندا وعان: «سەن ءۇشىن, سەنىڭ جۇمىسىڭ ءۇشىن قازاق ءتىلى قانداي ءرول اتقارادى؟» دەگەن سۇراق قويدىق. ول ءسال ويلانىپ بىلاي دەدى: «مەن قازىر بارلىق ماقالامدى قازاق تىلىندە جازامىن. گازەتكە سۇحبات بەرۋشىلەردەن دە قازاقشا اقپارات بەرۋدى سۇرايمىن. ارينە, ورىس تىلىندە دە سويلەسە الامىن. بىراق مەملەكەتتىك تىلدە سويلەپ, اقپاراتتى قازاقشا الۋعا باسىمدىق بەرەمىن. وسى ارقىلى قازاق تىلىندە سويلەسۋ مەن اقپارات الماسۋدىڭ مادەنيەتىن كورسەتكىم كەلەدى. بۇل – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ دامۋىنا قوسىپ جۇرگەن از عانا ۇلەسىم».
بۇل سوزدەر ونىڭ قازاق تىلىنە دەگەن قۇرمەتىن عانا ەمەس, ازاماتتىق ۇستانىمىن دا اڭعارتادى.
قازىرگى ۋاقىتتا وڭىردە گازەت شىعارىپ, ونى وقىرمانعا جەتكىزۋ وڭاي ەمەس. اقپارات جيناۋ, ماتەريال دايىنداۋ, وقىرمان سۇرانىسىنان شىعۋ ۇلكەن ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى.
«جۇمىسىمدى جاقسى كورەمىن. اقپارات الۋ, ماقالا جازۋ, ادامدارمەن ارالاسۋ ماعان وتە قىزىق. ءوزىمنىڭ وسكەن ولكەم بولعاندىقتان, مەنى قولدايتىندار دا كوپ. قولداۋ بار جەردە ىنتا بار. قازاق ءتىلى – وتە باي ءتىل. مەن بىلمەيتىن كونە ءارى قازاقى سوزدەر ءالى دە كوپ. جازۋشىلار مەن اقىنداردىڭ شىعارمالارىن وقىعاندا ولاردىڭ ءتىلدى قولدانۋ شەبەرلىگىنە ءتانتى بولامىن. قازاقشا ەركىن سويلەسەم دە, ارنايى ۋاقىت تاۋىپ كىتاپ وقىپ, ادەبيەت ارقىلى ءوزىمدى ءالى دە دامىتىپ كەلەمىن», دەيدى ۆالەنتينا.
وسىلاي دەي كەلە ول تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلەگە توقتالدى. «قازىر گازەت وقيتىنداردىڭ قاتارى سيرەپ بارا جاتقانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. سوندىقتان شىنايى وقىرمانمەن بايلانىس وتە ماڭىزدى. قولىم بوس كەزدە اۋىلداردى ارالاپ, وقىرماندارىممەن ءبىر داستارقان باسىندا اڭگىمەلەسەمىن. ولار مۇڭ-مۇقتاجىن ايتادى. مەن ماقالالارىمنىڭ مازمۇنىن اۋىزشا ايتىپ بەرەمىن», دەيدى ول ك ۇلىپ.
ۆالەنتينانىڭ ايتۋىنشا, وتباسى تۇگەلدەي قازاقشا سويلەيدى ەكەن. ونىڭ ءومىر جولىنا ۇڭىلسەك, كەزىندە تۇسىنىكسىز بولىپ كورىنگەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانى شىن مانىندە ونىڭ ومىرلىك باعىتىن ايقىنداعان شامشىراققا اينالىپتى. ادەبيەتكە دەگەن قىزىعۋشىلىق ونى جۋرناليستيكاعا جەتەلەپ, قازاق ءتىلىن ءومىرىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدىرعان.
بۇل وقيعا ءتىل دەگەنىمىز جاي عانا قارىم-قاتىناس قۇرالى ەمەس ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە ەسكە سالادى. ول – ادامنىڭ دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىراتىن, بولمىسىن بايىتاتىن رۋحاني كەڭىستىك.ءتورتىنشى سىنىپقا دەيىن قازاقشا وقىپ, جازا الماعان قىزدىڭ كەيىن قازاق تىلىندە ماقالالار جازىپ, ەلگە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن جۋرناليست اتانۋى – سونىڭ ايقىن دالەلى.
مىنە, بۇل – وزگە ۇلت وكىلى بولسا دا, قازاق ءتىلى ارقىلى ءوز ورنىن تاپقان جۋرناليست ۆالەنتينا سۆيريدەنكونىڭ عيبراتتى عۇمىرى.