جاستاردى جىگەرلەندىرەتىن شاھار

الماتىدا 14–35 جاس ارالىعىن­دا­عى جاستاردىڭ سانى ­712 مىڭ­­نان اسادى. بۇل – قالا حال­قى­نىڭ 32 پايىزى. ەڭ باستىسى, جاستار قالانى كوگالداندىرۋ, ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قا­لىپ­تاستىرۋ, تۇرمىستىق قالدىق­تاردى قايتا وڭدەۋ ىسىنە بەلسەندى ارالاسىپ كەلەدى. ماسەلەن, «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق اكتسياسى اياسىندا شاھاردا 5,7 مىڭنان استام ادامنىڭ قاتىسۋىمەن 55-تەن اسا ەكولوگيالىق ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلىپ, وعان 1,8 مىڭ­نان استام ەرىكتى اتسالىستى.

اتاپ ايتقاندا, «Plastic Hunt», «Plastic-FREE Week», «قاعاز boom», «EcoQuest Almaty», «EcoQala Fest», «ەكو-رەيندجەرلەر» جوبالارى, سونداي-اق ءتۇرلى ەكو­لوگيا­لىق چەللەندج مەن اعار­تۋشىلىق اكتسيالار وڭ ناتي­جەسىن بەردى. سونىمەن قاتار #تازاSnap, #EcoSortChallenge, #EcoStyleDay, #ەكوسانا جانە «ەكو-ستوريتەللينگ: مەنىڭ جاسىل ادەتىم» سەكىلدى باستامالارعا 3 مىڭنان استام ادام قاتىس­قان. بۇدان بولەك, «Ecoباقىلاۋ» رەيدتەرى ۇيىمداستىرىلىپ, بازارلار مەن ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا «Ecoسانا» اقپاراتتىق اكتسيالارى وتكىزىلدى. الماتىنىڭ بارلىق اۋدانىندا جاستاردىڭ, ستۋدەنتتەر مەن ەرىكتىلەردىڭ قاتىسۋىمەن تۇ­راق­تى تۇردە اۋقىمدى سەنبىلىك ۇيىمداستىرىلادى.

قالاداعى 35 جوعارى وقۋ ورنىندا ەكولوگ ماماندارمەن كەزدەسۋلەر, «Taza Student Campus» اكتسياسى, قالدىقتاردى سۇرىپتاۋعا ارنالعان فورسايت-سەسسيالار مەن «Green Campus» الاڭدارى وتكىزىلدى. ولارعا 2 مىڭنان استام ادام قاتىستى. سونداي-اق ازاماتتىق اۆياتسيا اكادەمياسىندا «جاسىل اكادەميا» ەكولوگيالىق مادەنيەت ورتالىعى جۇمىسىن باستادى.

قازىرگى تاڭدا جاستار كوميۋنيتي ورتالىقتارى تۇرمىس­تىق قالدىقتاردى بولەك جيناۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا با­سىمدىق بەرىپ وتىر. وسى ماق­ساتتا پلاستيك بوتەلكەلەردى قابىلدايتىن فاندوماتتار ورناتىلىپ, پلاستيك قاقپاقتاردى قايتا وڭدەۋگە جيناۋ جۇيەسى جولعا قويىلعان.

كوميۋنيتي ورتالىقتارى­نىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – جاستارعا پسيحولوگيالىق جانە قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ, جۇمىس­پەن قامتۋعا جاردەمدەسۋ, كاسىبي باعدار بەرۋ جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا قولداۋ ءبىلدىرۋ. جىل باسىنان بەرى 210 مىڭعا جۋىق ادامدى قامتىعان 980-نەن استام ءىس-شارا وتكىزىلدى. ال جىل سوڭىنا دەيىن تاعى ءتورت كوميۋنيتي ورتا­لىعىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.

الماتى حالىقارالىق جاستار ورتالىعى رەتىندەگى مارتەبەسىن نىعايتىپ كەلەدى. سونىڭ ناتيجە­سىندە قالا تۇركى الەمىنىڭ جاستار استاناسى مارتەبەسىنە يە بولدى. وسى ورايدا بىلتىر العاش رەت 12 تامىز – حالىقارالىق جاس­­تار كۇنى كەڭ كولەمدە اتالىپ ءوتىپ, مىڭداعان جاستىڭ باسىن قوسقان «Alma Love» فەستيۆالى ۇيىم­­داستىرىلدى. سونىمەن قاتار زاماناۋي ۋربانيستيكالىق مادەنيەتتى دامىتۋعا باعىتتالعان «City Makers» قالالىق قاۋىم­داس­تىقتار فەستيۆالى دە العاش رەت وتكىزىلدى.

جاستاردى جۇمىسپەن قام­تۋ باعىتىندا دا وڭ ناتيجە بار. ماسەلەن, 2025 جىلى 24,4 مىڭ­نان استام جاس جۇمىسپەن قام­­­تىلىپ, 12 مىڭنان استامى ءتۇرلى وقۋ باعدارلاماسىنان ءوتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە ولاردىڭ 7,2 مىڭى تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستى. NEET ساناتىنداعى جاس­­تار­­دىڭ ۇلەسى 6,4 پايىزدان 4,9 پايىزعا دەيىن تومەندەسە, جاس­­تار اراسىنداعى جۇمىسسىز­دىق دەڭگەيى 4,1 پايىزعا دەيىن قىس­قاردى. ال 2026 جىلدىڭ باسىنان بەرى تاعى 3,7 مىڭ جاس جۇمىسقا ورنالاسقان.

العاش رەت اكىمدىك دەڭگەيىندە عى­لىمي جوبالاردى گرانتتىق قار­جىلاندىرۋ تەتىگى ەنگىزىلدى. وسى ماق­ساتقا 348 ملن تەڭگە ءبولى­نىپ, 10 جوبانى قولداۋ كوز­دەلدى. عىلىمي زەرتتەۋلەر ەكولو­گيا, جاساندى ينتەللەكت, ەنەر­گەتيكا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, قالا­لىق ينفراقۇرىلىم جانە تسيفر­لاندىرۋ باعىتتارىن قامتيدى. بيىلعى 20 مامىرعا دەيىن الماتى جانە ەلىمىزدىڭ وزگە ايماق­­­­­­­­­­­­تارىن­­داعى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋت­­­تارىنان 228 ءوتىنىم كەلىپ تۇسكەن.

«الماتى جاستاردىڭ جان-جاقتى دامۋىنا جانە ءوزىن-ءوزى جۇزەگە اسىرۋىنا بارلىق مۇمكىندىك جاسالعان قالا رەتىندەگى مارتەبەسىن نىعايتىپ كەلەدى. بۇگىندە جاستار ءبىلىم, عىلىم, ەرىكتىلىك جانە الەۋمەتتىك باستامالار ارقىلى قالانىڭ قوعامدىق ومىرىنە بەلسەنە ارالاسۋدا», دەيدى قالالىق جاستار ساياساتى باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى.

الماتى