استانانىڭ ەلەۋلى ەكونوميكالىق ءوسىمى

بىلتىر ەلوردانىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىمى 18,9 ترلن تەڭگەگە جەتتى. حالىق سانى 1,7 ملن ادامدى قۇرايتىن باس قالانىڭ ۇلەسىنە بۇگىندە ەلىمىزدىڭ جالپى ىشكى ءونىمىنىڭ 11,9%-ى تيەسىلى. بۇل استانانىڭ ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايقىنداي تۇسەدى.

بيىل قاڭتار–ساۋىر ايلارىندا استانانىڭ ونەركاسىپتىك كەشەنى 1,3 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپ, ناقتى كولەم يندەكسى 116,5%-دى قۇرادى. ءوسىمنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى – وڭدەۋ ونەركاسىبى. ونىڭ ۇلەسىنە 1,2 ترلن تەڭگە ءونىم تيەسىلى.

ءوسىمنىڭ باستى وزەگى رەتىندە №1 يندۋستريالىق پارك ءوز ءرولىن ساقتاپ وتىر. بيىل مۇندا جالپى قۇنى 139,8 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 28 جاڭا جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. سونىڭ ناتيجەسىندە شامامەن 600 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى.

ءوندىرىستى جاڭعىرتۋدىڭ جار­قىن مىسالدارىنىڭ ءبىرى – «اۆتو­كومپونەنتتەر kz» جشس. كاسىپورىن بىلتىردان بەرى جىلىنا 400 بىرلىك ارنايى جانە ءورت ءسوندىرۋ تەحنيكاسىن شىعاراتىن جوبالىق قۋاتىنا جەتتى.

سونىمەن قاتار استانا «اقىلدى قالا» تۇجىرىمداماسى اياسىندا تەحنولوگيالىق حاب رەتىندەگى مارتەبەسىن نىعايتىپ كەلەدى. وعان مىسال رەتىندە Presight حالىقارالىق كومپانياسىمەن سەرىكتەستىكتە ەلىمىزدە العاشقى مامانداندىرىلعان دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىعى ىسكە قوسىلدى. داتا-ورتالىق قالالىق احۋالدىق ورتالىقتىڭ, ينتەللەكتۋالدى بەينەتالداۋ جۇيەلەرىنىڭ جانە قالالىق ورتانى باسقارۋعا ارنالعان وزىق جي-پلاتفورمالارىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەدى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەنەرگەتيكا سەكتورىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا ەلوردادا جىلۋ قۋاتى تاپشىلىعى جويىلدى. №3 جەو-نىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى مەن «تۇران» مەن «وڭتۇستىك-شىعىس» گاز جىلۋ ستانسالارىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ناتيجەسىندە استانانىڭ جىلۋ قۋاتى 30% ارتتى (+1100 گكال/ساعات).

ۇزاقمەرزىمدى قاجەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بيىل №3 جەو جابدىقتارىن كومىردى رەزەرۆتىك وتىن رەتىندە پايدالانۋعا بەيىمدەۋ جۇمىسى اياقتالادى. ونىڭ اياسىندا ۇساقتاۋ كەشەنى مەن تەمىرجول ينفراقۇرىلىمى ىسكە قوسىلادى. سونىمەن قاتار جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن قۋاتى 500 مۆت بولاتىن بۋ-گاز قوندىرعىسىنىڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر. سالىنىپ جاتقان «تەلمان» گجس-ىن كەلەسى جىلى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

قالدىقتاردى باسقارۋ جۇيەسىندە دە اۋقىمدى وزگەرىستەر جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. قولدانىستاعى قالالىق پوليگوندا 2,2 ملن توننا قالدىق جيناقتالعان. وسىعان بايلانىستى «Shenzhen Energy Group Co. Ltd» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ ورتالىق ازيا­داعى بىرەگەي جوبا – «استانا ەنەر­گياسى» ەكوپاركى قالدىقتاردى جاعۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى.

جوبانى ىسكە اسىرۋ مەرزىمى – ءۇش جىل. زاۋىت جىلىنا 550 مىڭ توننا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتى وڭدەي الادى. مۇندا 90 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلىپ, قىزمەتكەرلەر شەتەلدە ارنايى دايارلىقتان وتەدى. ستانسانىڭ قۋاتتىلىعى جىلىنا – 330 ملن كۆت/ساعات ەلەكتر. ونىڭ 280 ملن كۆت/ساعاتى تازا ەلەكتر ەنەرگيا­سى رەتىندە قالانىڭ ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىنە باعىتتالادى.

بيىل العاشقى ءتورت ايدا استانانىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيالار كولەمى 588 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 9,1% ءوستى.  وسى كورسەتكىش تۇرعىسىنان ەلوردا ەلىمىزدە ءبىرىنشى ورىندا تۇر. ونىڭ ىشىندە 454,5 ملرد تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن تارتىلعان. قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ كولەمى 259 ملرد تەڭگە (+8,2%).

تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى دا جوعارى قارقىنمەن دامىپ كەلەدى. 4 ملن شارشى مەتر  تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى (+3,5%). ەكونوميكالىق بەلسەندىلىك بيۋدجەت تۇسىمدەرىنىڭ ارتۋىنا دا ىقپال ەتتى. قالا بيۋدجەتىنە تۇسكەن سالىقتار مەن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر كولەمى رەكوردتىق 28,6%-عا ءوسىپ, 1,4 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. بيىلعا ارنالعان قالا بيۋدجەتى 1,4 ترلن تەڭگە كولەمىندە بەكىتىلگەن. ونىڭ  83%-دان استامى مەنشىكتى كىرىستەردىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى (1,2 ترلن تەڭگە).

استانانىڭ جول-كولىك جەلىسىن دامىتۋ كولىك كەپتەلىستەرىن جويۋعا ءارى جاڭا اۋدانداردىڭ ينتەگراتسيا­سىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. بيىل جالپى ۇزىندىعى 60 شاقىرىم 50-گە جۋىق كوشەدە ورتاشا جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. سونىمەن قاتار بىرقاتار ستراتەگيالىق ماڭىزى بار نىسانداردىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جالعاسىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, تىلەنديەۆ – بەيسەكوۆا ەكىدەڭگەيلى جولايرىعىندا ينجەنەرلىك جەلىلەردى تارتۋ جۇمىسىنىڭ 90%-ى اياقتالدى. كوپىردىڭ بارلىق 8 ارالىعى ورناتىلعان. بيىل تولىق اسفالت توسەلىپ, بارلىق كىرۋ-شىعۋ جولدارىمەن بىرگە قوزعالىسقا اشىلادى. تاۋەلسىزدىك داڭعىلىن جالعاستىرۋ قولعا الىندى. ناقتىراق, قابانباي باتىر داڭعىلىنان ە485 كوشەسىنە دەيىنگى ارالىقتا 8 جولاقتى ماگيسترال قۇرىلىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى جالعاسىپ جاتىر. جاڭا جول ماڭگىلىك ەل جانە تۇران داڭعىل­دارىنداعى كولىك اعىنىن ازايتا الادى. سونىمەن قاتار تولە بي كوشەسى دە ۇزارتىلىپ جاتىر. روزا باعلانوۆا كوشەسىنەن ۇلى دالا داڭعىلىنا دەيىنگى ۋچاسكەدە اسفالت­بەتون جابىندىسىنىڭ تومەنگى قاباتى توسەلىپ, جول جيەكتەرى ورناتىلدى. قازىر جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولدارىن اباتتاندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

استانا بيۋدجەتى الەۋمەتتىك باعىت­تىلىعىن ساقتاپ وتىر. بيىل ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا 351,6 ملرد تەڭگە ءبولىندى. وسى قاراجات ەسەبى­نەن قولدانىستاعى مەكتەپتەرگە 6 602 ورىندىق 12 قوسىمشا عيمارات سالۋ, 1 200 ورىندىق جاڭا مەكتەپ­تىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ, تاعى 11 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسىن ازىرلەۋ جوسپارلانعان. ايتا كەتەيىك, باس جوسپارعا سايكەس, 2035 جىلعا دەيىن استانادا شامامەن 140 جاڭا مەكتەپ سالىنادى. بۇدان بولەك, بيىل ەكى وقۋشىلار سارايى مەن التى بالاباقشا اشىلادى.

وڭىرلەردەن كەلگەن جاستاردى قولداۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا بەيبىتشىلىك كوشەسىندە كوللەدج ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان 938 ورىندىق زاماناۋي جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل ورىن تاپشىلىعىنىڭ 70%-دان استامىن جويۋعا مۇمكىندىك بەردى. عيمارات Face ID جۇيەسىمەن, ستارتاپتاردى قولداۋعا ارنالعان اكسەلەراتسيا ورتالىعىمەن جابدىق­تالعان ءارى ينكليۋزيۆتى ورتا تالاپتارىنا تولىق بەيىمدەلگەن.

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا 26 ملرد تەڭگە ءبولىندى. كەيىنگى ون جىلدا تۋ كورسەتكىشىنىڭ 35%-عا ارتۋىنا بايلانىستى پەريناتالدىق قىزمەتتى دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر.

ەلورداداعى ەڭبەك نارىعىنداعى جاعداي تۇراقتى. بيىل ءبىرىنشى توقساننىڭ قورىتىندىسىندا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,3%-دى قۇرادى. بۇل رەسپۋبليكالىق ورتاشا كورسەتكىشتەن 4,5% تومەن. ورتاشا ايلىق جالاقى – 560 مىڭ تەڭگە. جىلدىڭ العاشقى ءتورت ايىندا قالادا 7 593 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. مانساپ ورتالىقتارى ارقىلى 6,1 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتىلدى. ولاردىڭ جارتىسى – 35 جاسقا دەيىنگى جاستار. قىسقا مەرزىمدى وقىتۋ باعدارلامالارى, ونىڭ ىشىندە دانەكەرلەۋشى, توكار, سلەسار ماماندىقتارى نەگىزىندە VR-تەح­نولوگيالاردى پايدالانۋ تاجى­ريبەسى كەڭىنەن قولدانىلىپ جاتىر.

شاعىن جانە ورتا بيزنەس سەكتورىندا دا ساپالى ءارى قارجىلىق ءوسىم بايقالادى. قالادا 246 مىڭ شوب سۋبەكتىسى جۇمىس ىستەيدى. ولار شامامەن 560 مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. شوب-تىڭ قالا ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسى رەكوردتىق 66%-عا جەتتى.

بىلتىر شوب وندىرگەن ءونىم كولەمى 20,7% ءوسىپ, 21 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. وسى قارقىندى ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك وسال توپتاردى قولداۋ ماقساتىندا بيىل استانادا جاڭا بيزنەس-يدەيالارعا 400 اەك مولشەرىندە 260 قايتارىمسىز گرانت بەرۋ جوسپارلانعان.