ۇلتتىق مۋزىكامەن ۇشتاسقان كلاسسيكا

قازاق مەملەكەتتىك سيم­فونيالىق وركەسترىنىڭ كور­كەمدىك جەتەكشىسى ءارى باس ديريجەرى داستان يبرا­گيموۆتىڭ ايتۋىنشا, كونتسەرتتىڭ نەگىزگى يدەياسى چەح كومپوزيتورى انتونين دۆورجاكتىڭ ايگىلى №9 «جاڭا الەم» (نوۆىي سۆەت) سيمفونياسىمەن بايلانىستى. كوپشىلىك بۇل تۋىن­دىنى امەريكامەن بايلانىستىرادى. سەبەبى شىعارما كومپوزيتوردىڭ اقش-تا ءومىر سۇرگەن كەزەڭىندە جازىلعان جانە سول ۋاقىتتا بۇل قۇرلىق «جاڭا الەم» دەپ اتالعان. «جاڭا الەم ادامنىڭ تۋعان جەرىنەن, ءوز ۇيىنەن جىراقتا ءجۇرىپ شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋى جانە ءوزىنىڭ كوپتەگەن نارسەگە قابىلەتتى ەكەنىن تۇسىنگەن ىشكى سەزىمدەرى تۋرالى. بارلىق سيمفونيا بۇنى راستايدى», دەيدى ديريجەر.

كونتسەرت احمەت جۇبانوۆ پەن لاتيف ءحاميديدىڭ «اباي» وپەراسىنان الىن­­عان ايگىلى ء«ۇش بي» شىعارماسىمەن اشىلدى. بۇل تاڭداۋدىڭ دا وزىندىك ءمانى بار. بيىل قازاق كاسىبي مۋزىكا ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى, كومپوزيتور احمەت جۇبانوۆتىڭ تۋعانىنا 120 جىل تولىپ وتىر.

كومپوزيتوردىڭ قازاق مادەنيەتىنە قوسقان ۇلەسى زور. احمەت جۇبانوۆ قۇرمانعازى اتىنداعى حالىق اسپاپتار وركەسترىنىڭ قۇرىلۋىنا ۇيىتقى بولىپ, ۇلتتىق مۋزى­­كالىق ءبىلىم جۇيە­سىنىڭ قالىپتاسۋىنا زور ەڭبەك سىڭىرگەن. ونىڭ شىعار­ماشىلىعىنداعى ەڭ ءىرى تۋىندىلاردىڭ ءبىرى «اباي» وپەراسىنسىز ەلىمىزدە بىردە-ءبىر وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ جاڭا ماۋسىمى اشىلمايتىنىن اتاپ ءوتتى.

كەش باعدارلاماسىندا جاس كومپوزيتور شىرىن بازارقۇلوۆانىڭ سكريپكا مەن وركەسترگە ارنالعان كومپوزيتسياسى ورىندالدى. زاماناۋي مۋزىكالىق ءتىل مەن ءداستۇرلى سيمفونيالىق ۇلگىلەردى ۇشتاستىرعان شىعارما تىڭدارماننىڭ ىقىلاسىنا بولەندى.

كونتسەرتتىڭ شارىقتاۋ شەگى انتونين دۆورجاكتىڭ №9 «جاڭا الەم» سيمفونيا­سىنىڭ ورىندالۋى بولدى. تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىش, جاڭا ورتاداعى ىزدەنىس پەن ادامنىڭ ىشكى رۋحاني كۇشىن بەينەلەيتىن تۋىندى كورەرمەنگە ەرەكشە اسەر قالدىردى.

كەش سوڭىندا ديريجەر كورەرمەندەردى وركەسترمەن بىرگە ءان ايتۋعا شاقىردى. زالعا جينالعان تىڭدارماندار بۇل ۇسى­نىس­تى جىلى قابىلداپ, مۋزىكانتتارمەن بىرگە ءان شىر­قادى. بۇل ءسات وركەستر مەن كورەرمەن اراسىنداعى نازىك بايلانىستى ودان ءارى كۇشەي­تىپ, كەش تىنىسىن اشا ءتۇستى.

كونتسەرتتەن سوڭ وركەستر مۇشەسى ارداق كاكيموۆ اسەرى­مەن ءبولىستى: «بۇگىن ناعىز كلاسسيكالىق مۋزىكانىڭ مەرەكەسى بولدى دەپ ايتا الامىن. كەرەمەت شىعارمالار ورىندالدى. ءوزىم تۋعان جەرىمدە ءوسىپ, ءبىلىم الىپ, ودان جى­راقتا ۇزاق ۋاقىت بولىپ كورمە­­­گەندىكتەن, دۆورجاك شىعارماسىن ورىنداۋ كەزىندە ونىڭ سەزىمىن باستان وتكەردىم دەپ ايتا المايمىن. دەگەنمەن, شىعارمادا اۆتوردىڭ ىشكى سەزىمدەرىن, ساعىنىشىن تەرەڭ جەتكىزۋگە تىرىستىق», دەيدى ول.

اقەركە اسەتوۆا اتتى كورەرمەن: «وسىنداي كونتسەرتتەرگە ءجيى بارامىن. بىراق بۇگىنگىدەي اشىق اڭگى­­­­مە ءارى كورەرمەنمەن تىكەلەي بايلانىس ءاردايىم بولا بەرمەيدى. ديريجەر شىعار­مانىڭ ءمانىن ءتۇسىن­دىرىپ, كورەرمەنمەن ەركىن تىل­دەسكەنى ۇيلەسىمدى شىق­تى. بۇل بىزگە مۋزىكانى تەرەڭىرەك سەزىنۋگە مۇمكىندىك بەردى», دەيدى.

تاميريس قالياكپار,

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى