ەل ازاماتتارىنىڭ اقشالاي تابىسىنىڭ شامامەن ۇشتەن ەكىسى جالدامالى ەڭبەك ەسەبىنەن قالىپتاسادى. مۇنداي تۇجىرىم پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعاريننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى جانىنداعى ساراپتامالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا ايتىلدى.
كەڭەس جۇمىسىنا ەكونوميكا مەن قارجى سالاسىنان 30-دان اسا ساراپشى قاتىستى. ساراپشىلارعا ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ازىرلەگەن ەكونوميكالىق ءوسىم مەن حالىقتىڭ ناقتى تابىسىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن تالداۋ, سونداي-اق الداعى ءتورت جىلعا ارنالعان حالىق تابىسىن ارتتىرۋدىڭ كەشەندى جوسپارىنىڭ جوباسى ۇسىنىلدى.
ينستيتۋت دەرەكتەرىنە سايكەس, 2000 جىلدان بەرى ناقتى ءىجو, جالاقى مەن حالىقتىڭ اقشالاي تابىسىنىڭ وڭ ءوسۋ قارقىنى بايقالادى. سونىمەن قاتار جالدامالى ەڭبەكتەن تۇسكەن قارجى ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن قالىپتاستىراتىن نەگىزگى تابىس كوزى بولىپ وتىر. بىلتىر ونىڭ ۇلەسى حالىقتىڭ بارلىق اقشالاي كىرىسىنىڭ شامامەن ۇشتەن ەكىسىنە جەتتى.
ينستيتۋتتىڭ باسقارما توراعاسى ءبىرجان باتكەەۆ اتاپ وتكەندەي, جۇرگىزىلگەن تالداۋ ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ ەكونوميكالىق ءوسىمدى حالىقتىڭ تابىسىنا بەرۋدىڭ نەگىزگى ارنالارىن كۇشەيتۋدى تالاپ ەتەتىنىن كورسەتەدى. باسىمدىقتار قاتارىندا ساپالى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ مەن جالاقىنىڭ ءوسۋى بار.
تالداۋ سونىمەن قاتار ماڭىزدى سالالىق جانە ايماقتىق ايىرماشىلىقتى انىقتادى. جالاقى دەڭگەيىن قوسا العاندا, بىرقاتار كورسەتكىش تۇرعىسىنان بىلتىر تاۋ-كەن ونەركاسىبى, قارجى مەن ساقتاندىرۋ قىزمەتى, اقپارات پەن بايلانىس, سونداي-اق وڭدەۋ ونەركاسىبى كوشباسشى سالالار اراسىندا ەرەكشەلەنەدى.
سونىمەن قاتار حالىقتىڭ تابىسى تۇرعىسىنان كوشباسشى سەكتورلار عانا ەمەس, ولاردىڭ تۇراقتى ءارى ساپالى جۇمىس ورىندارىن اشۋى, قوسىلعان قۇن تىزبەگىن قالىپتاستىرۋى, ەكونوميكانىڭ باسقا سەكتورلارىنا سەرپىن بەرۋى ەرەكشە ماڭىزعا يە. سوندىقتان كىرىستى ارتتىرۋدىڭ باسىمدىقتارى سالالىق ءوسۋ قارقىنىن عانا ەمەس, جۇمىسپەن قامتۋ اۋقىمىن دا ەسكەرۋى كەرەك. ءال-اۋقاتتىڭ وسۋىنە جۇمىسپەن قامتۋ جانە ونىمدىلىك الەۋەتىن بىرىكتىرەتىن سەكتورلار سەبەپ بولا الادى.
ءال-اۋقات دەڭگەيىنە ينفراقۇرىلىم, ءبىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ, كولىك جانە باسقا دا نەگىزگى قىزمەتتەرگە قول جەتكىزۋ اسەر ەتەدى.
تالداۋ ناتيجەلەرى نەگىزىندە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى حالىقتىڭ ناقتى تابىسىن ارتتىرۋدىڭ كەشەندى جوسپارى جوباسىن ازىرلەدى. قۇجات التى باعىتتاعى 58 ءىس-شارانى قامتيدى. اتاپ ايتقاندا, ولار: جالاقىنى كوتەرۋ, ساپالى جۇمىس ورىندارىن اشۋ, ادام كاپيتالىن دامىتۋ مەن جۇمىسپەن قامتۋدى ارتتىرۋ, ينفلياتسيانىڭ تومەندەۋى مەن ناقتى تابىستىڭ ءوسۋى, سالىق پەن الەۋمەتتىك شارالار, بورىشتىق جۇكتەمەنى ازايتۋ مەن حالىقتىڭ قارجى تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋ.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ازامات ءامرين ساراپتامالىق كەڭەستىڭ قاتىسۋشىلارىنا جوسپار جوباسىن تانىستىردى.
تالقىلاۋ بارىسىندا ساراپشىلار حالىقتىڭ تابىس دەڭگەيىنە سىرتقى ەكونوميكالىق فاكتور اسەر ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور جاقسىبەك قۇلەكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, الەمدىك ەكونوميكاداعى ساۋدا قايشىلىعى, گەوساياسي تۇراقسىزدىق, ەكسپورتتىق لوگيستيكاداعى شەكتەۋ, ەلىمىزدىڭ نەگىزگى ساۋدا ارىپتەستەرىنىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىنىڭ باياۋلاۋى ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى. بۇل فاكتورلار ەكسپورتتىق كىرىسكە, بيۋدجەت كىرىسىنە, ەلدىڭ جالپى ەكونوميكالىق ديناميكاسىنا اسەر ەتەدى.
«اۆز» جشس ديرەكتورى مارات باققۇلوۆ ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ تاجىريبەسىن ءبولىستى.
ء«بىزدىڭ زاۋىتتا روبوتتاندىرۋ ەكىنشى جىل قاتارىنان ءجۇرىپ جاتىر. مۇنىڭ ناتيجەسىندە ءبىر قىزمەتكەرگە شاققانداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى كەيىنگى ەكى جىلدا ءىس جۇزىندە ەكى ەسە, 27 ملن تەڭگەدەن 50 ملن تەڭگەگە دەيىن ءوستى. ءبىز بىلىكتىلىگى تومەن ەڭبەكتى جوعارى بىلىكتىلىكپەن الماستىرىپ جاتىرمىز. بۇرىن بىزدە قاراپايىم سلەسارلار جۇمىس ىستەسە, قازىر ولاردىڭ ورنىن ينجەنەرلەر باسقان. تيىسىنشە جالاقى دەڭگەيى دە ءوسىپ جاتىر», دەدى م.باققۇلوۆ.
Teniz Capital Investment Banking ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى عالىم قۇسايىنوۆ ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ەكونوميكانى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.
«ەلىمىزدىڭ ءىجو قۇرىلىمىنداعى ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنىڭ ۇلەسى شامامەن 32% بولسا, دامىعان ەلدەردە بۇل كورسەتكىش 50–60%-عا جەتەدى. ونىمدىلىك وسپەي جالاقىنىڭ ءوسۋى ءسوزسىز ينفلياتسياعا اكەلەدى. سوندىقتان اگلومەراتسيالاردى دامىتۋ, جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ, كاسىپورىنداردى تەحنولوگيالىق قايتا جاراقتاندىرۋ, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن قارجىلاندىرۋدى كەڭەيتۋ قاجەت», دەدى ول.
وتىرىستى قورىتىندىلاي كەلە, سەرىك جۇمانعارين ساراپشىلاردىڭ بارلىق ۇسىنىسى مۇقيات قارالىپ, الداعى كەزدە ەسكەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«قازىر ەلگە جاڭا وندىرىسپەن بىرگە زاماناۋي تەحنولوگيا كەلەتىن كەزەڭدە تۇرمىز. بۇل جاڭا دەڭگەيدە مامان دايارلاپ, سۇرانىسقا يە داعدىلاردى يگەرۋگە مۇمكىندىك تۋادى. ساراپشىلار قاۋىمداستىعىمەن بىرگە ءبىز ءاربىر وتانداسىمىزدىڭ ءال-اۋقات دەپ نەنى تۇسىنەتىنى, حالىقتىڭ تابىسىنىڭ وسۋىنە قانداي فاكتور اسەر ەتەتىنى تۋرالى اۋقىمدى اڭگىمە باستادىق. ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى وسى تاقىرىپتاعى زەرتتەۋدى باستادى. سىزدەردى وزدەرىڭىزدىڭ زەرتتەۋ, ۇسىنىستارىڭىزبەن, ساراپتامالىق پىكىرلەرىڭىزبەن بولىسۋگە شاقىرامىز. ەگەر بۇل ماسەلە تەك جالاقىنى كوتەرۋ ارقىلى شەشىلەدى دەسەك, ەشبىر بيۋدجەتتىڭ وعان شاماسى جەتپەيتىنى انىق. تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسۋ, ءوندىرىستى دامىتۋ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە جۇمىسپەن قامتۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ قاجەت. سوندىقتان ءبىز ساراپشىلارمەن ديالوگ ءارى قاراي جالعاساتىنىنا سەنەمىز. ساراپتامالىق كەڭەستىڭ كەلەسى وتىرىستارىندا تالقىلاۋ ءۇشىن جاڭا ۇسىنىس كۇتەمىز», دەپ قورىتىندىلادى ۆيتسە-پرەمەر.