«سيمكاڭىز» ساتىپ كەتپەسىن!

قازىر تەلەفونسىز ادام – تاپ ءبىر قاناتسىز قۇس سەكىلدى. تەلەفون بولعاندا دا جاي قاراپايىم تەلەفون ەمەس, اڭگىمەمىزدىڭ كادىمگى بەتى تاباقتاي سمارتفون تۋراسىندا ەكەنىن ءتۇسىنىپ وتىرعان شىعارسىز. ال تەلەفون سول تيتىمدەي سيم-كارتاسىز جاي ءبىر قاتارداعى قۇرىلعى عانا. ونسىز جارىتىپ قولدانا المايسىز. ءتىپتى ونسىز قوڭىراۋ دا شالا المايدى ەكەنسىز. قۇيتاقانداي «سيمكانى» قالاي «قۇتتى ورنىنا» قوندىراسىز, تەلەفون ءسىزدىڭ ەڭ سەنىمدى سەرىگىڭىزگە, اينىماس جان دوسىڭىزعا اينالىپ شىعا كەلەدى...

سونىمەن, ءاۋ باسىنداعى نەگىزى فۋنكتسيا­سى «الىستان حابار الۋعا» عانا ىڭعايلاس­تى­رىل­عان تەلەفوننىڭ ىشىندەگى فوتو, بەينە, اۋ­ديو, مۋزىكا, كينو, ويىن, باسقا دا قاجەتتى قان­شاما قۇرىلعىسىن ەسەپتەمەگەننىڭ وزىن­دە بۇكىل قۇجاتىڭىز, بارلىق جاقىن-جۋىق, تۋىسقان, دوس-جاران ارىپتەسىڭىز, جۇ­مى­­سىڭىز, تابىسىڭىز, ءاميانىڭىز, سەي­فىڭىز, پوش­تاڭىز, بىلايشا ايتقاندا, قۋ جانىڭىز­عا قاجەت­تىنىڭ ءبارى سونىڭ ىشىندە قونىس تەپكەن. ىزدە­گەنىڭىز­دىڭ ىزىنە تۇسسەڭىز, تۋرا سول تەلەفوننان تابا­سىز. راسىمەن ادامنىڭ اقىل-ويى ادام­زاتتىڭ ءومى­رىن كادىمگىدەي جەڭىلدەتىپ تاستادى ەمەس پە؟..

بۇرىنعىداي قۇجات ارقالاپ قۇنجىڭداماي­سىز. بار شارۋاڭىزدى اينالايىن مىڭ بولعىر تەلەفوننىڭ ءوزى-اق رەتتەپ بەرىپ جاتىر. ەرتەدەگىدەي ۇزىن-سونار كەزەككە دە ەسەلەپ ۋاقىت جوعالتپايسىز. دۇكەنگە دە سابىلىپ كەرەگى جوق. تاماعىڭدى دا وسى ارقىلى تابالدىرىعىڭا دەيىن تاسىپ اكەلىپ بەرىپ تۇر. اۆتوبۋسقا ءمىنىپ, بيلەت الىپ, باستىراتىن كومپوستەر ىزدەۋدىڭ دە تاريح بەتىنە كوش تۇزەگەنىنە نەشەمە جىلدىڭ ءجۇزى ءوتتى. تەرلەپ-تەپشىمەي-اق تەلەفون ارقىلى تابىستى بولىپ جۇرگەندەر قانشاما؟ مىنە, ارتىقشىلىعىن اۋىزبەن ايتىپ تاۋىسا المايسىڭ. تىزبەلەي بەرسەڭ تولىپ جاتىر...

وسىعان دەيىنگى زور قاجىرلى ەڭبەك پەن تىنباي ىزدەنۋدىڭ ارقاسىندا 1992 جىلى بۇگىندە ءبىز پايدالانىپ جۇرگەن سيم-كارتانىڭ العاشقى كلاسسيكالىق نۇسقاسى دۇنيەگە كەلدى. ودان بەرىدە ونىڭ ءپىشىمى جىل وتكەن سايىن شاقتالىپ, بارىنشا كىشىرەيە بەرگەنگە ۇقسايدى. كوپكە دەيىن كونەرە قويمايتىن كلاسسيكالىق ۇلگىدەن كەيىن ونىڭ mini (1996) micro (2003) nano (2012) دەپ كەلەتىن تۇرلەرى شىعىپ, قازىر قۇرىلعىعا زاۋىتتىڭ وزىنەن ورناتىلىپ كەلەتىن انالوگتىك نۇسقاسى e-SIM دە ويلاپ تابىلدى.

مىنە, كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن دامىعان تسيفرلىق تەحنولوگيانىڭ سيقىرلى الەمى ءبىز­دى وسىنداي دەڭگەيگە دەيىن كوتەرىپ تاس­تادى. «نەندەي جاقسى نارسەنىڭ دە ءبىر جامانى بولادى» دەپ جاتۋشى ەدى جارىقتىق ۇلكەندەرىمىز. سول كىسىلەر ايتقانداي,  مايىن تامىزا ماقتاعان تەلەفون مەن تىرناقتىڭ ۇشىنداي عانا «سيم-كارتانىڭ» دا ءبىر كەمدىگى بار ەكەن. مىقتى دا بەرىك قابات-قابات قورعانىس قاباتى تۇزىلگەنىمەن, نەبىر الاياققا دا, ۇرىعا دا, قىلمىسكەرگە دە ءسىزدى ۇستاتىپ جىبەرىپ جاتقان – سول «سيمكاڭىز». ويتكەنى بارلىق بايلىعىڭىز سول ساندى «ساندىقتىڭ» ىشىندە. ەرتەگىدەگىدەي «سيم-سيم, اشىل!» دەپ ەركەلەتسە, ول بىردەن اشىلا قويمايدى. ويتكەنى ول – اقىلدى! قوجايىنىنىڭ بەت-ءجۇزى, ساۋ­ساق تاڭباسىنا قارايدى. بايقاماۋىڭىز مۇم­كىن, بىراق ونى الدىمەن ساتىپ جىبەرەتىن دە ءوزىڭىز­سىز. ويتكەنى اۋزىڭىز اشىلىپ, جاسىرىن قۇپيا ءسوزدى دە, كەلگەن حابارلامانى دا كىم-كورىنگەنگە جايىپ جىبەرىپ, ارتىنان «اھ ۇرىپ», بارماق تىستەلەپ جاتاتىندىعىمىز بەلگىلى...

ماسەلەن, بارىپ كەلگەندەردىڭ ايتۋىنشا, جاپون جۇرتىندا ءبىر ادامعا ومىرباقي ءبىر تەلەفون ءنومىرى بەكىتىلىپ بەرىلەدى ەكەن. كادۋىلگى ءبىزدىڭ جسن سياقتى. ول ەش وزگەرمەيدى ءھام اۋىستىرىلمايدى دەسەدى. سودان با ەكەن ول جاقتاردا ءسىزدى ەشكىم بىزدەگىدەي جوعالتپايدى. كەز كەلگەن شارۋادا قاجەت بولساڭىز, تاۋىپ الۋ دا وڭايدىڭ-وڭايى. سول سەبەپتەن دە قىلمىس پەن الاياقتىق بۇل مەملەكەتتە مەيلىنشە از تىركەلەدى. ال بىزدە نە, جاراتپاساق جاڭا ءنومىر الۋعا قۇشتارمىز. ەسكىنىڭ «ەسەبى تۇگەندەلگەن سوڭ» باسىمىزدان ءۇش اينالدىرىپ لاقتىرا سالامىز. ءنومىردى تىركەۋ ناۋقانىنىڭ دا «ىستىق-سۋىعى» باسىلىپ قالعانداي. ۇناتپاساق, ۇيالىنىڭ ءوزىن دە اۋىستىرۋعا كەت ءارى ەمەسپىز. ەگەر بىزگە دە ء«بىر ادامعا  – ءبىر ءنومىر» قاعيداتىن ەنگىزسەك, كوپتەگەن كيبەرقىلمىس پەن الاياقتىقتىڭ ادىمى قىسقارىپ, جولى كەسىلەر ەدى.

كەيدە وسى ءبىزدىڭ ءومىرىمىز ءبىر باتىرمامەن عانا باسقارا سالۋعا بولاتىن كومپيۋتەرلىك ويىنعا ۇقساپ كەتكەندەي بولىپ كورىنەدى.

قۇرىلعىڭىزدى ءاردايىم قۋاتتاپ ءجۇرىڭىز! ويتكەنى بۇكىل ءومىر بۇگىندە تەك وسىعان عانا بايلاۋلى...