قىتايدىڭ سيان قالاسىندا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ كوشباسشىلارى باس قوستى. قحر توراعاسى سي تسزينپين قازاقستان, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان جانە تۇرىكمەنستان ەلدەرىنىڭ ارقايسىسى ءوز الدىنا ستراتەگيالىق ماڭىزى بارىن اتاپ ءوتتى. الايدا قىتاي قازاقستانمەن تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا مۇددەلى.
«قحر ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن «قىتاي-ورتالىق ازيا» تەتىگىن بىرلەسە وتىرىپ, التى ەل اراسىنداعى تەرەڭ ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتە وتىرىپ, ماڭىزدى پلاتفورماعا اينالدىرۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەۋگە دايىن», دەدى سي تسزينپين.
ال قازاق ەلى تۋرالى سي تسزينپين قىتاي قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە ەكەنىن ايتىپ, ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستار تەرەڭ دوستىق پەن بەرىك ءوزارا سەنىمگە, ورتاق ماقساتتار مەن مىندەتتەرگە نەگىزدەلگەنىن ايتتى.
ءوز كەزەگىندە ق.توقاەۆ ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» (BRI) جوباسى تاماشا باستاما ەكەنىن جانە قازاقستان جوبانى جالعاستىراتىنىن ايتتى. سونداي-اق كۇردەلى كەزەڭدە توراعا سي تسزينپين ۇسىنعان ءۇش باستامانىڭ, اتاپ ايتقاندا, جاھاندىق دامۋ, جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جانە جاھاندىق وركەنيەت باستاماسىنىڭ ۇلكەن مانگە يە ەكەنىن ايتىپ, قىتايمەن كوبىرەك بايلانىستى قولدايتىنىن جەتكىزدى.
كەزدەسۋدەن كەيىن ەكى مەملەكەت باسشىسى بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويدى.
سيانداعى سامميت
قىتايدى باتىسىنداعى وركەنيەتتەرمەن بايلانىستىرعان ەجەلگى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى سيان قالاسى باننەرلەر جانە بيلبوردتارمەن كومكەرىلدى. قحر ورتالىق ازيا سامميتىنە جاقسى دايىندالعان.
سيان قالاسىنا ءبىرىنشى بولىپ قىتايدىڭ ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ساۋدا ارىپتەسى, قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تابان تىرەدى. قىتاي باسشىسى ق.توقاەۆتى جىلى قارسى الىپ, 70 جاسقا تولعان مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى.
كەزدەسۋدە ەكى ەل باسشىسى «قىتاي-ورتالىق ازيا» تابيعي گاز قۇبىرىنىڭ قازاقستاندىق ۋچاسكەسىنىڭ قاۋىپسىز جانە تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق مۇناي جانە ۋران سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە كەلىستى.
سامميت بارىسىندا قىتايدىڭ مەملەكەتتىك ەنەرگەتيكالىق الپاۋىتى «Sinopec» پەن قازاقستاندىق «KazMunayGaz» (KMGZ) باتىس قازاقستاننىڭ اتىراۋ وبلىسىنداعى پوليەتيلەن جوباسىنا الەۋەتتى ينۆەستيتسيا سالۋدىڭ نەگىزگى شارتتارىمەن تانىسىپ, كەلىسىمگە كەلدى.
قىتاي جانە ورتالىق ازيا «جاڭا ءداۋىرى»
قىتاي توراعاسى سي تسزينپين سياندا وتكەن ورتالىق ازيا سامميتىندە ەلدەر اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ «جاڭا داۋىرىمەن» قۇتتىقتاپ, پەكين ستراتەگيالىق ماڭىزدى ايماقتارمەن قارىم-قاتىناستارىن تەرەڭدەتەدى دەپ مالىمدەدى.
سي ايتقان ستراتەگيالىق ايماقتاردىڭ كوش باسىندا قازاقستان مەملەكەتى تۇر. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ سامميت قارساڭىندا سي تسزينپينمەن كەزدەسۋدە ەكى ەل اراسىنداعى جۇزەگە اسىرىلىپ وتىرعان ءىرى جوبالاردى جوعارى باعالادى.
سي تسزينپين سونداي-اق قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆقا قىتايدىڭ قىرعىزستانمەن «تاتۋ كورشىلىك, دوستىق, ورتاق گۇلدەنۋ جانە ورتاق بولاشاق قوعامداستىعىن قۇرۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەۋگە دايىن» ەكەنىن ايتىپ, وزبەكستان, تاجىكستان جانە تۇرىكمەنستان اراسىنداعى تىعىز بايلانىستاردى جوعارى باعالاپ, ەكونوميكالىق جانە مادەني الماسۋلاردى كەڭەيتۋگە ۋادە بەردى.
ورتالىق ازياعا بىلدىرىلگەن سەنىم
قىتاي ورتالىق ازيانىڭ بەس ەلىنە ميللياردتاعان دوللار «قارجىلىق قولداۋ مەن تەگىن كومەك» بەرۋگە ۋادە بەردى.
سي تسزينپين ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ باسشىلارىنا قىتاي ءار ايماقتاعى قۇقىق قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك جانە قورعانىس قابىلەتىن ارتتىرا الاتىنىن ايتتى. ەكى كۇنگە سوزىلعان كەزدەسۋ بارىسىندا ول ءاربىر باسشىمەن كەزدەسىپ, ساۋدا, ينفراقۇرىلىمدى جانە تەحنولوگيانى ينۆەستيتسيالاۋدى ۇلعايتۋ جانە ۆيزاسىز ساياحات جاساۋ تۋرالى ەكىجاقتى كەلىسىمدەرگە قول قويدى.
اسىرەسە قازاقستانمەن جاسالعان اراداعى كەلىسىم قحر ءۇشىن ماڭىزدى بولدى.