وتانىمىزدىڭ وركەندەۋى ءۇشىن كۇش-قايراتىن جۇمساپ, ەلدى دامىتۋعا قاتىستى ءاربىر ماسەلەگە مەملەكەتتىك مۇددە تۇرعىسىنان قاراي بىلگەن, ونەگەلى ىسىمەن سوڭىنا جارقىن ءىز قالدىرعان ايتۋلى ازاماتتارىمىز از ەمەس. سونداي كورنەكتى تۇلعانىڭ ءبىرى – قوعام قايراتكەرى, ديپلومات «دوس-مۇقاسان» ءانسامبلىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان ونەرپاز ءشارىپ وماروۆ.
تۋىپ-وسكەن ورتاسىنان, ءتالىم العان مەكتەبىنەن يگى تاربيە مەن تەرەڭ ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداعان ول ومىرىندە ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزدى. مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى دارەجەسىنە دەيىن كوتەرىلدى. قازاقستاننىڭ جوعارعى كەڭەسى X جانە XI شاقىرىلىمىنىڭ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ I جانە II شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانىپ, ەل ءۇشىن قىزمەت ىستەدى.
جاستايىنان بىلىمگە قۇشتارلىعى جانە تەحنيكاعا جاقىندىعى بولاشاق ماماندىعىن تاڭداۋعا دا اسەر ەتتى. قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىن, الماتى جوعارى پارتيا مەكتەبىن تامامداعان. كەيىن اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىرىپ, بىرنەشە ماماندىقتى مەڭگەردى.
شارىپپەن تانىستىعىم 1973 جىلدىڭ مامىر ايىنان باستالدى. ول كەزدە قازاق مەملەكەتتىك دەنە تاربيەسى جانە سپورت ينستيتۋتىندا وقىپ جۇرگەن ەدىم. الماتىداعى ستۋدەنت جاستاردىڭ اراسىندا «ستۋدەنت كوكتەمى» اتتى ونەر بايقاۋى قارقىندى ءوتىپ جاتقان كۇندەردىڭ بىرىندە «دوس-مۇقاسان» ەسترادالىق ۆوكالدى اسپاپتار ءانسامبلى كەلىپ, بايقاۋ باعدارلاماسىنا ساي كونتسەرت بەرەدى ەكەن» دەگەن حابار جەتتى. حابارلانعان كۇنى دوسىم سۇلەەۆ, ءشارىپ وماروۆ, مۇرات قۇسايىنوۆ, مەيىربەك مولدابەكوۆ, قۇرماناي وماروۆا كەرەمەت كونتسەرت قويدى. سول كەزدە ەل ىشىنە كەڭ تارالىپ كەتكەن «توي جىرى», «كۋا بول», «ساعىندىم سەنى», تاعى باسقا دا تاماشا اندەردى شىرقاپ, ستۋدەنت جاستاردىڭ قوشەمەتىنە بولەندى. ءبىز دە سۇيسىنە تىڭدادىق. ءبارىمىز دە شابىتتانىپ, كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇيدە بولىپ, عاجاپ سەزىمگە بولەنگەنىمىز ءالى ەسىمدە.
كونتسەرت اياقتالىسىمەن ساحناعا كوتەرىلىپ, جاڭا عانا ونەرلەرىن پاش ەتكەن اعالارىمىزبەن قول الىسىپ امانداستىق. سول ءبىر ساتتە: «جىگىتتەر, مىنا اسپاپتاردى كولىگىمىزگە تيەپ بەرۋگە كومەكتەسىڭدەرشى» دەگەن قوڭىر داۋىس ەستىلدى. داۋىس شىققان جاققا قاراساق, ۇزىن بويلى, مىعىم دەنەلى, قارا تورى, جاڭا عانا باس گيتارادا ويناعان ءشارىپ وماروۆ ەكەن. ءوتىنىشىن ورىنداپ, مۋزىكالىق اسپاپتارىن كوتەرىسىپ, شىعارىپ سالعانبىز. سول جەردە قول الىسىپ, اتى-ءجونىمىزدى ايتىپ, كەلەسى كەزدەسكەنگە دەيىن قوش ايتىسقانبىز. مىنە, العاشقى كەزدەسۋ مەن تانىسۋىمىز وسىلاي بولعان ەدى.
تاعى ءبىر جۇزدەسكەن ءسات ويعا ورالىپ وتىر. ول كەزدە جازدا ستۋدەنتتەردىڭ قۇرىلىس وتريادتارى ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە بارىپ, مالشىلاردىڭ قىستاق ۇيلەرى مەن قورالارىن, باسقا دا قۇرىلىس نىساندارىن سالىپ بەرەتىن ەدى.
ينستيتۋتىمىزدا «جالىن» اتتى قۇرىلىس وتريادى جاساقتالىپ, سونىڭ جەتەكشىلىگى ماعان بۇيىرىپ, ەكى اي بويى تالدىقورعان وبلىسى, سارقاند اۋدانىنداعى ەلدى مەكەندە ەڭبەك ەتتىك. قارقىندى جۇمىس اتقارعانىمىزدىڭ ارقاسىندا رەسپۋبليكا كولەمىندە ستۋدەنتتەر قۇرىلىس وتريادتارى اراسىنداعى بايقاۋدىڭ جۇلدەگەرى اتانىپ, بولگاريا, گەرمانيا, ماجارستان جانە چەحوسلوۆاكيا (بۇرىنعى) ەلدەرىنە ساياحاتتاۋعا جولداما جەڭىپ العانبىز. تيەسىلى جولدامانى بەرۋ راسىمىنە الماتى قالالىق جاستار كوميتەتىنە شاقىرىلدىق. سول جەردە كوميتەتتىڭ حاتشىسى ءشارىپ وماروۆتىڭ قولىنان جولدامانى سالتاناتتى تۇردە العان ەدىم.
ارادا 20 جىلداي ۋاقىت وتكەندە تاعدىر ءبىزدى قايتادان قاۋىشتىردى. اقتوبە قالاسىنان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ I شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانىپ, الماتىعا كەلدىم. القالى جيىننىڭ العاشقى وتىرىسى الدىندا شارىپپەن قايتا جۇزدەسىپ, سول مەزگىلدەن باستاپ ەتەنە ارالاسىپ, اعالى-ءىنىلى دوستىق قارىم-قاتىناسىمىز نىعايا ءتۇستى.
پارلامەنتتىڭ جۇمىسى قىزۋ باستالعان شاقتا پالاتا توراعالىعىنا, كوميتەتتەر باسشىلىعىنا كانديداتۋرالار ۇسىنىلدى. وسى ورايدا, ەلدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتى سالاسىندا مول تاجىريبەسى بار ءشارىپ ومار ۇلى ءماجىلىستىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولىپ سايلاندى.
ول كەزدە ەلىمىزدە كورشى مەملەكەتتەرمەن شەكارامىزدى زاڭدى تۇردە بەكىتىپ الۋ ءۇردىسى بويىنشا قارقىندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقان ەدى. سونداي كۇندەردىڭ بىرىندە پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنان جاساقتالعان جۇمىس توبى وزبەكستانمەن ەكىجاقتى كەلىسىمگە كەلمەگەن جەرلەرگە بايلانىستى كەلىسسوز وتكىزەتىن بولدى. وسى ماقساتتا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا ىسساپارمەن باردىق. وندا ءشارىپتىڭ باسشىلىعىمەن وزبەكستاندىق ارىپتەستەرىمىزبەن اپتا بويى قىزۋ تارتىستى تۇردە ەكىجاقتى كەلىسسوز وتىرىستارى ءوتتى, ءبىز سونىڭ كۋاسى بولدىق.
ۇلكەن ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە حالىقارالىق ديپلوماتيا سالاسىندا جيناعان تاجىريبەسىنىڭ ارقاسىندا جەر ءبولىسۋ ماسەلەسى بويىنشا تالاي ءسوز تارتىسىندا باسقا وركەنيەتتى ەلدەردە بار زاڭداردىڭ باپتارىن, سونىمەن قاتار تاجىريبەلەرىن نەگىزگە الا وتىرا, ءبىزدىڭ پايدامىزعا تيەسىلى شەشىمدەردى بۇلتارتپاستان, كورشى ەلدىڭ دەپۋتاتتارىنا ءبىزدىڭ ۇسىنىسىمىزدى قابىلداتۋعا ءماجبۇر ەتتى.
ەكىجاقتى شەكارا ماسەلەسىنىڭ وڭ شەشىلۋىنە ءشارىپ ومار ۇلى ۇلكەن ۇلەس قوسقان ەدى. مىنە, بۇل ءشارىپتىڭ بويىنداعى مەملەكەتشىلدىك قاسيەتىنىڭ ءبىر عانا قىرى. ودان باسقا دا ءدال سونداي ەلىمىزدىڭ مەرەيىن اسىراتىن شارالار مەن جۇمىستاردى اتقارعانى ايدان انىق. ول جاعىن ارىپتەستەرى جاقسى بىلەدى.
«ەر ەلىمەن ايدارلى, ەل ەرىمەن ايبارلى» دەمەكشى, سانالى عۇمىرىن حالقىنا ايانباي ەڭبەك ەتكەن ءشارىپ وماروۆتىڭ اتقارعان مەملەكەتتىك قىزمەتىنە توقتالساق, ومىرىندەگى جانە ەڭبەك جولىنداعى نەگىزگى كەزەڭدەرىن اتاپ وتكەن ءجون.
ءشارىپ ءوزى ءبىلىم العان پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتتا ەڭبەك جولىن باستاپ, وسى وقۋ ورنىنىڭ اسپيرانتۋراسىن بىتىرگەن. جاستار ءىسى ماسەلەسىمەن اينالىستى. كەيىن بەلسەندى قاجىر-قايراتى, بويىنداعى جىگەرلىگى مەن تياناقتى جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا الماتى قالاسىندا جاۋاپتى ساياسي-اكىمشىلىك قىزمەتتەر اتقاردى. الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قىزمەتىنە دەيىن كوتەرىلدى. پارلامەنت دەپۋتاتى بولىپ سايلاندى. ءماجىلىستىڭ I جانە II شاقىرىلىمىندا قاجىرلى قىزمەت ىستەدى. سول كەزەڭدە وتاندىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە جانە قازاقستاننىڭ شەتەلدەرمەن جانە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق بايلانىسىنىڭ نىعايا تۇسۋىنە ەڭبەك ءسىڭىردى.
2007 جىلدىڭ 29 تامىزىندا, 59 جاسقا تولار شاعىندا ول قازاقستاننىڭ چەحياداعى ەلشىسى قىزمەتىن اتقارىپ ءجۇرىپ, جۇرەك تالماسىنان كەنەتتەن كوز جۇمدى.
ءشارىپ وماروۆ 1974 جىلى «دوس-مۇقاسان» ءانسامبلىنىڭ قۇرامىندا بۇكىلوداقتىق لەنين كومسومولى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى. ول – «پاراسات» وردەنىنىڭ يەگەرى. تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ «دوستاستىق» وردەنىمەن ماراپاتتالعان. اقش-تىڭ نەبراسك شتاتى, لينكولن قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى دەگەن اتاعى دا بار.
ءشارىپ وتباسىلىق تۇرمىسى مەن تىرشىلىگىنە قاتىستى ويلارىن اشىپ ايتا بەرمەيتىن. سىرتتاي بىلەتىنىمىز, ءبىرىنشى جەڭگەمىز قۇرماناي اقتوبە وبلىسى ويىل اۋدانىنىڭ تۋماسى ەكەن. سول سەبەپتى ءشارىپتى رەتى كەلگەندە «جەزدە» دەپ قالجىڭداساتىن دا جايلارىمىز بولاتىن-دى. تاعدىردىڭ جازۋىمەن ول جەڭگەمىزدەن قاپىدا ايىرىلىپ قالدىق.
بەرتىن كەلە, ول حالىق ءارتىسى, «قازاقستان كامەراتاسى» مەملەكەتتىك كلاسسيكالىق مۋزىكالىق ءانسامبلىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى گاۋھار مىرزابەكوۆامەن وتباسىن قۇرادى. اعا-جەڭگەمىزبەن بىرگە تالاي ونەر مەرەكەلەرىن تاماشالادىق. سىيلاستىعىمىز دا, اڭگىمەمىز دە جاراسۋشى ەدى. گاۋھار قۇرمانبەكقىزى شاكەڭ ومىردەن وزعاننان كەيىنگى راسىمدەرىن جانە بىرنەشە ەسكە الۋ كەشتەرىن ۇيىمداستىرىپ, ولاردى جوعارى دەڭگەيدە وتكىزدى. ارىپتەستەرىنىڭ شىنايى ريزاشىلىعىنا بولەندى.
ءشارىپتىڭ سپورتقا دەگەن ىنتاسى ءبىزدى ودان سايىن جاقىنداتا ءتۇستى. اسا قۇمارلىقپەن, ۇلكەن ىنتا-جىگەرمەن اينالىساتىن سپورتتىڭ ءبىرى – فۋتبول ويىنى ەدى. تۇراقتى جاتتىعۋلاردان قالماۋعا داعدىلانعان ول ءاردايىم بويىن سەرگەك ۇستايتىن.
شارىپپەن بىرگە ءجۇرىپ, سپورتتىق ويىندارعا قاتىسۋ ارقىلى قۇرالبەك ورداباەۆ, سەيىلدا بايشاقوۆ, ميحايل گۋرمان سىندى فۋتبول سالاسىنىڭ مايتالماندارىمەن تانىستىق. ولارمەن ويىن الاڭىندا جانە بەيرەسمي وتىرىستاردا كەزدەسىپ, سۇحباتتاسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدىق. مەنى دوستارىنا تانىستىرعان كەزدە: «بۇل – مەنىڭ ءىنىم ءارى بالدىزىم تولەگەن» دەۋشى ەدى, جەزدەلىك قالجىڭ سوزدەرىن ارالاستىرىپ.
قازىر جىل سايىن جاستار اراسىندا ءشارىپ وماروۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق فۋتبول ءتۋرنيرى وتكىزىلىپ تۇرادى. قانداي قىزمەت اتقارسا دا, ءشارىپ ومار ۇلى دوستارىمەن قارىم-قاتىناسىن ۇزگەن جوق. ال ومىردە ونىڭ دوستارى وتە كوپ-ءتىن. ءبىرى – قىزمەتتەستەرى, ەندى ءبىرى – مۋزىكا ماماندارى, سپورتشىلار, كاسىپكەرلەر ەدى.
ءشارىپ وماروۆ عىلىم مەن قىزمەتتى تەڭ ۇستاي ءبىلدى. ول – عىلىمنىڭ ەكى سالاسىنا تەرەڭ دەن قويعان ازامات. تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى اتاندى. سونداي-اق جاستار ساياساتىنا قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەردەن ديسسەرتاتسيا قورعاپ, ساياسي عىلىمدار كانديداتى اتاعىنا يە بولدى. ەگەر ساياسي-اكىمشىلىك قىزمەتتەرگە بارماي, عىلىم جولىندا جۇرسە, ەلىمىزدىڭ كورنەكتى عالىمى بولاتىنى ءسوزسىز ەدى.
مىنە, وسىنداي ايتۋلى تۇلعانىڭ, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ىرگەتاسىن نىعايتۋعا, قازاقستان پارلامەنتاريزمىنىڭ قالىپتاسۋىنا سىڭىرگەن ەلەۋلى ەڭبەگى ەسكەرىلۋى قاجەت دەپ سانايمىز. وسى ورايدا, زيالى قاۋىم وكىلدەرى اتىنان مىناداي ۇسىنىسىمىز بار: ش.ومار ۇلى 30 جىلدان استام ۋاقىت الماتى قالاسىندا تۇرىپ, قاجىرلى قىزمەت ىستەدى, مەملەكەتتىك جاۋاپتى مىندەتتەردى ءمىنسىز اتقاردى. الاتاۋ بوكتەرىندەگى قالانىڭ وركەندەۋىنە ءوز ۇلەسىن قوستى. وسىنى ەسكەرىپ, الماتى مەن استانا قالالارىنىڭ جاڭا كوشەلەرىنە ءشارىپ وماروۆتىڭ ەسىمى بەرىلسە ەكەن دەيمىز. ءوزى تۇرعان ءۇيدىڭ قابىرعاسىنا ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلعانى ءجون. جارقىن عۇمىر كەشكەن تۇلعا تۋرالى دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىلىپ, تانىمدىق زەرتتەۋلەر جازۋ دا – الداعى ۋاقىتتىڭ ەنشىسى دەپ بىلەمىز.
تولەگەن قۋانىشەۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسى
I شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى,
استانا قالاسى قوعامدىق
كەڭەسىنىڭ مۇشەسى