ونەركاسىبى دامىعان ءوڭىر

وبلىس باسشىسى پرەزيدەنت­تىڭ حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ, مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ, سونداي-اق 2023 جىل­دىڭ 4 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق دامۋىنا باعىتتال­عان تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىن باياندادى. وڭىردە وسىعان دەيىن اتقارىلعان جۇمىستار­دىڭ ناتيجەسىندە بيىل بولات­تىڭ ارنايى ماركالارىن وندىرە­تىن العاشقى زاۋىت, 800 مەترلىك جىك­سىز رەلستەر شىعاراتىن ال­عاش­قى كاسىپورىن جانە جوعارى تەح­نولوگيالىق تەمىرجول دوڭ­گە­لەك­­تەرىن شىعاراتىن زاۋىت ىسكە قو­سىلادى. ال قازىر يادرولىق مەدي­تسينا ورتالىعى, قازمەدپري­بور مە­دي­تسينالىق بۇيىمدار شى­عاراتىن فاب­ريكا جانە تمد ەلدەر اراسىن­دا العاشقى دياليزاتورلار شىعا­راتىن زاۋىت جۇمىسىن باستادى.

«جىلىنا 700 مىڭ توننا بي­تۋم شىعارۋعا قاۋقارلى زاۋىت سالىنادى. جاڭا كاسىپورىن بۇكىل باتىس ايماعىنىڭ بيتۋم تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل – ءىرى جوبالاردىڭ ءبىر بولىگى عانا», دەدى ەرالى توعجانوۆ.

تۇرعىنداردى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتىپ, اۋىلدىق ەلدى مەكەن­دەردە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, مال مەن قۇستىڭ سانىن ارتتى­رۋ, سونداي-اق شاعىن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن اقتوبە وبلىسى ەلىمىزدە ءبىرىنشى بولىپ «اۋىل اماناتى» جوباسىن باستادى. «ناتيجەسىندە ءبىز ءاربىر اۋىل­دىڭ, اۋداننىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن انىقتادىق, ولاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن, كۇشتى جانە ءال­سىز جاقتارىن بەلگىلەدىك, ناق­تى جۇمىسسىز ادامداردىڭ, اتاۋ­لى الەۋمەتتىك كومەك الۋشى­لار­دىڭ, ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قام­تىعانداردىڭ تىزىمدەرىن, سونداي-اق ءاربىر وتباسىنىڭ ورتاشا تابىس مولشەرىن قامتيتىن ءاربىر اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك پورترەتى قا­لىپتاستى. جوبا اياسىندا يمپورت­قا تاۋەلدىلىك ماسەلەسىن شەشۋگە نيەتتىمىز», دەپ اتاپ ءوتتى ءوڭىر باس­شىسى.

قازىر وبلىس حالقىنىڭ 98,6 پايىزى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ەرالى توعجانوۆ پرەزيدەنت تاپ­سىرعانداي 2024 جىلى تۇرعىن­داردىڭ 100 پايىزى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتىلاتىنىن العا تارتتى. سونداي-اق جىل سوڭىنا دەيىن 12 ەلدى مەكەن گازداندىرىلىپ, 94,4%-عا جەتپەك.

«اقتوبەدە 1,6 ملرد تەكشە مەتر گاز تاپشىلىعى بار. قىستا قول­دانىستاعى ماگيسترالدىڭ گاز جۇكتەمەسى 175%-عا دەيىن جەتەدى. يندۋستريالىق نىساندار مەن ەلدى مەكەندەردى ۇزدىكسىز گازبەن جابدىقتاۋ ماقساتىندا قۇنى 43,4 ملرد تەڭگە بولاتىن «بۇحارا-ورال» گاز قۇبىرىنىڭ ءۇشىنشى جەلىسىن ورناتۋ جونىندەگى جوبانى ىسكە اسىرۋ باستالدى. بيىلعا 11,1 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان», دەدى وبلىس اكىمى.

گەوگرافيالىق ورنالاسۋى جا­عىنان ءوڭىردىڭ تران­زيت­تىك الە­ۋەتى زور, الايدا اۆتو­جول­دار­دىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيدى. ەرالى توعجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جولداردىڭ 72%-زى جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايدا. بيىل 50,5 ملرد تەڭگەگە 848 شاقىرىم جول جوندەلەدى. وسىلايشا جىل سوڭىنا قاراي كورسەتكىشتى 78 پا­يىزعا ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر.

جۋىردا ۇزىندىعى 262 شا­قىرىم بولاتىن 4 جو­لاقتى «اقتوبە – ۇلعايسىن» رەسپۋب­لي­كا­­لىق ماڭىزى بار اۆتوجولىن كەڭەيتۋ جۇمىسى باستالادى. سونى­مەن قاتار 30 جىلدا العاش رەت ۇزىندىعى 260 شاقىرىم «قان­دىاعاش – شالقار» اۆتوجولىنا جوندەۋ جۇرگىزىلەدى.

اقتوبە – ونەركاسىبى دامىعان ءوڭىر. الايدا ونەركاسىپ ورىندارى قورشاعان ورتانىڭ لاستا­نۋى­نا اسەرىن تيگىزىپ جاتىر. وب­لىستا سۋ قۇبىرلارى لاستانىپ, ەسكىرگەن, قالدىقتاردىڭ جينالىپ, قولدانىستاعى كارىز جانە تازارتۋ قوندىرعىلارىنىڭ تو­زۋى سەكىلدى بىرقاتار ەكولوگيالىق پروبلەما بار.

«وسى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دا­مۋ بانكىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن كا­رىزدىك تازارتۋ قۇرىلىستارىن سالۋ جونىندەگى جوبانى ىسكە اسىرۋ جۇمىسى باستالدى. تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە دايىن­دالىپ, مەملەكەتتىك ساراپتا­ما­عا جىبەرىلدى. جوبانىڭ جال­پى قۇنى شامامەن – 78 ملرد تەڭگە. كارىز­­دىك تازارتۋ قۇ­رى­لىستارىن سالۋ ­جو­باسى اعىن­دى سۋلاردىڭ لاستا­نۋىن ايتار­لىق­تاي ازايتىپ, سۋارۋعا جا­رام­دى اعىندى سۋلاردىڭ سا­پا­­سىن ارتتىرادى, قالانىڭ سا­نيتارلىق-ەپيدەميولوگيا­­­­لىق احۋالىن جاقسارتادى. اعىندى سۋ­لاردى تازارتۋ ءۇشىن زاماناۋي ەنەرگيا ۇنەمدەيتىن تەحنولو­گيا­لاردى جانە اناعۇرلىم جەتىل­دىرىلگەن جابدىقتاردى پايدالانۋ قاراستىرىلعان», دەپ اتاپ ءوتتى ەرالى توعجانوۆ.

بۇگىندە ءوڭىر حالقى, اسىرەسە اۋىل تۇرعىندارى مەديتسينالىق كومەكتىڭ ناقتى تۇرلەرىن الا الماي وتىر. وسىعان وراي وبلىس­تىڭ حرومتاۋ, مۇعالجار جانە شالقار اۋداندارىندا كوپسا­لا­لى اۋدانارالىق اۋرۋحانالار سالىنباق. بۇعان قوسا «اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا ەكى جىل ىشىندە 20 مىڭ تۇرعىنى بار 29 اۋىلدا زاماناۋي دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى بوي كوتەرەدى.

سونداي-اق 4 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 18 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالعان. اپاتتى جانە ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن الداعى ءۇش جىلدا «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 17,5 مىڭ ورىندىق 20 زاماناۋي مەكتەپ سالىنادى. ء«بىز ورنىقتى ەكونوميكالىق ءوسۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە وڭىردە تۇرۋعا قولاي­لى جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق باعىت بويىنشا جۇ­مىستى جالعاستىرامىز», دەپ تۇيىندەدى اقتوبە وبلىسىنىڭ اكى­مى ەرالى توعجانوۆ.