مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ بازاسىندا «اشىق ۇكىمەت جانە باسقارۋدىڭ جاڭا مادەنيەتى: ەستۋ, ءتۇسىنۋ, ارەكەت ەتۋ» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. باسقوسۋ بارىسىندا وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلار مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىنداعى جاڭا تاسىلدەردى ءسوز قىلىپ, ازاماتتىق قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى ديالوگتى نىعايتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
ەكى كۇنگە سوزىلعان كونفەرەنتسيادا سپيكەرلەر ءوز ەلدەرىنىڭ تاجىريبەلەرىن ورتاعا سالدى. پلەنارلىق ماجىلىستە ءسوز العان سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ ورتالىق پەن وڭىرلەر اراسىندا باستالعان مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى جۇيەلى روتاتسيالاۋ ءسوز جۇزىندە قالىپ قويماي, ناقتى ىسكە اسىرىلۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتتى.
– بۇگىندە كوپتەگەن جاس ازامات جاۋاپتى قىزمەتتەرگە تاعايىندالىپ جاتىر. بۇل – دۇرىس. مۇنداي ساياساتتى تولىعىمەن قولدايمىن. الايدا قازىرگى تاڭدا ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردا نەگىزگى پوزيتسيالاردا جۇمىس ىستەيتىن مامانداردىڭ كوبىندە ايماقتاردا جيناعان تاجىريبەسى جوق ەكەنى دە جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان ورتالىق پەن وڭىرلەر اراسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى جۇيەلى روتاتسيالاۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزى زور. بيىل ناۋرىز ايىندا پارلامەنت «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ اياسىندا قىزمەتكەرلەردى روتاتسيالاۋ تۋرالى نورمانى قابىلدادى. بۇل اتالعان ۇدەرىستى كۇشەيتۋدىڭ قۇقىقتىق جانە باسقا دا ەكونوميكالىق نەگىزىن قالىپتاستىردى. ەندى روتاتسيا ءسوز جۇزىندە قالىپ قويماي, ناقتى ىسكە اسىرىلۋعا ءتيىس. مۇنداي قادام قىزمەتكەرلەردى نەگىزگى پوزيتسيالارعا جىلجىتۋ كەزىندە نورماعا اينالۋى كەرەك. قاجەت بولعان جاعدايدا سەنات وسى باعىتتاعى ءتيىستى زاڭناماعا جاڭا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ماسەلەسىن بىرلەسىپ تالقىلاۋعا دايىن, – دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونداي-اق سەنات توراعاسى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قۇقىقتىق تۇرعىدا ءالسىز قورعالعانىن ايتتى. وسىنىڭ سالدارىنان ولار جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الۋدان جانە شەشىم قابىلداۋدان قورقادى. ال پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالاردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىككە دايىن باستاماشىل باسقارۋشىلار قاجەت. سوندىقتان پالاتا سپيكەرى قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالاردى بەلسەندى پايدالانا وتىرىپ, جاڭا فورماتسياداعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى دايارلاۋعا باسا ءمان بەرىلىپ جاتقانىن ايتتى.
– ەلىمىزگە ءبىلىمدى, بىلىكتى, بويىنا دۇرىس قۇندىلىقتاردى سىڭىرگەن باسقارۋشىلاردىڭ جاڭا بۋىنى قاجەت. قازىر مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن اناليتيكتەر دايارلاۋ ءىسى دە ماڭىزدى مىندەت بولىپ سانالادى. كوپتەگەن قۇرىلىمدا ساپالى تالداۋ جاساي الاتىن بىلىكتى ماماندار جەتكىلىكسىز. بىلتىر ءبىز سەنات جانىنان «تالداۋ مەكتەبىن» قۇردىق. مەكتەپ اياسىندا مامانداردىڭ ەكى توبىن دايارلاپ شىعاردىق. ءار كەزەڭدە ەكى اي بويى تاجىريبەلى قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك اناليتيكتەر, ساراپشىلار ءدارىس وقىدى. ىرىكتەۋدەن وتكەن جاس تىڭداۋشىلارعا ارناپ تاجىريبەلىك ساباقتار ۇيىمداستىردى. وسى جوبانى ىسكە اسىرۋ كەزىندە اناليتيكتەرگە سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەنىن كورىپ, تاڭعالدىق. سول سەبەپتى, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى ءۇشىن تالداۋ داعدىلارىن مەڭگەرگەن بىلىكتى ماماندار دايارلاۋ جۇمىسىن جۇيەلەۋدىڭ ماڭىزى زور. وسى باعىتتا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىمەن, باسقا دا قۇرىلىمدارمەن, شەتەلدىك ماماندارمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا دايىنبىز, – دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
ال مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى دارحان جازىقباەۆ قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي رەفورمالار اشىقتىق پرينتسيپىنە نەگىزدەلگەن جاڭا باسقارۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
– جاڭا باسقارۋ مادەنيەتى «ەڭ الدىمەن ادامدار» قاعيداتىنا نەگىزدەلەدى. مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن نەگىزگى ماقسات – مەملەكەت پەن قوعام قاتىناسىن ۇيلەستىرۋدە بيۋروكراتياعا جول بەرمەيتىن باسقارۋدىڭ پرواكتيۆتى, سەرۆيستىك جانە ازاماتتاردىڭ سۇرانىستارىنا دەن قويا الاتىن ۇلگىسىنە كوشۋ. سوندا عانا ءبىز شىن مانىندەگى جاڭا باسقارۋ مادەنيەتىنە كوشىپ, اشىق ۇكىمەتتى قالىپتاستىرامىز, – دەدى مقىا باسشىسى.
دارحان جازىقباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا باسقارۋ مادەنيەتىنە ساي, ەلىمىزدەگى رەفورمالار, باعدارلامالىق قۇجاتتار مەن ۇلتتىق جوبالاردىڭ تيىمدىلىگى ولاردىڭ حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا تيگىزگەن وڭ اسەرىمەن ولشەنۋى كەرەك.
مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ رەكتورى ەرلان ءابىل باسقا ەلدىڭ تاجىريبەسىن تولىقتاي وزىمىزگە قولدانۋ – قاتە تۇسىنىك دەگەن پىكىردە. «قازاقستاننىڭ جيناعان ءوز تاجىريبەسى بار. ءوزىمىزدىڭ مادەنيەتىمىزگە, قۇندىلىقتارىمىزعا ساي باسقارۋ مودەلىن بەيىمدەۋ – كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە», دەدى اكادەميا رەكتورى.
دەگەنمەن ەلدەگى مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىندا جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ تۇرعانى بەلگىلى, وسى ورايدا ماماندار قازاقستانعا سلوۆەنيا ەلىنىڭ قولعا العان ءىسى بىزگە كومەگىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدى.
– ءبىز جەمقورلىقتى الدىن الۋ ءۇشىن سلوۆەنيادا ەنگىزىلگەن پلاتفورمانى قازاقستاندا ءىس جۇزىندە قولدانىپ كورۋدى ۇسىنىپ وتىرمىز. 17 مامىردا سلوۆەنيا ەلىنىڭ جەمقورلىققا قارسى كۇرەس قىزمەتىنىڭ توراعاسى ەلىمىزگە كەلەدى. ول بىزگە بۇل جۇيەنىڭ قىر-سىرىن ايتىپ, جۇيەسىمەن بولىسپەك. مەنىڭ بىلۋىمشە بۇل بىرەگەي پلاتفورما, وعان كىرىپ قانداي مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قانداي مەكەمە, تۇلعالاردى قارجىلاندىرىپ جاتقانىن بىلۋگە بولادى, – دەدى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ استانالىق حابى باسقارۋشى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءاليحان بايمەنوۆ.
ال بەيبىتشىلىك سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى راە كۆون چۋنگ ەكونوميكا تۇرعىسىنان ەكولوگيا ماسەلەسىن قالاي شەشۋگە بولاتىنىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان دا الەم ەلدەرى سەكىلدى كليماتتىڭ وزگەرۋىنەن زارداپ شەگىپ وتىرعان ەلدەردىڭ قاتارىندا. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن نارىقتىق ەكونوميكادان تۇراقتى ەكونوميكاعا اۋىسۋ قاجەت دەيدى شەتەل عالىمى.
قولدانىستاعى قوسىمشالاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋ ارقىلى قارجى شىعارماي-اق مەملەكەتتىك قىزمەت ساپاسىن, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا بولادى. وسى ورايدا «ادىلدىك جولى» رقب اتقارۋشى ديرەكتورى ديدار سماعۇلوۆ بىرنەشە ۇسىنىس جاسادى.
– مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن قىرۋار قارجى بولمەي, نارىقتا بار قوسىمشالاردى قولداۋدى ۇسىنامىن. ياعني, قولدانىستاعى دۇنيەلەردى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ جانە مەملەكەتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن پايدالانۋ كەرەك ەكەنىن ايتتىم. مىسالى, 2gis قوسىمشاسىن 9 ملن ادام قولدانادى, پىكىرلەرىن سوندا جازادى. بىراق مەملەكەتتىك مەكەمەلەر وندا جازىلعان پىكىرلەرگە جاۋاپ بەرمەيدى, ال جەكەمەنشىك كومپانيالار ونى ءتيىمدى پايدالانىپ, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرىپ وتىر. وسى ورايدا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ ساپاسىن باقىلاۋ ءۇشىن بيۋدجەت قارجىسىنا سالىنعان مەملەكەتتىك ۇيلەرگە, مەكتەپتەرگە, اۋرۋحانالارعا قانشا اقشا ءبولىندى, جول ساپاسى قانداي, وعان قانشا اقشا ءبولىندى دەگەن اقپاراتتى سول قوسىمشا ارقىلى كورسەتۋگە بولادى. وسىلايشا, حالىقتان كەرى بايلانىس الۋعا بولادى. مەملەكەت نارىققا جاڭاشا كوزقاراسپەن قاراۋعا ءتيىس, – دەدى ديدار سماعۇلوۆ.
ايتا كەتەيىك, ءىس-شاراعا سەنات توراعاسىمەن بىرگە پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ, بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى ۇيلەستىرۋشىسى ميكاەلا فريبەرگ-ستوري, ەكونوميكا پروفەسسورى, نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى راە كۆون چۋنگ جانە باسقا دا وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلار, عالىمدار, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, بيزنەس-قۇرىلىمدار مەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.