ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ شارالارى

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆ ءىجو ءوسىمىن 6% دەڭگەيىندە قام­تاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەكونومي­كا سالا­لارىندا ءوسۋدىڭ قوسىمشا كوز­دەرى پىسىقتالاتىنىن باياندادى. اتاپ ايتقاندا, تاۋ-كەن ءوندىرۋ سەكتورىن دامىتۋعا, ونىڭ ىشىندە ءىرى مۇناي-گاز جوبالارىن, وڭدەۋ ونەركاسىبىن, اوك, شوب جانە قىزمەت كورسەتۋ سەكتورىن جانداندىرۋعا باسا نازار اۋدارىلادى.

ماكروەكونوميكالىق ساياساتتىڭ تەڭگەرىمدىلىگىن جاقسارتۋ ماقساتىندا بيۋدجەت تاپشىلىعىن ازايتۋ, مەملەكەتتىك قارىزدى تۇراقتاندىرۋ جانە ۇلتتىق قوردان تۇسەتىن ترانسفەرتتەردى قىسقارتۋ بويىنشا شارالار قابىلدانادى. بيۋدجەتتىڭ تەڭگەرىمدىلىگى مۇنايعا قاتىستى ەمەس تۇسىمدەردى ۇلعايتۋ ەسەبىنەن, ونىڭ ىشىندە ءتيىمسىز سالىقتىق جەڭىلدىكتەردى الىپ تاستاۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى.

ينفلياتسيانى تومەندەتۋ ماقساتىندا ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ وزەكتەندىرىلگەن ءتيىستى كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋ جالعاسادى. ىشكى نارىقتى وتاندىق ونىممەن تولتىرۋ ارقىلى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋعا باس­تى نازار اۋدارىلادى.

جاڭا سالىق كودەكسى شەڭبەرىندە قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم وندىرۋگە ينۆەستيتسيالار تارتۋعا جانە تەحنولوگيالىق ەكسپورتتى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن سالىق جەڭىلدىكتەرىن قايتا باعدارلاۋ, سونداي-اق جۇمىس ورىندارىن اشۋ, قايتا وڭدەۋ نىساندارىن سالۋ, الەۋمەتتىك مىندەت­تە­مەلەردى ورىنداۋ ەسەبىنەن قاتتى پاي­دالى قازبالاردى ءوندىرۋ بويىنشا رەنتا­بەل­د­ىلىگى تومەن جاڭا جوبالارعا سالىق جۇك­تەمەسىن ازايتۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالۋدا.

قازىرگى كەزدە ەلەكترمەن, جىلۋمەن, سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىنىڭ توزۋىن ازايتۋ ماقساتىندا ء«تاريفتى ينۆەستيتسياعا ايىرباستاۋ» قاعيداتىنا كوشۋ جۇمىستارى باستالدى. بۇگىنگى تاڭدا تاريفتەردى وزگەرتۋدىڭ بارلىق قۇقىقتىق نەگىزدەرى قالىپتاستىرىلدى. بۇل رەتتە ولاردىڭ ءوسىمى وڭىرلەردەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, كەزەڭ-كەزەڭىمەن ورىن الادى. سونىمەن قاتار بارلىق تۇتىنۋشىلار ءۇشىن كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ ءادىل قۇنىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تۇتىنۋدىڭ الەۋمەتتىك نورماسىن ەنگىزۋ تەتىكتەرى ازىرلەنەدى.

اكىمشىلىك رەفورما بويىنشا جۇمىس جالعاسادى. ماسەلەن, 2023-2024 جىلدارى اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالار اكىمدەرىنىڭ تىكەلەي سايلاۋىن پيلوتتىق رەجىمدە, ال 2025 جىلدان باستاپ – بارلىق جەردە وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

باعانى تۇراقتاندىرۋ ماسەلەلەرى بو­يىنشا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ارمان شاققاليەۆ ءسوز سويلەدى. بۇل جۇمىستىڭ نەگىزگى باعىتى ءونىمسىز دەلدالداردى انىقتاۋ جانە بولدىرماۋ ماقساتىندا ءونىم وندىرۋدەن ساتۋعا دەيىنگى باعا بەلگىلەۋ تىزبەگىن تال­داۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. ماسە­لەن, بۇگىنگى تاڭدا 1 389 تىزبەك تالدانىپ, ونىڭ 332-سىندە ساۋدا قىزمەتىن بۇزۋ قاۋپى انىقتالدى. ناقتى فاكتىلەر انىقتالسا مەملەكەتتىك باقىلاۋ شارالارى قابىلدانادى. اتاپ ايتقاندا, جىل باسىنان بەرى 132 دەلدالدىق سحەمانىڭ جولى كەسىلدى.

سونىمەن قاتار ەلەكتروندىق شوت-فاكتۋرالار مەن فيسكالدىق دەرەكتەر وپەراتورلارىنىڭ مالىمەتتەرىن پايدالانا وتىرىپ, ءامات باعاسىنىڭ مونيتورينگى ۇدەرىسىن اۆتوماتتاندىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ناتيجەسىندە, ءاربىر ءامات بويىنشا باعا بەلگىلەۋ ۇدەرىسى اشىق بولادى, بۇل ونلاين رەجىمدە ءونىمسىز دەلدالدار مەن الىپساتارلاردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ەنەرگەتيكا ءمينيسترى الماسادام ساتقاليەۆ ءوز بايانداماسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا ەكىباستۇز ەنەرگيا تورابىن كەشەندى تۇردە جاڭعىرتۋ جۇرگىزىلەتىنىن, بۇل شامامەن 3 گۆت جاڭا گەنەراتسيانى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق جەلتوقسان ايىندا قۋاتى 500 مۆت ەكىباستۇز گرەس-1-دە 1-ءشى ەنەرگوبلوك قالپىنا كەلتىرىلەدى. جالپى قۋاتى 1 200 مۆت-تان اساتىن 3 جانە 4 ەنەرگيا بلوكتارىن ەنگىزۋ ارقىلى گرەس-2-ءنى كەڭەيتۋ بو­يىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. جالپى قۋاتى 1 200 مۆت بولاتىن 5 جانە 6 ەنەرگيا بلوكتارىن سالۋ بويىنشا جوبالاۋ الدىنداعى جۇمىستار باستالادى.

ەكىباستۇز جەو جاڭعىرتۋ شەڭبەرىندە وسى جىلى ۇزىندىعى 5,3 كم جىلۋ جەلىلەرىن كۇردەلى جوندەۋدى اياقتاۋ, 5 سۋ جىلىتۋ قازاندىعى بويىنشا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, جەو-نىڭ 3 ەنەرگەتيكالىق قازاندىعىن, سونداي-اق قوسالقى جابدىقتاردى, عيماراتتار مەن قۇرىلىستاردى جاڭعىرتۋدى سوڭىنا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا.

جالپى, ەكونوميكانىڭ ەلەكتر ەنەرگيا­سىنا ءوسىپ كەلە جاتقان قاجەتتىلىگىن وتەۋ ءۇشىن 2035 جىلعا دەيىن 17,3 گۆت جاڭا قۋاتتار ەنگىزىلەدى.

سونداي-اق مينيستر ديزەل وتىنىنىڭ جالپى قورىنىڭ 370 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايعانىن, بۇل ەلدىڭ 21 تاۋلىكتىك قاجەتتىلىگىن وتەۋگە جەتكىلىكتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. تۇتاستاي العاندا, نارىقتىق ەكونوميكاعا قاراي قابىلدانعان باعدار مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ تەحنيكالىق قايتا جاراقتالۋى مەن سەنىمدىلىگىن قامتا­ماسىز ەتەدى, سونداي-اق سالانىڭ ينۆەس­تيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى.

يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ازامات بەيىسبەكوۆ 2029 جىلعا قاراي رەسپۋبليكادا 147 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنىن قۇرۋ ارقىلى جالپى سوماسى 33 تريلليون تەڭگەدەن اساتىن 800-دەن استام ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن باياندادى. ونىڭ ىشىندە 22,1 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنىن قۇرۋ ارقىلى جالپى قۇنى 3,1 تريلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 122 جوبا قوسىلعان قۇنى جوعارى تاۋارلار شىعارۋعا باعىتتالعان. بۇل – ماشينا جاساۋ, قۇرىلىس يندۋستريا­سى, جەڭىل ونەركاسىپ جانە مەتاللۋرگيا سالالارىنداعى جوبالار.

ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ەلىمىز بو­يىنشا ورتاشا ەسەپپەن كوممۋنالدىق جەلىلەردىڭ 51%-نىڭ توزىعى جەتكەن. بۇل باعىتتا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­دار قاجەتتىلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, كوم­مۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى سالۋ مەن كۇردەلى جوندەۋدىڭ وڭىرلىك جوسپارلارىن ازىرلەيدى. ءارتۇرلى قارجىلاندىرۋ كوزدەرى ەسەبىنەن 2029 جىلعا قاراي كوممۋنالدىق جەلىلەردىڭ توزۋ دەڭگەيىن 40%-عا دەيىن تومەندەتۋ جوسپارلانۋدا.

سونداي-اق ول بۇگىنگى تاڭدا 4 900 اۋىل سۋمەن جابدىقتاۋ قىزمەتتەرىمەن قام­تىلعانىن اتاپ ءوتتى. 2025 جىلدىڭ سوڭى­نا دەيىن قالعان 1 395 اۋىلدىڭ ما­سەلەسى شەشىلەدى. بۇل سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ­دىڭ ەلىمىز بويىنشا كورسەتكىشىن 100%-عا دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ۆيتسە-مينيستر قازىرگى ۋاقىتتا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, عيماراتتاردىڭ سىرتقى كەلبەتىنىڭ بىرىڭعاي ساۋلەتتىك ءستيلىن, اۋماقتار­دى كوگالداندىرۋ مەن اباتتاندىرۋ­عا قويىلاتىن تالاپتاردى ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن كەشەندى ديزاين-جوبالاردى ازىرلەۋ باستالعانىن ايتتى.

اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىت­تا «اينالىم سحەماسىن» ىسكە اسىرۋ ۇدەرىسىنە ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىن سەنىمگەر اگەنت رەتىندە تارتۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا, بۇل الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ تەتىكتەرىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

قوسىمشا ىشكى ازىق-ت ۇلىك نارىعىنداعى احۋالدى تۇراقتاندىرۋ ماقساتىندا سۋبسيديالاۋ تەتىگىنە جاڭا نورما ەنگىزىلەدى, وعان سايكەس 2024 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قاناتقاقتى رەجىمدە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن نەمەسە ولاردى ءوندىرۋ ءۇشىن شيكىزات وندىرۋمەن اينالىساتىن سۋبسيديا الۋشىلار نارىقتىق باعالار بويىنشا ىشكى نارىقتا ءونىمدى وتكىزۋ بويىنشا قارسى مىندەتتەمەلەردى وزىنە الۋعا ءتيىس.

ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ جانە كوكونىس قويمالارىنىڭ تاپشىلىعىن ازايتۋ ماقساتىندا 2025 جىلعا دەيىنگى كوكونىس قويمالارىن سالۋ مەن جاڭعىرتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن ىسكە اسىرۋ جالعاسادى. بۇل جوسپاردا جالپى سىيىمدىلىعى 342,6 مىڭ توننا جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىن ساقتايتىن 97 جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. بۇل باعىتتا بيزنەستى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا قولدانىلاتىن ساقتاۋ تەحنولوگياسىنا بايلانىستى وسىنداي وبەكتىلەردى سالۋ كەزىندە شىعىنداردى وتەۋ ءنورماتيۆىن 25%-دان 40-50%-عا دەيىن جەتكىزۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاۋ قاعيدالارىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ جونىندە وزدەرى جەتەكشىلىك ەتەتىن سالالار بويىنشا ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ءزۇلفيا سۇلەيمەنوۆا, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات, وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ جانە سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الماس ايداروۆ بايانداما جاسادى.

پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكىمدىكتەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ بويىنشا قابىلداعان بارلىق ءىس-ارەكەتى ناقتى ناتيجە بەرۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سالىق, بيۋدجەت جانە تاريفتىك ساياساتتى جاڭعىرتۋ كەزىندە ءبىرىنشى كەزەكتە, ازاماتتار مەن بيزنەستىڭ مۇددە­لەرى ەسكەرىلۋى كەرەك. بارلىق ەنگىزىل­گەن قۇرالدار مەن مەحانيزمدەر الدىمەن حالىققا ىڭعايلى ءارى تۇسىنىكتى بولۋى قاجەت.

«تۇرعىنداردىڭ شاعىمدارىن الەۋمەت­تىك شيەلەنىسكە دەيىن جەتكىزبەي, بايىپتى تۇردە شەشۋ كەرەك. بۇل اسىرەسە, دەنساۋلىق ساق­تاۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە ەڭبەك قاتىناستارىنا قاتىستى. بۇعان ازاماتتاردى قابىلداۋدىڭ بىرىڭعاي ورتالىقتارى ىقپال ەتەتىن بولادى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى حالىقتىڭ پروبلەمالارىن شەشۋ ءۇشىن وسى رەسۋرستى ءتيىمدى پايدالانۋعا ءتيىس», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.

ول ۇكىمەتتىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى ينفلياتسيانى وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 2 ەسە تومەندەتۋ ەكەنىن ەسكە سالدى. وسىعان بايلانىستى ينفلياتسيانى باقىلاۋ جانە تومەندەتۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن جاڭارتىپ, ونى ۇكىمەتتىڭ كەلەسى وتىرىسىندا قاراۋ تاپسىرىلدى.

پرەمەر-مينيستر ازىق-ت ۇلىك باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ماسەلەسىن ءوڭىر اكىمدىكتەرى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, وندىرۋشىدەن تۇتىنۋشىعا دەيىنگى ساۋدا-وتكىزۋ تىزبەگىن جولعا قويۋ جونىندەگى جۇيەلى شارالاردىڭ ساپالى ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋى قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى.

ء«تيىمدى ساۋدا-لوگيستيكالىق ينفرا­قۇرىلىم قۇرىپ, كوكونىس قويمالارىنىڭ قۇرىلىسىن كەڭەيتۋ قاجەت. بارلىق ءونىمسىز دەلدالدىق سحەمالاردى جويۋ كەرەك. باعا بەلگىلەۋدەگى دەلدالدىق تىزبەكتەردى تەكسەرۋ جونىندەگى وڭىرلىك كوميسسيالار باعانىڭ نەگىزسىز وسۋىنە قارسى دەر كەزىندە شارا قولدانۋعا ءتيىس», اتاپ ءوتتى ول.

ءاليحان سمايىلوۆ ازىق-ت ۇلىك باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ماسەلەلەرىندە ماڭىزدى ءرول ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى مەن تۇراقتاندىرۋ قورلارىندا بولۋى كەرەك, ال اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ولاردىڭ جۇمىسىن ناقتى ۇيلەستىرۋى قاجەت دەپ اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋعا جۇمسالاتىن بيۋدجەت قاراجاتىنا ءتيىستى باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتىپ, ءوڭىر اكىمدىكتەرى قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىن دامىتۋ بويىنشا ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى جانە وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋى كەرەك.

ۇكىمەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, ينۆەس­تيتسيا تارتۋ ساياساتىن ەرەكشە باقىلاۋ­دا ۇستاۋ قاجەت. وسىعان بايلانىستى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە ينۆەستورلار مەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ دەرەكقورى بار ينتەراكتيۆتى ينۆەستيتسيالىق كارتانى ەنگىزىپ, سىرتقى ساياسات تۇجىرىمداماسىن وزەكتەندىرۋ تاپسىرىلدى.

پرەمەر-مينيستر سونداي-اق جاڭا سالىق كودەكسىن ازىرلەۋ اياسىندا قاتتى پايدالى قازبالاردى ءوندىرۋ جونىندەگى جوبالارعا سالىق سالۋدى قايتا قاراۋ, ءوندىرىس كولەمىنىڭ ءوسۋىن ىنتالاندىرۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ, يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ, سونداي-اق جۇمىسپەن قامتۋدى ارتتىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.

تاعى نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى – شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قولجەتىمدى نەسيە بەرۋ. وسىعان بايلانىستى اشىق قىزمەت جۇرگىزەتىن كاسىپكەرلەرگە قارىز بەرۋ بويىنشا شەشىمدەر قابىلداۋ ۇدەرىسىن وڭايلاتۋ قاجەت. سونىمەن قاتار ۇكىمەت باسشىسى ەلىمىزدە سۋدى ۇنەمدەپ تۇتىنۋ قاعيداتىن ەنگىزۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزۋ, «قازسۋشار» جۇمىسىنىڭ فورماتىن وزگەرتىپ, سۋ شارۋاشىلىعى مەن گيدرومەليوراتيۆتىك جۇيەلەردى رەكونسترۋكتسيالاۋ جونىندە ءتيىمدى شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. ەكولوگيا مينيسترلىگىنە دالادا قاراۋ­سىز جۇرگەن يتتەردىڭ ماسەلەسىن شەشۋدە حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, زاڭناماعا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ازىرلەۋ تاپسىرىلدى.

ءسوز سوڭىندا پرەمەر-مينيستر ەىدۇ ستاندارتتارىن ەسكەرە وتىرىپ, وقۋ­شى­لاردى مەكتەپتىڭ وزىندە جانە سىرتقى باعا­لاۋ اراسىنداعى الشاقتىقتى جويۋ بويىنشا پارمەندى شارالار قابىلداۋ, بالالاردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ شارالارىن كۇشەيتۋ, مەديتسينالىق قىزمەتتەردى قارجىلاندىرۋدىڭ اشىقتىعىن جانە تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, ە-دەنساۋلىق جۇيەسىن ىسكە قوسۋدى جەدەلدەتىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ بارلىق جۇيەسىن ينتەگراتسيا­لاۋ, وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسىنا كەلىپ تۇسەتىن مالىمەتتەردى وزەكتەندىرۋ بويىنشا زاڭنامالىق نورمالاردى ازىرلەۋ جونىندە پارمەندى شارالار قابىلداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

«ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەيتىلگەن كەڭەستە مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ الدىنا بىرقاتار نەگىزگى ماقسات-مىندەتى ايقىنداپ بەردى. ولاردى ءتيىمدى شەشۋ ءۇشىن ءبىز ەڭ ماڭىزدى دەگەن سالالاردا رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋىمىز كەرەك. رەفورمالاردىڭ تۇپكى ناتيجەسى حالىقتىڭ تابىسىن ۇلعايتۋ, جايلى ءومىر سۇرۋگە جاعداي جاساۋ, قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە ادامداردىڭ جان-جاقتى دامۋى ءۇشىن مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ ارقىلى ازاماتتاردىڭ تۇرمىس ساپاسىن بارىنشا جاقسارتۋ بولۋعا ءتيىس. بارلىق وزگەرىستى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قۋاتتى نارىقتىق ەكونوميكانى, ونىڭ ىشىندە ءوسۋدىڭ جاڭا قوسىمشا كوزدەرى ەسەبىنەن بەلسەندى دامىتۋ قاجەت. قازىرگى جاعدايدا ءبىز ناقتى ناتيجە كورسەتۋىمىز كەرەك, قوعام بىزدەن ناقتى جانە پارمەندى شارالار كۇتەدى», دەپ قورىتىندىلادى ءسوزىن ءاليحان سمايىلوۆ.