وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ ورنى بولەك

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, وتكەن جىلى 130 مىڭ ادام ار­ناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت العان, ونىڭ ىشىندە 10 مىڭنان استام مۇگە­دەك­تىگى بار ادام ەلىمىزدىڭ 32 مەملە­كەت­تىك وڭالتۋ ورتالىعىندا ەم-دوم قا­بىل­داعان. الايدا رەسپۋبليكادا مۇگە­دەكتىگى بار ادامداردىڭ جالپى سانى 711 مىڭنان اسادى. سوندىقتان قا­زىر­گى ورتالىقتاردىڭ بارلىعىنا قىز­مەت كورسەتۋگە الەۋەتى جەتپەي وتىر.

وسىعان وراي ۇكىمەت مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2025 جىلعا دەيىن ەلىمىزدىڭ 12 وڭىرىندە, اتاپ ايتساق اقمولا, اقتوبە, اتىراۋ, اباي, جەتىسۋ, جامبىل, باتىس قازاقستان, پاۆلودار, تۇركىستان وبلىس­تارى جانە الماتى, استانا, شىمكەنت قالالارىندا مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن جاڭا ءىرى وڭالتۋ ورتالىقتارىن سالۋدى قولعا الدى. ارقايسىسى 150 ورىندىق وڭالتۋ ورتالىقتارى ينكليۋزيۆتى توپ وكىلدەرىن وڭالتۋ كەزەڭىندە تاۋلىك بويى قابىلدايدى. وسىلايشا جىل سايىن جاڭا زاماناۋي ورتالىقتاردا 1 500-1 800 مۇگەدەكتىگى بار ادام دەنساۋ­لىعىن جاقسارتا الادى.

«وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ قۇرى­لى­سى وڭىرلەردىڭ, ونىڭ ىشىندە شال­عايداعى ەلدى مەكەندەردىڭ تۇرعىن­دارىنىڭ ساپالى ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر الۋىنا جاعداي جاسايدى. مۇگەدەكتىگى بار مىڭداعان ادام دەنساۋلىعىن نىعايتىپ, جاعدايىن جاقسارتا الادى. سوندىقتان بۇل جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جەرگىلىكتى جانە ورتالىق ورگاندار وكىلدەرىنىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا بولۋعا ءتيىس», دەدى پرەمەر-مينيستر ورىنباسارىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى التاي كولگىنوۆ وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىس بارىسى تالقىلانعان ارنايى كەڭەس­تە.

ەڭ العاشقى وڭالتۋ ورتالىعى وسى جىلدىڭ باسىندا اباي وبلىسى سەمەي قالاسىندا سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. جاقىن ارادا الەۋمەتتىك مەكە­مەنى كۇتىپ-ۇستاۋعا بيۋدجەتتىك ءوتىنىم جەرگىلىكتى ءماسليحاتتىڭ قاراۋىنا جىبەرىلەدى.

وڭالتۋ ورتالىعى بالالارعا دا, ەرە­سەكتەرگە دە بىردەي قىزمەت كورسە­­تەدى. مۇندا كەشەندى مە­دي­­­تسي­­­نا­لىق-الەۋمەتتىك, پسيحولوگيالىق-الەۋمەتتىك جانە الەۋمەتتىك-پەدا­گوگيكالىق جاعىنان وڭالتۋ جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق اباي وبلىسىنىڭ الىس اۋدان, اۋىل­دارىنان كەلگەندەرگە 1 ايدان 6 ايعا دەيىن ۋاقىتشا تۇرۋعا مۇمكىندىك قاراستىرىلعان. بارلىق بولمەلەر مەن كابينەتتەر قاجەتتى مەديتسينالىق جيھازدارمەن جانە وتاندىق, شەتەلدىك زاماناۋي وڭالتۋ جابدىقتارىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ورتالىقتىڭ كىتاپحاناسىنداعى 14 وقۋ ورىندىقتىڭ ەكەۋى مۇگەدەكتەر ارباسىنا ارنالعان. تەرموگيدروتەراپيا بولىمشەسىندە ەكى ەمدىك باسسەينى بار.

نىساننىڭ جالپى اۋدانى 22 مىڭ شارشى مەتر, مۇندا 7 ەلەكتروساتى مەن وڭالتۋعا ارنالعان بارلىق قوندىرعىلار ورناتىلعان. سونىمەن قاتار انا مەن بالاعا ارنالعان جەكە پالاتالار, مونتەسوري كابينەتى سىندى مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك, پسي­حولوگيالىق-الەۋمەتتىك جانە الەۋ­مەتتىك-پەداگوگيكالىق وڭالتۋدى جۇزەگە اسىراتىن جارتىلاي ستاتسيو­نار جانە ۋاقىتشا تۇراتىن ستاتسيونار قىزمەت كورسەتەدى. سونىمەن قاتار وڭالتۋ ورتالىعىندا پسيحو­نەۆ­رولوگيالىق پاتولوگياسى بار, تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان مۇگەدەك بالالار جانە ءبىرىنشى, ەكىنشى توپ مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ەم-دوم الىپ, وڭالتۋدان وتە الادى.

جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ اقپاراتى بويىنشا بىرەگەي ورتالىق 200 ماماندى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىدى. بىلىكتى ماماندار زاماناۋي تەحنيكالىق وڭالتۋ قۇرالدارىن قولدانۋ ارقىلى ءار ەم الۋشىعا جەكە باعدارلاما ازىرلەيدى.

قازىر اباي وبلىسى بويىنشا 24 مىڭنان اسا مۇگەدەكتىگى بار ازامات تىركەلگەن. ەندى جىلىنا 4 مىڭنان اسا ادام ورتالىق قىزمەتىن پايدالانا الادى. الداعى ۋاقىتتا وبلىستا وسىنداي تاعى ەكى ورتالىق اشىلماق. ونىڭ بىرەۋى اياگوز قالاسىندا بوي كوتەرەدى دەپ جوسپارلانعان.

ال التاي كولگىنوۆتىڭ ايتۋىن­شا, بيىل كەنتاۋ, تاراز جانە اقتوبە قالالارىندا تاعى ءۇش وڭالتۋ ورتالى­عى بوي كوتەرەدى. كەلەسى جىلى باتىس قازاقستان وبلىسىندا, ودان سوڭ 2025 جىلى اقمولا جانە اتىراۋ قالالارىنداعى ورتالىق قۇرىلىسىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ەلىمىزدىڭ بەس وڭىرىندە – پاۆلودار, جەتىسۋ وبلىستارىندا, استانا, الما­تى, شىمكەنت قالالارىندا قۇرى­­لىس ءالى باستالعان جوق. وسىعان بايلانىستى التاي كولگىنوۆ ءوڭىر باسشىلارىنا قىسقا مەرزىمدە دايىن­دىق جۇمىستارىن اياقتاۋ­دى جانە مۇگە­دەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن وڭالتۋ ورتا­لىق­تارىن سالۋعا بيۋد­جەتتىك وتى­نىم­دەر بەرۋدى تاپسىردى.

رەسمي ستاتيستيكانى زەردەلەسەك, قازاقستاندا 160 مىڭنان اسا ەرەك­­شە بالا تىركەلگەن, ولاردىڭ كوبى تۇراق­تى وڭالتۋدى قاجەت ەتەدى. ال ۇلت­تىق ستاتيس­تيكا بيۋروسىنىڭ دەرەك­تە­رىنە سۇيەنسەك, ەلدەگى ءاربىر 100 بالا­نىڭ ۇشەۋى تسەرەبرالدى پاراليچ اۋرۋى­نا, ونىڭ ىشىندە دتسپ اۋرۋىنا شالدىققان 10 بالانىڭ بىرەۋى دۇنيە­گە كەلمەي جاتىپ شالدىعادى. بۇل قا­زاقستاندا اتالعان دياگنوزبەن تۋىل­ماي-اق كوپتەگەن بالالار دۇنيەگە كەلەتىنىن بىلدىرەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, قازاقستاندا دتسپ-مەن اۋىراتىن بالا­لارعا ارنالعان بار بولعانى 49 رەابيليتاتسيالىق ورتالىق بار. بۇل ءاربىر 1 ورىنعا 5 بالادان كەلىپ وتىر دەگەن ءسوز.

الەم ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىن الار بولساق, ۇلىبريتانيا, اقش جانە ەۋروپادا تسەرەبرال اۋرۋىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن ەم الۋ جۇيەسى ستاندارتتالماعان. الايدا بۇل ەلدەردە دياگنوزدىڭ ارنايى جاساقتالعان سايتى جانە دياگ­نوزبەن كۇرەسەتىن وتباسىلارعا كومەك رەتىندە قايىرىمدىلىق قورىنىڭ اشىق سايتى جۇمىس ىستەيدى. وندا ءار بالانىڭ ىڭعايىنا نەگىزدەلىپ ەم الۋ جۇيەسى جاسالادى.

ال ورتالىق ازيادا, سونىڭ ىشىندە قازاقستان, قىرعىزستان ەلدەرىندە ەم الۋعا ستاندارتتالعان 3 اپتا بەرىلەدى. سونىمەن قاتار قازاقستاندا اي سايىن ءار بالاعا بەرىلەتىن قاراجات مولشە­رى ەۋ­روپا مەملەكەتتەرىمەن سالىس­تىر­عان­دا 10 ەسە از. ارينە, ۇكىمەت بۇل سالاعا بولىنەتىن قاراجاتتى جىل سايىن 5 مىڭ تەڭگەگە كوبەيتىپ كەلەدى, بىراق وكىنىشكە قاراي, ول اي سايىنعى رەابي­لي­تا­تسيالىق ەم الۋدىڭ قۇنىن وتەي المايدى.

وسى ورايدا جاڭادان بوي كوتەرەتىن وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ ماڭىزى مەن كومەگى زور بولماق.