ەكى ەلدىڭ ءوزارا ءتيىمدى ارىپتەستىگى

پرەمەر-مينيستر قىتاي قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى, ونىڭ جالپى تاۋار اينالىمى قۇرى­لىمىنداعى ۇلەسى 18%-دى قۇرايدى. ماسەلەن, وتكەن جىلى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 34%-عا ءوسىپ,  24 ملرد اقش دوللارىنان استى, بۇل 30 جىل ىشىندە قول جەتكىزىلگەن جاڭا رەكوردتىق كورسەتكىش بولدى. سونىمەن قاتار ول ءوزارا ساۋدا كولەمىنىڭ 40%-دان استامى شۇاا-عا تيەسىلى ەكەنىن ايتتى.

«ەكى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ 2030 جىلعا قاراي تاۋار اينالىمىن 35 ملرد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋ جونىندەگى مىندەتىن ەسكەرەتىن بولساق, قازاقستاننىڭ شىڭجاڭمەن ءوزارا ساۋداسى بۇدان دا زور ماڭىزعا يە بولادى. ءبىز قىتايلىق ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە وسىناۋ بيىك ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە دايىنبىز»,  دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا ءوز­ارا ساۋدا-ساتتىق قارقىنى, ونىڭ ىشىندە شي­كى­زاتتىق ەمەس, تاۋارلىق پوزيتسيالارمەن نى­عايا تۇسۋدە. وسىعان بايلانىستى پرەمەر-مي­نيستر قىتايعا 135 تاۋار ءتۇرى بويىن­شا وتان­دىق ءونىم ەكسپورتىن  1 ملرد دوللارعا ۇل­عايتا وتىرىپ, وڭ ءۇردىستى قولداۋدى ۇسىندى.

ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ماڭىزدى باعىتى ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق, اتاپ ايتقاندا, قۇنى 21 ملرد دوللاردان اساتىن 52 بىرلەسكەن جوبانى ىسكە اسىرۋ بولىپ وتىر. جالپى, قىتاي قازاقستان ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا سالعان ەلدەردىڭ توپ-5 قاتارىنا كىرەدى. سوڭعى 15 جىلدا قحر-دان ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى اعىنى 23 ملرد دوللارعا  جەتتى.

«شۇاا ينۆەستيتسيالىق قوعامداستىعىن بىرلەسكەن جوبالارعا قاتىسۋىن كەڭەيتۋگە شاقىرامىز»,  دەدى پرەمەر-مينيستر.

ءاليحان سمايىلوۆ ەكىجاقتى بايلانىستاردى دامىتۋدا شەكارا ماڭىنداعى وڭىرلەردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلى ەرەكشە ەكەنىن ايتتى. وسىعان بايلانىستى ول الماتىدا بىرقاتار وڭىرارالىق كەلىسىمدەر مەن كوممەرتسيالىق قۇجاتتارعا قول قويۋ جوسپارلانىپ وتىرعان شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعىنىڭ 2-ءشى دوستىق ديالوگىن وتكىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

ءوز كەزەگىندە ما سينجۋي قازاقستان مەن قىتاي­دى تىعىز ەكونوميكالىق قارىم-قاتى­ناس­تار بايلانىستىراتىنىن اتاپ ءوتىپ, شۇاا اۋىل شارۋاشىلىعى, ونەركاسىپ, ەنەر­گە­تيكا, لوگيستيكا, ءبىلىم بەرۋ, يننوۆاتسيا جا­نە ت.ب. باعىتتار بويىنشا ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماق­تاس­تىقتى جانداندىرۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.

«قىتاي مەن قازاقستانعا تاۋلار مەن وزەندەر ورتاق, ءبىز – تاتۋ كورشى ءارى سەرىكتەس ەلدەرمىز. وسى 30 جىل ىشىندە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى ءوزارا سەنىم رۋحىندا دامىتا ءبىلدى. ەكى مەملەكەت باسشىلارى بىرلەسىپ ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋ جوسپارلارىن بەلگىلەدى. ءبىز ءتۇرلى سالالاردا قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك»,  دەدى ما سينجۋي.

كەزدەسۋ بارىسىندا شەكاراداعى كەدەرگى­لەردى جويۋ جونىندەگى ءىس-قيمىلداردى ۇيلەس­تىرۋ ماسەلەلەرى جان-جاقتى قوزعالدى. بىرلەس­كەن كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا شەكارا­لىق اۆتوموبيل بەكەتتەرىنىڭ وتكىزۋ قابىلە­تىنىڭ ارتۋى بايقالادى, بۇل ەكى ەلدىڭ دە ەكو­نوميكالىق دامۋىنا ءتيىمدى بولىپ وتىر.

پرەمەر-مينيستر بەس پۋنكتتىڭ ەكەۋىن­دە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جەدەل­دەتىپ وتكىزۋ ءۇشىن «جاسىل دالىزدەر» ىسكە قوسىل­عانىنا نازار اۋدارىپ, قالعان ۇشەۋىن­دە, ياعني: «دوستىق – الاشانكوۋ», «ماي­قاپشاعاي – زيمۋناي» جانە «قالجات – دۋلاتى» بەكەتتەرىندە ولاردى ىسكە قوسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار ءاليحان سمايىلوۆ قازاقستاندىق جۇك تاسىمالداۋشىلارعا قحر-عا كىرۋ ءۇشىن ۆيزا بەرۋ راسىمدەرىن جەدەلدەتۋ ماسەلەسىن كوتەردى, بۇل جالپى تاۋار اينالىمىنىڭ قارقىنىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سونىمەن قاتار ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ پەرسپەكتيۆالارى, «قورعاس» شىحو (شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى حالىقارالىق ورتالىعى) قىزمەتىن قالپىنا كەلتىرۋ, باقىلاۋ-وتكىزۋ بەكەتتەرىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى جوسپار­لار, ترانسشەكارالىق وزەندەردى پايدالانۋ جانە باسقا دا بىرقاتار ماسەلە تالقىلاندى.

كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا تاراپتار ەكى ەلدىڭ ءوزارا ءتيىمدى ارىپتەستىگىن ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى كۇش-جىگەردى جۇمساۋعا دايىن ەكەندەرىن راستادى.