مىڭداعان ادامنىڭ ءومىرىن جالماعان تۇركياداعى جويقىن ءزىلزالا كوپتەگەن ەلدى بەيجاي قالدىرماي, قاۋىپسىزدىك ءارى ساقتىق شارالارىن كۇشەيتۋ قاجەت ەكەنىن اڭعارتقانى بەلگىلى. مۇنىڭ استارىنان ساياسي سيپات ىزدەپ, ءتۇرلى پىكىر بىلدىرگەندەر دە بار. الايدا ادامگەرشىلىك تۇرعىسىنان العاندا ءار نارسەنىڭ ناتيجەلى بولارىن بىلگەنىمىزبەن, بولاشاعىنا بويلاي بەرمەيتىنىمىز بار. ماسەلەن, تۇركيانىڭ باسىنا تۇسكەن قاسىرەت تۇركى ەلدەرىنىڭ ءبىر-بىرىنە باۋىرلاستىعىن ارتتىرىپ, بايلانىسىن بەكىتە تۇسە مە؟
وتكەن جىلى تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعان قازاقستانعا جاساعان رەسمي ساپارى كەزىندە بىرقاتار دەپۋتات باق-قا پىكىر ءبىلدىرىپ, ەكى ەل بايلانىسىنىڭ ماڭىزىن اتاپ وتكەن ەدى. ەكس-سەناتور نۇرجان نۇرسيپاتوۆ «تۇركيا – تۇركى ەلدەرىنىڭ ىشىندەگى تۇرعىندار سانى جاعىنان ەڭ ۇلكەن مەملەكەت. قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگىن ەڭ العاش مويىنداعان ەل. ونىڭ ۇستىنە تۇركيادا بىرنەشە مىڭ قازاق قونىس تەپكەن. سوندىقتان بۇل ەلمەن بايلانىسىمىزدى ارتتىرۋىمىز اسا قاجەت. تۇرىكتەردەن ۇيرەنەتىن دۇنيە كوپ», دەدى.
سونداي-اق مەديا-ۆولونتەر, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جانىنداعى انالار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ءاليا ابسەمەتوۆا ء«تۇبى ءبىر تۇركى حالىقتارى رەتىندە ەكى ەل ءبىر-ءبىرىن جاقىن تارتۋى تۇسىنىكتى. وسى جاعىنان العاندا تۇركيا بيلىگى دە قازاقستاندى قولداپ, ۇنەمى قامقورلىق تانىتىپ, كەز كەلگەن جاعدايدا كومەك قولىن سوزۋعا دايار ەكەنىن كورسەتىپ ءجۇر. ءتىلىمىز دە, ءدىنىمىز دە, سەنىم-نانىمىمىز دا ءبىر-بىرىنەن اجىرامايتىن دەڭگەيدەگى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. سوندىقتان قازاقستان ءۇشىن تۇركيامەن قارىم-قاتىناستى نىعايتا ءتۇسۋدىڭ ءمانى زور», دەپ ويىن ورتاعا سالدى.
تۇركيادا تابيعي اپات بولعان كەزدەن باستاپ ەل بەلسەندىلەرى حالىقتى قامقورلىققا شاقىرىپ, كومەككە ۇمتىلدى. جيعان-تەرگەن كومەگىن گازيانتەپ, قاحارمانماراش قالالارىنا جونەلتتى. مۇنىڭ بارلىعى ساياسي, ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستى ىسىرىپ تاستاپ, الدىمەن ادامگەرشىلىك, قامقورلىق تانىتۋعا ۇمتىلىس ەمەس پە؟
قازىر ەلىمىزدەن اتتانعان ەرىكتى توپ تۇركيانىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى ادانا, حاتاي, قاحارمانماراش, گازيانتەپ قالالارىندا ءجۇر.
– قاحارمانماراش قالاسىنداعى عيماراتتاردىڭ 70 پايىزى قۇلاعان. بارلىعى جەرمەن-جەكسەن بولعان. كەيبىر امان قالعان ۇيلەر بار. بىراق ولارعا ادامدار كىرمەيدى. سەبەبى قۇلاپ كەتە مە دەپ قورقادى. ويتكەنى ءالسىن-ءالسىن جەر سىلكىنىسى قايتالانىپ تۇر. مىسالى, كەشە تۇندە تاعى جەر سىلكىندى. ازداپ سەزىلدى. كىشىگىرىم جەر قوزعالىسىنىڭ ءوزى قابىرعالارى سوگىلىپ, قۇلاۋعا شاق تۇرعان عيماراتتارعا وتە قاۋىپتى بولىپ تۇر. حاتاي قالاسى دا تۇگەلگە جۋىق قيرادى. ال گازيانتەپتە امان قالعان ۇيلەر, عيماراتتار بار, – دەيدى تۇرىك باۋىرلاردىڭ جاعدايىنان كۇن سايىن حابار تاراتىپ جۇرگەن جۋرناليست نۇربەك بەكباۋ.
سونداي-اق قازىر 3 پروۆينتسيادا قۇتقارۋ-ىزدەۋ جۇمىستارى اياقتالدى. ماسەلەن, ادانا قالاسىندا 10-عا جۋىق عيمارات قۇلاپ, 34 ادام قيراندى اراسىنان شىعارىلىپ, 438 ادامنىڭ دەنەسى تابىلعان. جەر-جەردەن بارعان قۇتقارۋشىلار قيراعان عيماراتتاردى ارشىپ ۇلگەرمەي جاتىر, ارشىلماعان ۇيىندىلەر ءالى دە كوپ. ءتىپتى كەيبىر ەلدى مەكەندەرگە قۇتقارۋشىلار ءالى بارىپ ۇلگەرمەگەن. عالىمدار قيراندى استىندا 80 مىڭ ادام جاتىر دەپ بولجاپ وتىر.
– قازاقستاننان كيىز ءۇي تىگە الاتىن 10 شاقتى جىگىت كەلدىك. سونداي-اق 70-كە جۋىق ەرىكتى بار, ولار – وسى ەلدە وقيتىن جانە جۇمىس ىستەيتىن جاستار. ءبىر كيىز ۇيگە شامامەن 20 ادام سيادى. وسىلايشا, 1 مىڭداي ادامدى قامتي الامىز. ازىق-ت ۇلىك جەتكىلىكتى. سەبەبى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىنەن گۋمانيتارلىق كومەك كەلىپ جاتىر. ءبىز كيىز ءۇي تىگىپ, اس-اۋقات دايىنداپ, كومەكتەسۋگە كەلگەن توپپىز. تۇركيا – ادام رەسۋرسى كوپ مەملەكەت. سوندىقتان شەتەلدەن ەشقانداي ەرىكتى توپتى كىرگىزىپ جاتقان جوق. كيىز ءۇي قۇرىپ بەرەتىن بولعاندىقتان عانا شەكارادان وتكىزدى, – دەدى ەرىكتىلەر قىزمەتىن ءسوز ەتكەن جۋرناليست.
ەلىمىزدەن بارعان قۇتقارۋشىلار بولسا زارداپ شەككەن قالالاردىڭ بارلىعىندا ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارى تولىق اياقتالعانشا ات سالىسادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن تۇركياعا تاعى 55 توننا گۋمانيتارلىق كومەك جىبەرىلدى. بۇدان بولەك وبلىستار دا ءوز بەتتەرىنشە قولداۋ كورسەتىپ جاتىر. ماسەلەن, اقتوبە وبلىستىق اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلاعانداي, وڭىردەن تۇركيا جەرىنە 11 تونناعا جۋىق العاشقى گۋمانيتارلىق كومەك جىبەرىلگەن. جۇكتىڭ جالپى قۇنى 30 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. جۇك اقتوبە حالىقارالىق اۋەجايىنان تىكەلەي تۇركيانىڭ «MNG» اۋە كومپانياسىنىڭ ۇشاعىمەن ىستانبۇلعا جەتكىزىلگەن. وندا اسا قاجەتتى جىلى كيىم-كەشەكتەر, ازىق-ت ۇلىك, بالالارعا ارنالعان تاعامدار, توسەك-ورىن جابدىقتارى, تۇرمىستىق جانە جەكە گيگيەنالىق زاتتار بار. قايىرىمدىلىق ءىس-شاراسىنا اقتوبە وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى مەن ۆولونتەرلەرى, بىرنەشە ءىرى كاسىپكەرلىك مەكەمە ۇلەس قوسقان. الداعى اپتادا تۇركياعا تۇركىستان, ماڭعىستاۋ وبلىستارى مەن شىمكەنت قالاسىنان گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتىلمەك. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەمەكشى, ەل وڭىرلەرى باۋىرلاس ەلگە قولداۋ كورسەتۋدى جالعاستىرادى.
وسىلايشا, قازاق ەلى تۇرىك اعايىندارعا قامقورلىق كورسەتىپ, الدىمەن ادامگەرشىلىك نيەتتەرىن تانىتىپ جاتىر. جالپى, تۇركيا بارلىق تۇركى ەلدەرىنە قامقور بولاتىن ەل دەسەك, ارتىق بولماس. ويتكەنى الەمدىك ارەنادا ورنى ەرەكشە. ءداستۇر, مادەنيەتىمىز ۇقساس, ءدىنىمىز ءبىر. جوعارىدا ايتىپ وتكەن ساراپشىلار پىكىرى دە تۇرىك ەلىمەن ءبىر بولىپ, ونسىز دا باۋىرلاس ەلگە جاقىنداي ءتۇسۋىمىزدى ايعاقتايدى.