ءزىلزالادان زارداپ شەككەن تۇركياعا الەم ەلدەرى كومەك بەرىپ جاتىر. قازىرگى كۇنى قازاقستاننان جىبەرىلگەن قۇتقارۋشىلار توبى قيراعان ايماقتاردا ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا كىرىسىپ كەتتى. ءسۇيىنشى جاڭالىق تا بار. كەشە حابار-وشارسىز كەتكەندەر ساناتىندا بولعان قازاقستان ازاماتى ءسابينا مامادياروۆا تابىلدى. ءۇيىندى استىندا قالعان جەرلەسىمىزدىڭ كورەر جارىعى بار ەكەن. ول اۋىر دەنە جاراقاتىمەن اۋرۋحاناعا جەتكىزىلدى.
قازىر قازاقستاننىڭ وكىلەتتى ورگاندارى تۇرىك تاراپىمەن بىرلەسىپ, ءزىلزالانىڭ زاردابىن جويۋ ءۇشىن قوسىمشا كومەك كورسەتۋ ماسەلەسىن قاراستىرىپ جاتىر. وسى ماقساتتا توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ قۇتقارۋشىلارى مىنگەن ۇشاق تۇركيانىڭ گازيانتەپ قالاسىنا مەجەلى ۋاقىتتا جەتكەن.
قازاق قۇتقارۋشىلارى ءۇيىندى استىنان جەرگىلىكتى ماماندارمەن بىرلەسىپ, ءتىرى قالعان ايەلدى شىعارىپ الدى. جانە ءبىزدىڭ ماماندار وسى نىساننان تاعى ءبىر ادامنىڭ دەنەسىن تاپتى. قيراعان عيمارتتى تولىقتاي ارشۋ قيىندىق تۋدىرىپ, كۇردەلى جاعداي قالىپتاسقانىنا قاراماستان قۇتقارۋ جۇمىستارى تاۋلىك بويىنا جالعاسىپ جاتىر
ولار قازىر وزدەرىمەن الا بارعان تەحنيكا مەن قۇرال-جابدىقتاردى ءتۇسىرىپ, جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ تەتىگىن پىسىقتاپ العان. ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ارنايى ۋچاسكە بەكىتىلگەن. توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى يبراگيم كۇلشىمباەۆ قۇتقارۋشىلاردىڭ جۇمىس بارىسىن باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, جەر سىلكىنىسى بولعان جەردە كۇردەلى جاعداي قالىپتاسقان. قۇتقارۋشىلار ۇيىندىلەر اراسىندا قالعان ادامداردى ىزدەستىرىپ, اكەلىنگەن قۇتقارۋ جابدىقتارىن قولدانىپ جاتىر.
– گازيانتەپ قالاسىنىڭ اتاتۇرىك كوشەسىندە ەكى نىسان بويىنشا توبىمىز ەكىگە ءبولىنىپ جۇمىس ىستەپ جاتىر. قۇتقارۋ وپەراتسيالارى كەزىندە قۇلاعان ۇيلەردىڭ قيراندىلارىن قاراپ, اراسىندا قالىپ قويعان ادام بار-جوعىن تەكسەرىلەدى. ءمايىت بولسا ونى الىپ شىعۋ دا – ءبىزدىڭ مىندەت. 30 ادامنان تۇراتىن ءبىر توبىمىز ءبىر نىساندا, 10 ادامنان قۇرالعان ەكىنشى توبىمىز باسقا نىساندا ءجۇر. ولار تۇرىك قۇتقارۋشىلارىمەن بىرىگىپ جۇمىس ىستەپ جاتىر. مىنا جەردە بارلىق كۇش-قۇرال بار. كەلگەن ەرىكتىلەر تاماق جاعىن ۇيىمداستىرىپ جاتىر. قالانىڭ اكىمشىلىگى دە بىزبەن بىرگە, قاسىمىزدا, – دەدى توتەنشە جاعدايلار ۆيتسە-ءمينيسترى يبراگيم كۇلشىمباەۆ تۇركيادان جولداعان بەينە ۇندەۋىندە.
سونىمەن قاتار قازاقستان تجم قۇتقارۋشىلارى يبراحيميلي اۋدانىندا ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا دا كىرىستى. ۆەدومستۆونىڭ مالىمەتى بويىنشا قۇتقارۋ جاساعى ەكى توپقا ءبولىنىپ, ولاردىڭ ارقايسىسى قيىن ۋچاسكەلەر – قيراعان تۇرعىن ۇيلەردى تەكسەرىپ جاتىر. ء«بىرىنشىسى – بۇل التى قاباتتى ءۇي, ونىڭ تولىق قيراۋ قاۋپى بار. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, ادامدار ۇيدە قالۋى مۇمكىن. قازىرگى ۋاقىتتا كينولوگيالىق ەسەپتەر ىزدەۋ جۇمىستارىنا كىرىستى. ەگەر ادام تابىلسا, يتتەر ءتيىستى بەلگى بەرىپ, ولاردى ءۇيىندى اراسىنان شىعارىپ الۋ جۇمىستارى باستالادى. ەكىنشىسى – بۇل تولىعىمەن قيراعان تۇرعىن ءۇي, وندا ادامدار دا بولۋى مۇمكىن. جەدەل اقپارات بويىنشا قۇتقارۋشىلار ءۇيىندى استىنان قايتىس بولعان ادامنىڭ دەنەسىن شىعاردى. مۇندا قۇتقارۋشىلار كونسترۋكتسيالاردى بولشەكتەپ, ىزدەۋ جۇمىستارىن ودان ءارى جۇرگىزۋ ءۇشىن ءۇيىندى استىنا تۇسەدى. ەكى وبەكتىدە دە قۇتقارۋشىلار ادامداردىڭ بولۋ فاكتىلەرى تولىق جويىلعانعا دەيىن جۇمىس ىستەيدى», دەلىنگەن تجم حابارلاماسىندا.
قازاقستاننان بارعان قۇتقارۋشىلاردى تاعى بىرنەشە نىساندى ارشىپ, تازالاۋ جۇمىسىنا تارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. بۇل تۋرالى توتەنشە جاعداي مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى حابارلادى. جەرلەستەرىمىزدىڭ جۇمىسى ناتيجەسىز ەمەس. مىسالعا, ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتقان ۋچاسكەلەردىڭ جانىنداعى تۇرعىن ءۇي تولىقتاي قيراعان بولاتىن. وسى نىساندا رەسپۋبليكالىق جەدەل-قۇتقارۋ جاساعىنىڭ كينولوگيالىق قىزمەت توبىنىڭ دجەيكوب اتتى ءيىسشىل ءيتى ءۇيىندى استىندا تىرشىلىك بەلگىسى بارىن انىقتادى. ياعني ءيىسشىل يت قيراندىلاردىڭ اراسىنان ءتىرى ادامنىڭ دىبىسىن ەستىپ, بەلگى بەرگەن. دجەيكوبتىڭ ارەكەتى نەگىزىندە «تىنىشتىق مينۋتى» جاريالاندى. بۇل – كومەك سۇراعان كەزدە ادامداردىڭ ۇيىندىلەردىڭ استىنداعى داۋىستارىن ەستۋگە ارنالعان ۋاقىت. قۇتقارۋ جۇمىسى جالعاسىپ, ءۇيىندىنى ارشۋ جالعاسۋدا
قازاقستاندىق قۇتقارۋشىلاردىڭ ەكىنشى توبى تۇركياعا كەشە اتتاندى. ءتيىستى تاپسىرمانى پرەزيدەنت بەردى. ەكىنشى ەشەلون قاتارىندا جەكە قۇرامنان 60 ادام, ولاردىڭ ىشىندە تجم قۇتقارۋشىلارى, اپاتتار مەديتسيناسى ورتالىعىنىڭ دارىگەرلەرى, كينولوگيالىق ەسەپتەرى بار. تجم جەدەل ارەكەت ەتۋ كۇشتەرىندە اۆاريالىق-قۇتقارۋ قۇرالدارى مەن جابدىقتاردىڭ 150-گە جۋىق جانە ءدارى-دارمەكتەردىڭ 160-تان استام ءتۇرى بار. جەر سىلكىنىسىنىڭ سالدارىن جويۋ جونىندەگى ورتالىق شتابپەن كەلىسە وتىرىپ, تجم-نىڭ ەكىنشى توبى گازيانتەپ قالاسىنداعى ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا قوسىلادى. بارلىعى تۇركياعا اتتانعان قا زاقستاندىق قۇتقارۋشىلارىنىڭ سانى 100 ادامنان اسادى.
تۇرىك جەرىنە تابان تىرەگەن بويدا قۇتقارۋشىلاردىڭ ەكىنشى توبى دا بىردەن ىسكە كىرىسكەن. تجم رەسمي پاراقشاسىندا جەر سىلكىنىسى سالدارىنان ب ۇلىنگەن ۇيلەردىڭ كونسترۋكتسيالارىن دەمونتاجداۋ جانە ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىنىڭ جەدەل كادرلارى جۇكتەلدى. وندا قازاقستاندىق قۇتقارۋشىلار تۇرىك ارىپتەستەرىمەن بىرگە قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. تۇركياعا كەلگەن قازاقستاندىق قۇتقارۋشىلار كۇردەلىلىگى جوعارى نىساندارعا بەكىتىلگەن. تجم رەسمي مالىمەتى بويىنشا وتكەن تاۋلىكتە ءبىرىنشى توپ وتە كولبەۋ كەلگەن التى قاباتتى ۇيگە تولىعىمەن تەكسەرۋ جۇرگىزگەن, ءۇي شوگىپ كەتكەن, قۇتقارۋشىلار قيىن جاعدايدا جۇمىس ىستەپ جاتىر. ولار ۇيگە كىرىپ ىزدەستىرۋ كەزىندە قازا تاپقان 3 ايەلدىڭ دەنەسىن تاۋىپ شىعارعان. قازىر وندا ۇيىندىلەردى تازارتۋ, قۇرىلىس كونسترۋكتسيالارىن شىعارۋ ءجۇرىپ جاتىر. ەكىنشى توپ تولىعىمەن قيراعان 9 قاباتتى ەكى ءۇيدى تەكسەرگەن, سونىمەن قاتار ولار جەرگىلىكتى قۇتقارۋشىلارمەن بىرگە زارداپ شەككەن ايەلدى شىعارىپ العان. وسى وبەكتىدە قۇتقارۋشىلار 1 ادامنىڭ دەنەسىن تاپقان. قيراۋ ورنىندا كۇردەلى جاعداي قالىپتاسقان. جۇمىستار تاۋلىك بويى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى يۋري يلين بارلىق توپتاعى قۇتقارۋشىلاردى جونەلتۋدىڭ الدىندا نۇسقاۋلىق وتكىزدى. مينيستر ولارعا ادامداردى ىزدەۋ جانە قۇتقارۋ بويىنشا جاۋاپتى مىندەتتەر جۇكتەلگەنىن, سونداي-اق تۇركيا ازاماتتارىنىڭ جەر سىلكىنىسىنىڭ سالدارىمەن تەزىرەك كۇرەسۋ مۇمكىندىگىنە دەگەن ءۇمىتىن اتاپ ءوتىپ, قۇتقارۋشىلارعا تۋىستارى مەن جاقىندارى اراسىنا امان-ەسەن ورالۋىن تىلەدى.
ايتا كەتەيىك, تۇركياعا جىبەرىلگەن قازاقستاندىق قۇتقارۋشىلار تاجىريبەلى ماماندار, ولاردىڭ ازاماتتاردى قۇتقارۋدا جانە ءارتۇرلى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋدا پراكتيكالىق داعدىلارى مول. ماسەلەن, تۇركىستان وبلىسىنان تۇرىك ەلىنە 9 دارىگەر جىبەرىلگەن. ولاردىڭ اراسىندا تەراپەۆت, ورتوپەد, نەيروحيرۋرگ, انگيوحيرۋرگ, پروكتولوگ, حيرۋرگ, نەۆرولوگ ماماندار بار. ولاردىڭ بارلىعى تۇرىك ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەن. سونداي-اق تۇركىستان قالاسىنداعى ق.ا.ياساۋي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىلارى ءبىر كۇندىك جالاقىلارىن اۋدارعان.
ال ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى تۇركيادا زارداپ شەككەن قازاقستان ازاماتتارىنىڭ جوق ەكەنىن مالىمدەدى.
– قازىر تۇركياداعى ديپلوماتتارىمىز وسى ەلدەگى قازاقستان ازاماتتارىمەن بايلانىس ورناتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. ستۋدەنتتەر اراسىندا ءتيىستى اقپاراتتىق حابارلاما تاراتىلدى. قازاقستاننىڭ ەلشىلىگى تۇركيانىڭ توتەنشە جاعدايلار باسقارماسىمەن تۇراقتى بايلانىستا. وسى ۋاقىتقا دەيىن زارداپ شەككەن نەمەسە قازا تاپقانداردىڭ تىزىمىندە ەل ازاماتتارى جوق. سونىمەن قاتار كوپتەگەن قيراعان عيماراتتىڭ استىنان زارداپ شەككەندەردى قۇتقارۋ جۇمىستارى ءالى جالعاسىپ جاتىر, دەدى ءسىم رەسمي وكىلى ايبەك سمادياروۆ.
الايدا تۇركيادا وتاندىق كومپانيادا جۇمىس ىستەگەن قازاقستان ازاماتى تابىلماي جاتقانى تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىدە اقپارات تارادى. تۇركياداعى جويقىن جەر سىلكىسىنەن كەيىن قازاقستان ازاماتى ميرۋس قۇرماشەۆ جوعالىپ كەتكەن.
– دوسىمىز, Astana Hub تەحنوپاركىنىڭ حالىقارالىق اگەنتى ميرۋس قۇرماشەۆ تۇركياداعى ءزىلزالا كەزىندە جوعالىپ كەتتى. اعاسى المات قۇرماشەۆتىڭ ايتۋىنشا, جەر سىلكىنىسى كەزىندە ول تۇركيانىڭ حاتاي قالاسىندا بولعان. سودان بەرى ونىمەن بايلانىس ءۇزىلدى. وتباسى مەن دوستارى الاڭداپ, جان-جاقتى ىزدەستىرۋدە, بىراق ءالى دە ەشقانداي حابار-وشار جوق, – دەپ حابارلادى Astana Hub باس ديرەكتورى ماعجان ماديەۆ. ونىڭ سوزىنشە, ميرۋستىڭ باۋىرى مەن دوستارى, قازاقستاندىق ەرىكتىلەر ونى ىزدەۋ ءۇشىن تۇركياعا ۇشىپ كەتكەن.
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى بولسا بۇل جاعدايعا قاتىستى تۇسىنىك بەرە المايتىنىن, جوعالعان ازاماتتىڭ تۋىستارى تۇركياداعى قازاقستان كونسۋلدارىنا حابارلاسۋ كەرەگىن ايتتى.
تۇركياداعى جاعدايعا بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى وكىلەتتى ورگاندارعا شۇعىل كومەك كورسەتۋدى تاپسىرعانى بەلگىلى. وسى ورايدا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ۇيلەستىرۋىمەن ۇلتتىق ۆولونتەرلەر جەلىسى تۇركيادا جەر سىلكىنىسىنەن زارداپ شەككەندەرگە گۋمانيتارلىق كومەك جيناۋ ءىس-شاراسىن باستادى.
«گۋمانيتارلىق كومەك رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار بارلىق قالالار مەن وبلىس ورتالىقتارىنداعى «Birgemiz» وڭىرلىك ۆولونتەرلەر فرونت-وفيستەرىنىڭ كەڭسەلەرىندە ۇيىمداستىرىلىپ, ۇلتتىق ۆولونتەرلىك جەلىسى ارقىلى قازاقستانداعى تۇركيا ەلشىلىگىنە تاپسىرىلادى. تۇركيا ەلشىلىگىنە بارىپ, ءزىلزالادا وپات بولعانداردىڭ وتباسىلارىنا كوڭىل ايتىپ, زارداپ شەككەندەردىڭ تەز ساۋىعىپ كەتۋىنە تىلەكتەستىك ءبىلدىردىم. سونىمەن بىرگە ۆولونتەرلەر تاراپىنان جاسالاتىن كومەك تۋراسىندا پىسىقتادىق», دەپ جازدى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قىدىرالى الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا.
بيلىكپەن بىرگە ەل بەلسەندىلەرى, قاراپايىم تۇرعىندار دا باۋىرلاس ەلگە كومەك قولىن سوزىپ جاتىر. جۋرناليست نۇربەك بەكباۋ زارداپ شەككەن حالىققا كيىز ءۇي جىبەرۋگە نيەت ءبىلدىرىپ, حالىققا وي تاستادى. بۇل باستامانى ول ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسى ارقىلى جەتكىزدى.
«تۇركياعا ءجۇز شاقتى كيىز ءۇي جىبەرسەك؟ ءزىلزالادان ۇيلەرى قيراپ قالعان حالىق اشىق دالادا وتىر. سۇيەگى جەڭىل, قۇلامايتىن كيىز ءۇي شوشىپ وتىرعان بۇقاراعا پسيحيكالىق قاتەرسىز كوڭىل كۇي سىيلار ەدى. ناۋرىز مەيرامىندا ءار وبلىستا جۇزدەگەن كيىز ءۇي تىگىلەدى. اكىمدىكتەر وڭىردە قانشا كيىز ءۇي بارىن بىلەدى. جيناپ, تۇركياعا جىبەرەيىك. وسى جولى ناۋرىز تويلاماي-اق قويالىق. اقشاڭقان كيىز ۇيلەر تىگىلىپ, «اتاجۇرتتان كومەك كەلدى» دەگەن ءسوزدىڭ پسيحولوگيالىق سالماعى الاپات. ءارى دوستىعىمىز, تۋىستىعىمىز وسىندايدا ارتادى», دەدى نۇربەك بەكباۋ.
قازىر تۇركيادا ون ەلدىڭ 1000-عا جۋىق قۇتقارۋشى مامانى زارداپ شەككەن نىسانداردا جۇمىس ىستەپ جاتىر. الاپات كەسەل ورىن العان كۇننەن باستاپ بۇل ەلگە ازەربايجاننان – 400, قازاقستاننان – 100, رەسەيدەن – 100, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنان – 64, قىرعىزستاننان – 63, گرۋزيادان – 60, وزبەكستاننان – 60, مولدوۆادان – 55, تاجىكستاننان – 50, ەستونيادان – 44 قۇتقارۋشى اتتانعان.