ءباسى جوعارى باسەكە

سەرگەي لەبەدەۆ,

تمد بايقاۋشىلارى ميسسياسىنىڭ باسشىسى:

– سايلاۋدىڭ ءوتۋ بارىسىن بايقاۋ ءۇشىن بىزگە بارلىق جاعداي جاسالدى. ءبىزدىڭ ميسسيامىزدى اتقارۋعا, قالىپتى جانە ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋىمىزگە جاعداي جاساعان قازاقستاننىڭ بارلىق ورگانى مەن قۇرىلىمىنىڭ وكىلدەرىنە العىس ايتقىم كەلەدى. ەش جەردە ەشقانداي كەدەرگىگە تاپ بولعان جوقپىز. بىزگە قاجەتتى بارلىق اقپارات بەرىلدى.

ميسسيا مۇشەلەرى سايلاۋ كەزىندە جۇرگىزىلگەن اقپاراتتىق ناۋقانعا ۋاقىت جەتكىلىكتى, ءتيىمدى جانە اۋقىمدى بولدى دەگەن قورىتىندىعا كەلدى. مۇنى ءبىز باق-تان دا بايقادىق. پرەزيدەنتتىككە كانديداتتار وزدەرىنىڭ باعدارلامالىق قۇجاتتارىن, سايلاۋالدى باعدارلامالارىن حالىققا تانىستىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالدى. ۇمىتكەرلەردىڭ سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋگە, تەلەدەباتتارعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك العانىن بىلەمىز. ءبىزدىڭ باعالاۋىمىز بويىنشا, قازاقستان ازاماتتارى سايلاۋعا قاتىسقان بارلىق كانديداتتىڭ باعدارلامالارىمەن تانىسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى جانە ءوز پىكىرلەرىن بىلدىرە الدى. ۇمىتكەرلەردى تىركەۋ دە ەرەجە بويىنشا ءوتتى. ۇمىتكەرلەرگە جان-جاقتى جانە ساپالى ىرىكتەۋ جۇرگىزىلدى. ولاردىڭ ءومىرباياندارى مەن تىركەۋ ۇدەرىسىن تالداي وتىرىپ, ءبىز «بارلىق ۇمىتكەر لايىقتى, جوعارى ءبىلىمى بار, مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق قۇرىلىمداردا جۇمىس تاجىريبەسى بار, مەملەكەتتەگى ەڭ جوعارى لاۋازىمعا ءتيىستى قاسيەتتەرگە يە», دەگەن قورىتىندى جاسادىق.

ال ۇمىتكەرلەردىڭ ۇستانىمى تۋرالى ايتاتىن بولسام, سايلاۋ ناۋقانىندا «قارا پيار» بولعان جوق, بۇعان ءوز اتىمنان ۇلكەن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. پرەزيدەنتتىككە كانديداتتار ءوز باعدارلامالارىن سايلاۋشىلارعا تانىستىرۋعا جانە جەتكىزۋگە باسا نازار اۋداردى. كانديداتتار تاراپىنان باسەكەلەستەرىنىڭ باعدارلامالارى تۋرالى تەرىس مالىمدەمەلەر تاراتىلعان جوق. بۇل ءوز كەزەگىندە ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنىڭ بىرقالىپتى وتۋىنە ىقپال ەتتى. ارينە, ءبىز بۇعان وتە قۋانىشتىمىز, ويتكەنى, وكىنىشكە قاراي, كەيبىر تمد ەلدەرىندە ءوز قارسىلاستارىن سىناۋ, كەيدە بەيادەپ سوزدەر ايتىلعان جاعدايلار تىركەلگەن. مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەرگە ءبىز دە كۋا بولعانبىز. قازاقستانداعى ساياسي ناۋقان تازا جانە اشىق ءوتتى. ءبىز ونى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە كوردىك, مەيىرىمدى اتموسفەرا, تىنىشتىق ساقتالدى, جالپى سايلاۋ مەرەكەلىك سيپاتتا ءوتتى. سايلاۋعا قازاقستاندىقتاردىڭ كوپ كەلگەنىن كوردىك, كوبى وتباسىمەن, بالالارىمەن كەلدى. وسىنىڭ ءوزى جاعىمدى اسەر تۋعىزادى.

سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە ۇلكەن كەزەك بولعان جوق. بۇل دا كانديداتتاردى تىركەۋدىڭ تياناقتى ۇيىمداستىرىلعانىنىڭ دالەلى. جالپى, سايلاۋ بارىسىندا ورەسكەل زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى تىركەگەن جوقپىز.

اناتولي بوياشوۆ,

تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ حالىقارالىق بايقاۋشىسى, تمد پاا-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ دەموكراتيا, پارلامەنتاريزم جانە ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن دامىتۋ مونيتورينگى حالىقارالىق ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى:

– مينسكىدەگى قازاقستان ەلشىلىگىندە №263 سايلاۋ ۋچاسكەسى ءدال ۋاقىتىندا اشىلدى. سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋعا ەش كەدەرگى بولعان جوق, ءبارى ويداعىداي ءوتتى. قاتاڭ ءتارتىپ ساقتالدى, الايدا ۋچاسكەدە جايدارى اتموسفەرا ورناپ تۇردى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءبىلىم الىپ جۇرگەن, تۇرىپ جاتقان جانە ىسساپارمەن, تۋريزم ماقساتىمەن كەلگەن قازاقستان ازاماتتارى جوعارى بەلسەندىلىگىن كورسەتتى, اسىرەسە ءبىز جاستاردىڭ كوپ كەلگەنىن كوردىك. بۇل جاس بۋىننىڭ ەلىنىڭ ەرتەڭىنە نەمقۇرايلى قارامايتىنىن اڭعارتادى. ءوز ەرىكتەرىمەن كەلىپ, تاڭداۋ جاساپ, ەلىندەگى ساياسي دوداعا ءوز ۇلەستەرىن قوسقان جاستاردىڭ كوڭىل كۇيى دە جوعارى بولدى. جالپى, مينسكىدەگى سايلاۋ ۋچاسكەسىندە سايلاۋشىلاردىڭ بارلىعى دەرلىك بەلسەندى داۋىس بەردى, سايلاۋ كوميسسياسى دا بۇل ۇدەرىستە كاسىبيلىك تانىتتى. سايلاۋ ۋچاسكەسىندە كوميسسيانىڭ بارلىق مۇشەسى باستان-اياق جۇمىس ىستەدى, حالىقارالىق بايقاۋشىلار مەن باق وكىلدەرى قاتىستى. سايلاۋ كۇنىنەن جاقسى ەموتسيا مەن جاعىمدى اسەر الدىق. قاۋىپسىزدىك دەڭگەيى دە جوعارى بولدى. بايقاۋشى رەتىندە تەك جاعىمدى اسەر العانىمدى اتاپ وتكىم كەلەدى.

ۋرسۋلا گاچەك,

ەقىۇ دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار جانە ادام قۇقىقتارى بيۋروسىنىڭ (دياقب) سايلاۋدى باقىلاۋ ميسسياسىنىڭ باسشىسى:

– سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە ەقىۇ كەڭسەسى ميسسياسىنىڭ 300-گە جۋىق بايقاۋشىسى جۇمىس ىستەدى. ولار جۇمىسىن تاڭعى ساعات 6.30-دان باستادى. بايقاۋشىلار استانادا عانا ەمەس, الماتى, شىعىس قازاقستان جانە قازاقستاننىڭ باسقا دا ايماقتارىنا باردى. ءبىز ەلەكتروندى قالاممەن تولتىرىلاتىن ارنايى بلانكى پايدالاندىق. سايلاۋ كەزىندە وسىنداي جۇزدەگەن بلانكىنى تولتىردىق. سايلاۋ ۋچاسكەلەرى جابىلعاندا جۇمىسىمىز قىزا ءتۇستى. ارىپتەستەرىمىز ءتۇرلى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە قالىپ, داۋىس ساناۋ جۇمىسىنا دا قاتىستى. بۇل – مەنىڭ قازاقستانعا ەكىنشى ساپارىم. بۇعان دەيىن 2019 جىلى وتكىزىلگەن سايلاۋدا دا قىزمەت ەتتىم. قازان ايىندا باستالعان ميسسيامىزدىڭ جۇمىس ناتيجەسىن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا جاريالادىق. بيىلعى سايلاۋدى ءبىز وتكەن سايلاۋمەن سالىستىرمادىق, وعان قۇقىعىمىز دا جوق. نەگىزى ءبىز قاي ەلدە بولسىن ءار جىلدارداعى سايلاۋ ۇدەرىستەرىن سالىستىرمايمىز. سەبەبى ءار سايلاۋ – جەكە-دارا وقيعا.

ريچارد ۋيليام ۆايتس,

Wikistrat Global Consultancy كومپانياسىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى, اقش تاۋەلسىز بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ مۇشەسى:

– ءۇش ساعاتتا الماتىداعى التى سايلاۋ ۋچاسكەسىن ارالادىم. سوندا بايقاعانىم, قالا تۇرعىندارى اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا قاراماستان, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە تاڭەرتەڭ ەرتەمەن كەلىپ جاتتى. مەن ەلدەگى مەگاپوليستىڭ ءار جەرىندە ورنالاسقان 20 نىساندى كورىپ شىقتىم. سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە ءتۇرلى جاستاعى ادامداردى بايقادىم. ەشقايسىسىنىڭ تاراپىنان ەشقانداي نارازىلىق بولعان جوق.

فرانتسيا مەن رەسەيدەن كوپتەگەن جەرگىلىكتى جانە شەتەلدىك بايقاۋشىلار كەلگەن ەكەن, سويلەسىپ, پىكىرلەستىك. اقش-قا قاراعاندا قازاقستاندا سايلاۋعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى. بۇل – نەگىزگى ايىرماشىلىقتىڭ ءبىرى. اقش-تا سايلاۋعا حالىقتىڭ جارتىسىنان ازى كەلەدى. ارينە, حالىقتىڭ سايلاۋ مادەنيەتى مەن سايلاۋ قۇقىعىنىڭ دەڭگەيى ءار مەملەكەتتە ءارتۇرلى. سونداي-اق امەريكادا بايقاۋشىلارعا سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ ىشىندە بولۋعا تىيىم سالىنادى, ولار سىرتتا جۇرەدى.

سايلاۋ كۇنى ەرتەمەن رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق 10 033 سايلاۋ ۋچاسكەسى جانە 16 شەت مەملەكەتتەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وكىلدىكتەرىندەگى 17 ۋچاسكە داۋىس بەرۋگە كىرىستى. سودان سوڭ ۋاقىت بەلدەۋلەرىنىڭ ايىرماشىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, شەتەلدە 51 ۋچاسكە اشىلدى. قازاقستان ۋاقىتىمەن ساعات 12:00-دەگى جاعداي بويىنشا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنا ازاماتتاردىڭ 40 پايىزعا جۋىعى داۋىس بەردى. بۇل – وتە جوعارى كورسەتكىش, قازاق حالقى بەلسەندىلىگىن بايقاتتى.

ميكاەل لەۆيستون,

فرانتسيانىڭ حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتى IFRI ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى:

– مەن الماتىداعى سايلاۋدىڭ ءوتۋ ۇدەرىسىن قاداعالادىم. تۇرعىندار سايلاۋعا ءپوزيتيۆتى قارايدى ەكەن. داۋىس بەرۋگە جاستار دا, اعا بۋىن وكىلدەرى دە تەڭ دارەجەدە قاتىستى. مەن 5 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولدىم, ۇلتتىق كىتاپحانادا ورنالاسقان سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بايقاعانىم جاڭا قازاقستان ءۇشىن داۋىس بەرۋگە كەلگەن ادامدار بەلسەندى بولىپ كورىندى. جاسى 50, 60-تاعى اعا بۋىن وكىلىمەن قاتار 18 جاستاعى ازاماتتار دا تاڭداۋ جاساۋعا ءبىر ادامداي قاتىستى. جاقىندا كامەلەتكە تولىپ, سايلاۋعا العاش رەت قاتىسقان جىگىتتەردىڭ جۇزىندە ماقتانىش بار. جاستارعا مەملەكەتتەگى وزگەرىستەر ماڭىزدى. سونىمەن قاتار, ەلدە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلۋى ءۇشىن جان-جاقتى جاعداي جاسالعانىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. سايلاۋدىڭ ءوتۋ بارىسىنا قۋاندىم, وزگە كوپتەگەن ەلدەرگە ۇلگى بولارلىق ءىس بولدى.

دايىنداعان

گۇلنار جولجان,

«Egemen Qazaqstan»