فينليانديا مەن شۆەتسيا ناتو قۇرامىنا مۇشە بولا الماي كەلەدى. ويتكەنى ماجارستان مەن تۇركيا كەلىسىم بەرمەي وتىر. قويىلعان تالاپتار ورىندالمايىنشا, بۋداپەشت پەن انكارا شەشىمدەرىن وزگەرتپەيتىندەرىن مالىمدەدى.
فينليانديا مەن شۆەتسيا پرەمەر-مينيسترلەرى ماجارستان مەن تۇركيانى ءوز ەلدەرىنىڭ ناتو-عا مۇشەلىككە ءوتۋ تۋرالى وتىنىشتەرىن ماقۇلداۋعا شاقىردى. «بارلىق نازار قازىر ماجارستان مەن تۇركيادا بولىپ تۇر. ءبىز بۇل ەلدەردىڭ وتىنىشتەرىمىزدى راتيفيكاتسيالاۋىن كۇتەمىز. ەلدەردىڭ جۋىق ارادا شەشىم قابىلداۋى ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى بولىپ تۇر», دەدى فينليانديا پرەمەر-ءمينيسترى ساننا مارين وتكەن اپتادا حەلسينكيدە وتكەن جيىندا. سونداي-اق وسى جيىندا شۆەتسيانىڭ جاڭا پرەمەر-ءمينيسترى ۋلوف كريستەرسسون الداعى كۇندەرى انكاراعا باراتىنىن جەتكىزدى.
بۇگىندە ناتو-نىڭ 30 مۇشەسىنىڭ 28-ءى اتالعان ەكى ەلدىڭ ءوتىنىشىن راتيفيكاتسيالادى. تەك ماجارستان مەن تۇركيا عانا قول قويماي وتىر.
بۋداپەشت وتكەن اپتادا فينليانديا مەن شۆەتسيانى قولدايتىندارىن ايتىپ, ەل پارلامەنتى ولاردى جەلتوقساننىڭ ورتاسىنا دەيىن راتيفيكاتسيالايتىنىن جەتكىزدى. ال انكارا سكانديناۆيا ەلدەرىنەن «تەرروريست» (تۇركيا مالىمەتى بويىنشا) كۇرد سودىرلارىنا قارسى شارا قولدانۋدى تالاپ ەتىپ وتىر.
تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ تايىپ ەردوعان فينلياندياعا قاراعاندا شۆەتسيانىڭ ناتو قۇرامىنا كىرۋىنە قارسى. الايدا The Guardian-نىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ەكى ەل ناتو-عا ءبىر مەزگىلدە قوسىلاتىنىن ايتىپ, ءبىر-بىرىنە قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان كورىنەدى.
شۆەد بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى 8 قاراشادا ۋلوف كريستەرسسوننىڭ انكارادا وتەتىن ەكىجاقتى كەزدەسۋگە قاتىساتىنىن حابارلادى. ەلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى تۇركياعا ناتو باس حاتشىسى يەنس ستولتەنبەرگتەن كەيىن بارماق. بۇگىن باس حاتشى كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ ءۇشىن تۇرىك استاناسىنا كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە.
«Anadolu» تۇرىك مەملەكەتتىك اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, رەدجەپ ەردوعان وتكەن اپتادا شۆەتسيا پرەمەر-مينيسترىمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسكەن. ول تەررورلىق ۇيىمداردىڭ شۆەتسيانىڭ ناتو-عا مۇشەلىگى مەن تۇركيامەن قارىم-قاتىناسىنا كەدەرگى كەلتىرۋىنە جول بەرمەۋ كەرەكتىگىن, سول ءۇشىن ولاردى ەلدەن شىعارۋ قاجەتتىگىن اشىق مالىمدەگەن.
نەگىزى تۇركيا شۆەتسيا ناتو-عا ءوتىنىش تۇسىرمەي تۇرىپ-اق بۇل مەملەكەتتىڭ ۇيىم قۇرامىنا ەنۋىنە قارسى بولدى. انكارا ستوكگولمنىڭ كۇردىستان جۇمىسشى پارتياسى (PKK) سياقتى كۇرد سودىرلىق توپتارىنىڭ مۇشەلەرىن جانە اقش-تا تۇراتىن مۇسىلمان ءدىنباسى فەتحۋللاھ گۇلەننىڭ ءىزباسارلارىن ەلىنە كىرگىزگەنىن العا تارتتى. شۆەتسيانىڭ بۇرىنعى بيلىگى تۇركيامەن ماۋسىم ايىندا وسى ماسەلە بويىنشا جاسالعان مەموراندۋمنىڭ ءبىر بولىگىن عانا ورىنداعان. ولار قارۋ ەمبارگوسىن الىپ تاستاپ, سيرياداعى YPG دەپ اتالاتىن كۇرد توپتارىنا قارجىلىق جانە باسقا دا قولداۋ كورسەتۋدى توقتاتقان بولاتىن. انكارا بولسا PKK جانە تۇركيادا تەرروريست دەپ تانىلعان باسقا دا توپتارمەن بايلانىسى بار ادامداردىڭ ەلدەن تۇبەگەيلى ەكستراديتسيالانۋىن تالاپ ەتىپ وتىر. ازىرگە شۆەتسيا انكارانىڭ ەكى ءوتىنىشىن عانا ماقۇلدادى. سكانديناۆيالىق باق-تىڭ حابارلاۋىنشا قازىر ەلدەن شىعارىلۋى ىقتيمال 73 ادامنىڭ ءتىزىمى قارالىپ جاتىر.
كەيبىر ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, وسى ايدىڭ باسىندا قۇرىلعان شۆەتسيانىڭ جاڭا, وڭ ورتالىقشىل ۇكىمەتىنىڭ بۇرىنعى ورتالىق سولشىل ۇكىمەتكە قاراعاندا تۇركيامەن ىمىراعا كەلۋى تەز ءارى وڭاي بولۋى مۇمكىن. شۆەتسيانىڭ جاڭا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى توبياس بيلسترەم بۇعان دەيىن سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتيانىڭ بۇرىنعى باسشىسى انن ليندەنىڭ كۇرد قوزعالىستارىن جاپپاي حالىق الدىندا قولداۋى تۇركيامەن كەلىسسوزدەردى قيىنداتقانىن العا تارتتى. ەندى جاڭا ۇكىمەت بۇل ماسەلەنىڭ ەش كەدەرگىسىز شەشىلەتىنىنە سەنىمدى.
بۇعان دەيىن ساراپشىلار وداقتاس ەكى ەلدىڭ ناتو قۇرامىنا كىرۋگە شەشىم قابىلداۋىنان گورى ولاردىڭ قاۋىپسىزدىك اليانسىنا تولىق مۇشە بولۋى قيىنعا سوعاتىنىن ايتقان ەدى. ولار «ستوكگولم مەن حەلسينكيدىڭ وتپەلى كەزەڭى 12 ايعا سوزىلۋى مۇمكىن, ويتكەنى ناتو-نىڭ 30 مەملەكەتىنىڭ ارقايسىسى ولاردىڭ مۇشەلىگىن راتيفيكاتسيالاۋى قاجەت, بارلىعىنىڭ ءبىراۋىزدان قولداۋى ەكىتالاي», دەگەن بولجامدارىن دا جاسىرمادى. سونداي-اق ولار «نەگىزى ەكى ەل قورعانىس ماقساتىندا عانا ناتو قۇرامىنا كىرمەك», دەپ پىكىر دە ءبىلدىردى. ساراپشىلار ءسوزىن ساياساتكەرلەر دە راستادى. فينليانديا ساياساتكەرى ەلينا ۆالتونەن فينليانديا پرەزيدەنتى مەن پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ناتو-عا دەرەۋ كىرۋ تۋرالى شەشىمىنە بايلانىستى ۇلىبريتانيانىڭ Sky News باسىلىمىنا سۇحبات بەردى. «فينليانديا ونداعان جىل بويى بەيتاراپ ەل بولدى, بىراق ءبىز شىعىستاعى كورشىمىزدىڭ قاۋىپتەرىن ەشقاشان ۇمىتقان ەمەسپىز. ءبىز ەشقاشان كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا بولعان ەمەسپىز, ويتكەنى ءبىز بۇرىن رەسەي مەن كەڭەس وداعىنا قارسى سوعىسقانبىز. بىراق قازىر زامان باسقا. كورشىمىزدىڭ ودان بەتەر اگرەسسيۆتى, توسىن مىنەز تانىتقانىن كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان ەل قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ناتو-عا كىرۋدىڭ كەزى كەلدى», دەدى ساياساتكەر. «فينليانديانىڭ ناتو-عا كىرۋىنە بايلانىستى رەسەي قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن بە؟» دەگەن سۇراققا ول: «ناتو – قورعانىس وداعى. سوندىقتان فينليانديا بولسىن, مۇمكىن شۆەتسيا بولسىن بولاشاقتا ءوز ەركىمەن نەمەسە حالىقتىڭ شەشىمىمەن ناتو قۇرامىنا كىرەتىنى ءسوزسىز. ءبىز دەموكراتيالىق ەلمىز جانە عاسىرلار بويى ساقتاپ كەلە جاتقان قۇندىلىقتارىمىزدى قورعاعىمىز كەلەدى», دەدى ەلينا ۆالتونەن.