جاڭا ءداۋىر – جاڭا مەديا

اپتالىق كەزىندە وتاندىق جانە شەتەلدىك جەتەكشى مەديا مەنەدجەرلەر, مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردىڭ وكىلدەرى, اقپاراتتىق پلاتفورمالاردىڭ باسشىلارى, جۋرناليستەر, بلوگەرلەر جانە تاۋەلسىز ساراپشىلار تاجىريبە الماسىپ, سالانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلايدى.

وسىمەن التىنشى رەت ۇيىم­داستىرىلىپ وتىرعان مەديا اپتالىق بيىل «جاڭا ءداۋىر – جاڭا مەديا» تۇجى­رىمداماسىمەن ءوتىپ جاتىر. «وتاندىق ماماندار ءۇشىن پايدا­لى ءارى ماعىنالى الاڭ بولۋ – Astana Media Week-ءتىڭ باس­تى ماقساتى. قىتاي, گەرمانيا, تۇركيا, شۆەيتساريا, پولشا, رەسەي, مونعوليا, پورتۋگاليا, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, بارلىعى 11 ەلدەن150-گە جۋىق وتاندىق جانە شەتەلدىك سپيكەر, ەلىمىزدىڭ ءىرى مەديا قۇرالدارى مەن Meta, ءTىkTok, Nickelodeon, Coursera سەكىلدى شەتەلدىك قوناقتار قاتىسادى», دەيدى مەديا ساراپشى ماقپال جۇماباي.

اپتالىقتىڭ العاشقى كۇنىندە وتكەن پلەنارلىق سەسسيادا ۆيرتۋالدى الەمدى زەرتتەۋگە ارنالعان الەمدىك تاجىريبە ءسوز بولدى. ساراپشىلار قازىر ءداۋىرى ءجۇرىپ تۇرعان «Meta مەن ءTىkTok-تىڭ باق-قا اسەرى قانداي؟», «قازىرگى مەديا ءۇشىن ونىڭ قانداي ارتىقشىلىقتارى بار؟» دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ بەرۋگە تىرىستى. وسى ورايدا اقپارات جا­نە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قى­دىر­­الى Meta جانە ءTىkTok-پەن تىعىز باي­لانىستا جۇمىس ىستەيتىنىن مالىمدەدى.

– ءبىز بۇل ەكى ءىرى كومپانيامەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيمىز. Meta قازاقستاندا وكىلدىك, ال TikTok وفيس اشۋعا, سونىمەن قاتار مەديا ساۋاتتىلىق كۋرستارىن وقىتۋعا نيەتتى. ويتكەنى قازىرگى تاڭدا ۆيزۋالدى كونتەنت اقپارات الۋدىڭ نەگىزگى كوزىنە اينالىپ بارا جاتىر. ماسەلەن, وتكەن جىلعى دەرەكتەرگە قاراعاندا 16-64 جاس ارالىعىنداعى ينتەرنەت پايدالانۋشىلاردىڭ 63 پايىزى ينتەرنەتتى نەگىزىنەن اقپاراتقا جىلدام قول جەتكىزۋ ءۇشىن پايدالانادى. وسىلايشا, ينتەرنەتتەگى جاڭالىقتار مەن ۆيزۋالدى كونتەنت اقپاراتتى قابىلداۋدىڭ نەگىزگى ارناسىنا اينالدى, – دەدى مينيستر.

شىعىس ەۋروپاداعى TikTok Global Business Solutions ديرەكتورى جانە TikTok Kazakhstan كومپانياسىنىڭ بولاشاق باسشىسى اناستاسيا پانينا قازاقستاندا TikTok-قا سۇرانىس ارتىپ وتىرعانىن, اسىرەسە جەكەلەگەن كونتەنتتە قارالىم وتە كوپ ەكەنىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بيىل TikTok-تىڭ ەلىمىزدەگى تۋريزم تۋرالى كونتەنتى 20 ميلليون قارالىم جيناعان.

–جاقىندا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن تانىمدىق جوبانى ىسكە قوستىق. بىردەن 90 ميلليوننان استام قارالىم جينادى. وسىدان-اق ەلدە تانىمدىق كونتەنتكە سۇرانىستىڭ بار ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى. سونداي-اق Kazakh Tourism كومپانياسىمەن بىرگە Travel Kazakhstan جوباسىن جۇزەگە اسىردىق. وندا حالىق ينتەرنەت ارقىلى قازاقستاندا ساياحاتقا شىعۋعا بولاتىن ورىندارمەن بولىسە الادى. بۇل جوبا دا كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, 20 ميلليوننان استام قارالىمعا يە بولدى. جوباعا شەتەلدىكتەر دە قىزىعۋشىلىق تانىتتى, – دەدى ا.پانينا.

ال عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك: «قازىرگى جاڭا تەحنولوگيا زامانىندا مادەنيەت, قۇندىلىقتار وزگەرىپ جاتىر, سوندىقتان ءبىز دە اقىرىنداپ سوعان دايىندىقتى باستادىق. ماسەلەن, Digital bridge كونفەرەنتسياسىندا Huawei كومپانياسىمەن 50 تسيفرلىق زەرتحانا اشۋعا ۋاعدالاستىق, TikTok كومپانياسىمەن بولەك مەموراندۋم جاساپ جاتىرمىز», دەدى. سونداي-اق مينيستر جۋرناليست ماماندارىن دايارلاۋ ماسەلەسىنە توقتالىپ, بەلگىلى ءبىر سالاعا ماماندانعان باق وكىلدەرىنىڭ ازدىعىن ايتتى. ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, قازىر قازاقستاننىڭ 24 وقۋ ورنىندا 4 جارىم مىڭنان استام ستۋدەنت جۋرناليستيكا ماماندىعىنا وقىپ جاتىر.

– مىسالى وتكەن جىلى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ جانە الەۋمەتتانۋ فاكۋلتەتتەرى بىرىگىپ, «سپورت جۋرناليستيكاسى» ماماندىعىن اشتى. بۇعان قوسا تسيفرلىق مەديانى باسقارۋ ماماندىعى اشىلدى. Astana IT ۋنيۆەرسيتەتى دە بىلتىر «تسيفرلىق جۋرناليستيكا» ماماندىعىن اشىپ, قازىر «Big data جۋرناليستيكا» ماماندىقتارىنا وقىتۋدى جوسپارلاپ جاتىر. اتاپ وتكەن 24 وقۋ ورنىنىڭ بارلىعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن وڭىرلىك وقۋ ورىندارى. ءار ءوڭىردىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىگىنە وراي جۋرناليست ماماندارىن بەيىمدەسەك, ۇتارىمىز كوپ. مىسالى, قوستاناي وڭىرىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنا ماماندانعان جۋرناليستەردى دايارلاۋعا بولادى, – دەدى س.نۇربەك.

سالا جۋرناليستەرىن دايارلاۋدان بولەك تاعى ءبىر ماسەلە ول – كادر تاپشىلىعى. جوو-دا تەك عىلىمي دارەجەسى بارلار عانا ساباق بەرىپ, عىلىمي جەتەكشى بولا الادى. الداعى ۋاقىتتا بۇل ءداستۇرلى ۇردىسكە بىرقاتار وزگەرىس ەنگىزىلمەك. تاجىريبەلى ماماندار عىلىمي اتاعىنا قاراماستان ستۋدەنتكە جەتەكشى بولىپ, ءبىلىم بەرە الادى.

– بۇدان بىلاي تەك دوكتورلار مەن PhD دارەجەسى بارلار ەمەس, سول يندۋستريانىڭ ىشىنەن شىققان تاجىريبەلى ماماندار ساباق بەرە الادى. ءبىلىم بەرۋگە نەگىزدەلگەن مۇنداي «Endowed professor» ۇعىمى شەتەل تاجىريبەسىندە بار. ءبىز «عىلىمي جۋرناليستيكا», «Big data» دەپ جاڭا وقۋ باعدارلاماسىن جاساي العانىمىزبەن, وعان وقىتۋشى تابىلا قويمايدى. بۇرىنعى وقىتۋشىلار ساباقتىڭ اتىن وزگەرتكەنىمەن, مازمۇنىن باياعىداي قالدىرادى. سوندىقتان ۇندەۋ جاساپ, سالا ماماندارىنان جوو-عا كومەك قاجەت ەكەنىن جەتكىزگىمىز كەلەدى, – دەدى مينيستر.

بۇعان قوسا مەديا ساۋاتتىلىق تا بۇگىندە وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. اقپارات اعىنى كوپ, ينتەرنەتتە ءورىپ جۇرگەن اقپاراتتىڭ دۇرىس-بۇرىسىن اجىراتا بىلەتىندەر از. وسى ورايدا, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قىدىرالى ەلىمىزدە مەديا ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا ارنالعان مەكتەپتەر اشىلاتىنىن مالىمدەدى.

– فەيكنيۋستىڭ (جالعان اقپارات) تارالۋىن اۋديتوريانى سەنىمدى اقپاراتتى تاني بىلۋگە ماشىقتاندىرۋ ارقىلى عانا ازايتا الامىز. دەزينفورماتسيامەن كۇرەسۋدىڭ ءبىر جولى – اۋديتوريانى جالعان مەن شىن اقپاراتتىڭ ارا­جىگىن اجىراتۋعا ۇيرەتۋ, ياعني مەديا ساۋاتتىلىق ۇعىمىن ۇلعايتۋ. جەكە مەديا مەن رەداكتسيالار ءسوز جاۋاپكەرشىلىگىن, اقپاراتتىڭ سالدارىنان بولاتىن سالماقتى سەزىنۋگە ءتيىس. بۇل ورايدا سالاعا جاۋاپتى مينيسترلىك رەتىندە مەديا مەكتەپتەرىن اشۋ, ونىڭ ىشىندە مەديا ساۋاتتىلىق بويىنشا ءبىلىم بەرۋ – ءبىزدىڭ تىكەلەي مىندەتىمىز. وسى ورايدا فاكتچەكينگ, اقپاراتتى سارالاۋ, ونىڭ شىعۋ توركىنىن تەكسەرۋ, تاراتپاس بۇرىن بەلگىلەنگەن كريتەريلەردەن وتكىزۋ سەكىلدى بىرنەشە ساتىدان تۇراتىن وقىتۋ جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋىمىز كەرەك, – دەدى دارحان قىدىرالى.

مەديا اپتالىق وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرەتىن جانە ماڭىزدى وقيعالاردى بىرىكتىرەتىن بىرەگەي جانە ءارتۇرلى ءىس-شارالارعا تولى بولماق. باعدارلاما اياسىندا باس رەداكتورلار كلۋبىنىڭ فورۋمى, وڭىرلىك باق فورۋمى, دوڭگەلەك ۇستەلدەر, پانەلدىك پىكىرتالاستار, ءباسپاسوز حاتشىلارى مەن جۋرناليستەرگە ارنالعان شەبەرلىك ساعاتتارى, پروداكشن كومپانيالارعا ارنالعان پيتچينگتەر, كونتەنت ماركەر ساعاتتارى جوسپارلانعان. Astana Media Week-ءتىڭ سوڭعى كۇنى ءباسپاسوز, راديو, ينتەرنەت جۋرناليستيكا سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۇزدىك جەتىستىكتەرى ءۇشىن «ۇركەر» سىيلىعىمەن ماراپاتتالادى.