«Aq jol» پارتياسىنىڭ مۇشەلەرى ازاماتتاردىڭ «تولەم قابىلەتتىلىگىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە ازاماتتاردىڭ بانكروتتىعى تۋرالى» زاڭ جوباسىن تالقىلادى. زاڭ بويىنشا بورىشكەر بانكروتتىققا ۇشىراعاننان كەيىن باسپاناسىنان ايىرىلا ما؟ قايتا نەسيە الا الا ما؟ اقجولدىقتار وسى سەكىلدى ساۋالداردى قۇزىرلى ورگاندارعا جولداپ, ۇسىنىستارىن جەتكىزدى.
وتىرىستا «Aq jol» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى, دەپۋتات ازات پەرۋاشەۆ «ەل تۇرعىندارى ادىلەتتى مەملەكەتتە تۇرىپ جاتقانىن سەزىنۋى كەرەك» دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى. وسى ورايدا اقجولدىقتار كاسىبىنىڭ ءناسىبىن كورە الماي, قارىزعا باتقانداردى, وزگە دە بورىشكەرلەردى ودان ءارى قاجىتا بەرمەي, ولاردى تىعىرىقتان شىعارۋ جولدارىن ۇسىندى. ول ءۇشىن زاڭ جوباسىنا بىرقاتار وزگەرىس ەنگىزۋ قاجەت دەپ سانايدى پارتيا مۇشەلەرى.
ازات پەرۋاشەۆ «Aq jol» پارتياسىنىڭ بۇل ءىستى 2015 جىلى قولعا الىپ, جەكە تۇلعالاردىڭ بانكروتتىعى تۋرالى زاڭ جوباسىن دايىنداپ قويعانىن جەتكىزدى. الايدا ول بيلىك تاراپىنان قولداۋ تاپپاعان. «وكىنىشكە قاراي, ول كەزدە ۇكىمەت بۇعان جول بەرمەدى. ءوز جاۋابىندا قارجى مينيسترلىگى ۇكىمەت اتىنان وسى باعىتتاعى بولەك ارنايى زاڭ جوباسىن دايىندايتىندارى تۋرالى جاۋاپ بەردى. 2017 جىلعا دەيىنگى مۇنداي زاڭ جوباسى دايىندالعان, بىراق ەنگىزىلگەن جوق. ءبىز ماسەلەنىڭ جىل سايىن وزەكتىلىگى ارتا بەرگەن سوڭ, ءوزىمىزدىڭ جاڭا زاڭ جوبامىزدى ۇسىنعانبىز. ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك تاعى دا بۇعان قارسى شىقتى. اقىرى بۇل پروبلەما مەملەكەت باسشىسىنا جەتىپ, پرەزيدەنت تاراپىنان ناقتى تاپسىرما ءتۇستى. بىلتىردان باستاپ «Aq jol» دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك, جەرگىلىكتى ورگاندار بۇل جۇمىسقا بەلسەندى تۇردە كىرىسىپ, ۇسىنىستارىن ەنگىزگەن بولاتىن. سوڭعى رەت قارجى مينيسترلىگىمەن زاڭ جوباسىن تالقىلاعانىمىزدا ءبىر عانا ماسەلە بويىنشا كەلىسپەۋشىلىك بولدى. بانكروتتىققا ۇشىراعان ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك كەپىلدىگى تۋرالى ورتاق پىكىرگە كەلە العان جوقپىز», دەدى ا.پەرۋاشەۆ.
ال قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى ەرجان ءبىرجانوۆ اتالعان زاڭ جوباسى حالىقارالىق تاجىريبەلەردى ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەنىن جەتكىزدى. ايتۋىنشا, زاڭناما اياسىندا ءۇش ءتۇرلى ءراسىم ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر. «زاڭ جوباسىنىڭ ازىرلەنۋ سەبەبى حالىقتىڭ شامادان تىس كرەديتتىك اۋىرتپاشىلىعى جانە ازاماتتاردىڭ ەداۋىر بولىگى وزدەرىنىڭ قارجىلىق جاعدايلارىنىڭ ناشارلاۋىمەن بەتپە-بەت كەلۋى بولىپ تابىلادى. بۇگىنگى تاڭدا 1 300 000 ادام نەسيە تولەۋ ۋاقىتىن 90 كۇننەن اسىرىپ العان. زاڭ شەڭبەرىندە سوتتان تىس بانكروتتىق پروتسەدۋراعا 1600 اەك-كە دەيىن قارىز بولعان ازاماتتار قاتىسا الادى. بۇل 4 ميلليون 900 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. بۇعان بانكتەر مەن ميكروقارجىلىق ۇيىمدار, كوللەكتورلىق اگەنتتىكتەر الدىنداعى قارىزى بار ازاماتتار ەنەدى. ەكىنشىدەن, رەسمي تابىسى جوق بولسا نەمەسە كىرىسى بورىشكەرلەردىڭ وزىنە جانە اسىراۋىنداعى وتباسىنىڭ ءار مۇشەسىنە شاققاندا ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيى (36 018 ت) مولشەرىنەن اسپايتىن بورىشكەرلەر قاتىسا الادى. بۇل رەتتە بورىشكەرلەردە م ۇلىك بولماۋى كەرەك, دەدى ە.ءبىرجانوۆ.
بورىشكەردىڭ جالعىز باسپاناسى بولسا, ول بانكروتتىققا ۇشىراعاننان كەيىن ۇيىنەن ايىرىلا ما؟ قايتا نەسيە الۋى مۇمكىن بە؟ پارتيا وكىلدەرىنىڭ بۇل سۇراقتارىنا قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى: «ەگەر بورىشكەردىڭ تۇرعىن ءۇيى بانكتەن يپوتەكاعا الىنعان بولسا ءوندىرىپ الۋعا جاتادى. سونىمەن قاتار بانكروتتىققا ۇشىراعان ادامعا كرەديت الۋعا 5 جىلعا دەيىن شەكتەۋ قويۋ زاڭناما جوباسىندا بار», دەپ جاۋاپ بەردى.
پارتيا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, اتالمىش زاڭ جوباسىندا داۋلى تۇستار كوپ. سونىڭ ءبىرى – الەۋمەتتىك قورعاۋ. «زاڭ جوباسىندا ەگەر بورىشكەردىڭ باسپاناسى كەپىلدە تۇرسا, ءوندىرىپ الۋعا جاتاتىنى ايتىلعان. «Aq jol» فراكتسياسى بورىشكەردىڭ مۇلكى كەپىلدە تۇرعانمەن, ونى سانيتارلىق نورماعا ساي تالاپتار بويىنشا باسپانامەن قاپتاماسىز ەتۋ كەرەكتىگىن ۇسىنىپ وتىر. ودان بولەك, سوتقا دەيىنگى بورىشكەرلىكتى تانۋعا بانكتەر الدىنداعى قارىزىن 12 اي كولەمىندە وتەمەگەن ازاماتتار جاتادى. ءبىز بۇل مەرزىمدى 6 ايعا دەيىن قىسقارتۋدى ۇسىنامىز. بورىشكەر 6 ايدا شاعىن نەسيەسىن وتەي الماسا, قالعان 6 ايدا دا ونى وتەيتىنىنە كۇمانىمىز بار», دەدى دانيا ەسپاەۆا.
جيىن سوڭىندا «Aq jol» باسشىسى ازات پەرۋاشەۆ ەگەر ازاماتتار بورىشىنىڭ ءبىر بولىگىن تولەسە, وندا وعان تيىسىنشە تۇسىنىستىكپەن قاراۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى. ويتكەنى بۇل ماسەلە بۇگىنگى قوعامدا اسا وزەكتى, ءتىپتى سوڭعى جىلدارى نەسيەلىك بورىشىن وتەي الماعان ەل ازاماتتارىنىڭ تراگەديالىق جاعدايعا دەيىن جەتىپ جاتقانى بەلگىلى ەمەس. «بۇل تىعىرىققا تىرەلگەن تولەم قابىلەتىنە قاتىستى ماسەلەدە عانا ەمەس, سالىقتىق اۋىرتپالىقتى قىسقارتۋعا دا قاتىستى», دەدى «Aq jol» پارتياسىنىڭ مۇشەسى, دەپۋتات دانيا ەسپاەۆا. ال «Aq jol»-دىڭ قوسقان ۇلەسىن پارتيا توراعاسى: «ساقتاندىرۋ قىزمەتى تۋرالى زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ اياسىندا باستاما كوتەرىپ, ۇلتتىق بانكتىڭ كەلىسىمىمەن شاعىن نەسيە بەرەتىن ۇيىمدارعا شەكتەن تىس پايىزداردى ۇستەمەلەۋگە شەكتەۋ قويۋعا قول جەتكىزدىك. وعان قوسا, تولەم قابىلەتتىلىگىنىڭ ناشارلىعى انىقتالعان بويدا نەسيە بەرۋشى سالىق تولەۋشىنىڭ جاعدايى جاقسارتاتىن شارتتاردى قابىلداۋعا مىندەتتەدىك», دەپ اتاپ ءوتتى.