• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ساياسات 07 قىركۇيەك, 2022

ۇلتتىق ۇيىسۋدىڭ باستى باعدارى

152 رەت
كورسەتىلدى

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەلەرى مەملەكەت باسشى­سىنىڭ جولداۋىن تالقىلادى. دوستىق ۇيىندە قحا كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىنا جينالعاندار ماڭىزدى قۇجاتتا ايتىلعان وزەكتى ماسەلەلەر مەن ولاردى شەشۋ جولدارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ تەتىكتەرىن ۇسىندى.

جالپى, قازاقستان حالقى اسسامب­لەياسىنىڭ جاڭا قازاق­ستاننىڭ قالىپتاسۋىندا وزىندىك ميس­سياسى بار. بۇل تۋرالى قحا تور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى تاۋفيك كارىموۆ ايتىپ ءوتتى. ونىڭ پىكى­رىنشە, جولداۋ حالىقتىڭ بىر­لىگى, ىنتىماعى مەن بىرتۇتاستىعى – جاراس­قان ەكونوميكالىق ولشەمنىڭ ايقىن كورىنىسى. «ەلدەگى الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتتىڭ, بەيبىتشىلىك پەن كەلى­سىمنىڭ ماتەريالدىق نەگىزىن جاساي­تىن ەكونوميكالىق رەفور­ما­لار­دىڭ تابىستى بولۋى تۇراق­تىلىق پەن بىرلىككە بايلانىستى. ۇسىنىل­عان ەكونوميكالىق رەفورمالار پاكەتى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ سيپاتىن تۇبەگەيلى وزگەرتىپ, ونى تۇرعىنداردىڭ الەۋەتىن اشۋعا باعىتتالعان», دەدى ول.

كەڭەستە دەپۋتات, ساراپشى, عالىم­دار مەملەكەتتىك ءتىل تاع­دىرىن, پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن, ەلدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىن كەڭىنەن ءسوز ەتتى.

وتىرىستا ءسوز العان قاراعاندى وبلىسى بويىنشا قوعامدىق كەڭەس­تىڭ توراعاسى بەكزات التىنبەكوۆ جولداۋدا ايتىلعان ۇسىنىستار جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتقا بەتبۇرىس جاسايتىنىن مالىمدەدى. «اششى دا بولسا اقيقاتىن ايتايىق, ءبىزدىڭ ەكونوميكانىڭ جەتەك­شى باعىت­تارى ءالى دە شيكىزاتقا تاۋەل­دىلىكتەن ارىلا الماي وتىر. ەلىمىزدە ەلەكتر قۋاتىن تاراتۋشى كومپانيالار مەن باسقا دا كوممۋنالدىق قىزمەتپەن اينالىساتىن كاسىپورىندار مەنشىگىندەگى جەلىلەردىڭ 57%-دان استامى جارام­سىزدىق شەگىندە تۇرعانىنا الاڭ­داۋشىلىق بىلدىرگەن پرەزيدەنت وسى كومپانيالاردىڭ ينۆەستيتسيالاۋ بەلسەندىلىگىن ەسكەرۋ ار­قى­لى تاريف ساياساتىن كۇشپەن ۇستاپ تۇرۋدى شەكتەۋ قاجەتتىگىن ايتتى. ياعني مەملەكەت باسشىسى ۇسىنىپ وتىرعان ء«تاريفتى ين­ۆەس­تيتسياعا ايىرباستاۋ» جوبا­سىنىڭ تيىمدىلىگى زەردەلەنۋى كەرەك. ەگەر تاريف ساياساتىنداعى بۇگىنگى رەجىم وزگەرمەسە, ءبىز ايتىپ وتىرعان جەلىلەر مەن قۇبىرلاردىڭ بىرتىندەپ ىستەن شىعۋى نەمەسە اپاتتى جاعدايلارعا الىپ كەلۋى ابدەن مۇمكىن. سوندىقتان جاڭا تاريف ساياساتىن قاراپايىم حالىققا ءتۇسىن­دىرۋ جۇمىسىندا بارشامىز بەل­سەندىلىك تانىتۋعا ءتيىسپىز. ەكونو­ميكانىڭ تۇراقتى دامۋى  قول­دانىستاعى سالىق ساياساتىنا تىكەلەي تاۋەلدى. سالىق سالاسىنىڭ باقىلاۋ قىزمەتىن تسيفرلاندىرۋ, پايدانىڭ جاڭعىرۋعا جانە عىلىمي نەگىزدەمەلەرگە جۇمسالعان بولىگىنە سالىناتىن كورپوراتيۆتى تابىس سالىعىن جەڭىلدەتۋ نەمەسە ودان بوساتۋ ءتاسىلىن ەنگىزۋ, ء«سان-سالتاناتقا سالىق سالۋ» ءتارتىبىن ەنگىزۋ سەكىلدى سالىق رەفورمالارىن قامتىعان جاڭا سالىق كودەكسى ازىرلەنىپ جاتىر. سونداي-اق جولداۋدا مەم­لە­كەت­تىك مەكەمەلەردىڭ يگەرە ال­ما­عان قاراجاتىن كەلەسى جىل­عا قال­دىرۋ ءتارتىبىن ەنگىزۋ قاجەت­تىگى دە اي­تىل­دى. بۇل دا – جاڭا ەكونو­مي­­كا­­لىق ساياساتتىڭ وتە ءتيىمدى با­عىت­­­تارىنىڭ ءبىرى. بولاشاقتا سۋ تاپ­­­­شى­لىعى ەل ەكونوميكاسىنا دا, حا­­لىق تۇرمىسىنا دا زور كەدەرگى, مول قيىن­­­دىقتار اكەلۋى مۇمكىن», دەدى ول.

ب.التىنبەكوۆ وسىنداي ءىرى جوبا­لاردىڭ جۇمىسىنا اسسامب­لەيا بەل­سەندىلەرىن قوعامدىق باقىلاۋشى رەتىندە قاتىستىرۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. «بۇل تۇرعىدا ءماسليحات دەپۋتاتتارى, جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ قۇرىلىمدارى, قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى بىزبەن ارىپتەستىك ورناتىپ, ەلدىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن جۇمىلا جۇمىس جۇرگىزەمىز دەپ سەنەمىن», دەدى ساراپشى.

ال قحا رەسپۋبليكالىق انالار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى بايان احاتاي جولداۋدا ايتىلعان بىرنەشە ماسە­لەنى قوزعادى. «ۇلتتىڭ ۇيىسۋى – دامۋدىڭ باستى باعدارى. الەۋ­مەتتىك جەلىدە نارازىلىققا ۇلاس­قان ءتىل ماسەلەسى تولعاندىرماي تۇرمايدى. مەملەكەت باسشىسى قازاق ءتىلىن دە, ورىس ءتىلىن دە جەتىك مەڭگەرۋى بالالارعا تەك پايداسى تيەتىندىگىن ايتتى. بۇل ورايدا ورىس تىلىنە قارسىلىق تانىتا بەرگەننەن گورى, قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋدىڭ ساپالى ءادىس-تاسىلدەرىن ويلاستىرۋ ءتيىمدى. ەتنوسارالىق قاتىناستاردىڭ ۇيلە­سىمدى دامۋىنىڭ باستاۋى دا داستارقان باسىنان باستالا­دى. ءار الۋاندىلىعىمىزدى اراز­دىققا ەمەس, اۋىزبىرلىككە جۇمىل­دىرۋىمىز ءۇشىن ءار قازاقستاندىق قىزمەت ەتۋى كەرەك. سونىمەن قاتار قازاق ءتىلى, شىن مانىندە, ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ, مادەنيەت پەن ءىس جۇر­گىزۋدىڭ تىلىنە اينالدىرۋ ءار قازاق­ستاندىقتىڭ ازاماتتىق پارىزى دەر ەدىم. مەملەكەت باسشىسى­نىڭ «مەملەكەتتىك ءتىلدى قولدانۋ اياسى كەڭەيىپ كەلەدى, بولاشاعىن وتانىمىزبەن بايلانىستىراتىن ءاربىر ازامات قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە دەن قويۋعا ءتيىس» دەگەن ءسوزىن وتباسىنان باستاپ ناسيحاتتاپ وتىرساق, ءبىزدىڭ تۋعان تىلىمىزگە ناعىز قىزمەتىمىز سول بولماق. انا ءتىلىن ارداقتاي ءجۇرىپ, الەم تىلدەرىن مەڭگەرسە بالالارىمىز ۇتپاسا, ۇتىلمايدى. ءتىلدىڭ سالماعىن ءار ازامات ساليقالى سوزىمەن جانە ناقتى ىسىمەن كوتەرسە, ءتىلىمىز سوندا شىن دارىپتەلمەك. بالالاردىڭ بويىنا وسىنداي قۇندىلىقتاردى ەگە وتىرىپ تاربيەلەي الساق, ءوزىمىز ارمانداعان الدىڭعى قاتارلى, قازاق ءتىلدى قوعام ورناۋىنىڭ اۋىلى الىس ەمەس», دەدى بايان احاتاي. سونداي-اق ول ءبىلىم, عىلىم, بالا تاربيەسىنە دە كەڭىنەن توقتالدى. «ساپالى بىلىمگە مەكتەپ سانىنىڭ ساي كەلمەي جاتقانى راس. بۇل بويىنشا اتقارىلاتىن ءىس-شارالار كەزەڭ-كەزەڭىمەن وڭ ناتيجەسىن بەرەدى. «جايلى مەكتەپ» جوباسى جۇزەگە اسسا سالانىڭ ءبىراز ماسە­لەلەرى شەشىلەدى. وسى ورايدا مەم­لەكەت باسشىسى مەكتەپكە دە­يىنگى وقىتۋ مەن تاربيە سالا­سىن­داعى ولقىلىقتارعا اشىق توق­تالىپ, تاربيەشىلەردىڭ الەۋ­مەت­تىك جاعدايىن كوتەرۋ, ءبىلىمى مەن ساپا­لىق قۇرامىن جەتىلدىرۋگە باسا نازار سالعاندىعى قۋانتادى. بالا­باقشا بالالارىنىڭ باپكەرى بىلىك­تىلىگى مەن جاعدايى بوبەكتەردىڭ دۇرىس ادام بولىپ قالىپتاسۋىنىڭ نەگىزىن قالايدى. وسى تۇستا كەشەندى جۇمىستار اتقارىلادى دەپ بىلەمىن», دەپ پىكىرىن تۇيىندەدى.

ءىس-شارا بارىسىندا قحا كەڭە­سىنىڭ مۇشەلەرى ۇلتارالىق قاتى­ناستاردىڭ ۇيلەسىمدى دامۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزەتىن كەز كەلگەن قوعام­دىق ارانداتۋشىلىق پەن زاڭسىز ارەكەتتەرگە قاتاڭ جاۋاپ بەرۋ قا­جەتتىگىن ايتتى. سونداي-اق جيىنعا قا­تىسۋشىلار اقپاراتتىق كەڭىس­تىك­تە ءوزارا سەنىمسىزدىك, قوعامدا الاۋىزدىق تۋدىرۋدى توقتاتۋعا شاقىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار