قازاقستان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى بىتىمگەرشىلىك ميسسيالارىنا اتسالىسىپ كەلە جاتقانىنا بىرنەشە جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. دەگەنمەن «توعىزىنشى تەرريتوريانىڭ» سايىپقىراندارى الەمنىڭ قاي ەلدەرىنە جىبەرىلمەك؟ ولاردى قاۋىپتى ايماقتارعا جىبەرە مە؟ وسى ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ كورگەن ەدىك.
بيىل ەلىمىزدىڭ 430 اسكەري قىزمەتشىسى بۇۇ-نىڭ بىتىمگەرشىلىك ميسسياسىنا جىبەرىلەدى. ولار الدىمەن ورتالىق افريكاداعى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى ميسسياعا ۇلەس قوسادى. سودان كەيىن كونگو دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىنداعى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى ميسسياعا ساپار شەگەدى. اقىرىندا ماليدەگى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى ميسسياعا جانە ليۆانداعى ۋاقىتشا كۇشتەر ميسسياسىنا اتتانادى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇۇ-نىڭ بىتىمگەرشىلىك ميسسياسىنا شتاب وفيتسەرى, جاياۋ اسكەر, مەديتسينالىق بارلاۋ, ينجەنەرلىك, اسكەري پوليتسيا سەكىلدى اسكەريلەر جەتىسپەيدى. قازاقستان بيىل وسى قىزمەتكەرلەردىڭ ورنىن تولتىرماق.
قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, 2000 جىلدارعا دەيىن بىتىمگەرشىلىك ميسسيالارىنا قورعانىس مينيسترلىگى, شەكارا قىزمەتتەرى مەن ىشكى اسكەر بولىمشەلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قاتىستى. 2014 جىلدان باستاپ 45 وفيتسەر باتىس ساحارادا, كوت-د’يۆۋاردا, ليۆانداعى ميسسياعا اسكەري بايقاۋشى جانە شتاب-وفيتسەرى رەتىندە تەر توكتى.
سونداي-اق 2018 جىلدان باستاپ 520 اسكەري قىزمەتشى بىتىمگەرشىلىك بولىمشە قۇرامىندا ليۆانداعى ۋاقىتشا كۇشتەر ميسسياسىنا تارتىلعان. بۇگىنگى كۇنى باتىس ساحارادا – 6, ليۆانداعى ۋاقىتشا كۇشتەردە 9 اسكەري قىزمەتشى تىنىشتىقتى قورعاۋعا ات سالىسىپ ءجۇر. قورعانىس ءمينيسترى رۋسلان جاقسىلىقوۆتىڭ ايتۋىنشا, بىتىمگەرشىلىككە جىبەرىلەتىن اسكەريلەر الەۋمەتتىك جانە مەديتسينالىق جاعىنان تولىقتاي قامتاماسىز ەتىلەدى.
«زاڭعا سايكەس, بۇۇ بىتىمگەرشىلىك ميسسيالارىنا قاتىسۋ كەزەڭىندە ءۇش ەسە جالاقى, قايتىپ كەلگەن سوڭ مەملەكەت ەسەبىنەن ەمدەلۋ, جىل سايىنعى دەمالىسقا ەكى اپتا قوسىمشا دەمالىس بەرىلەدى. قاتىسۋ كەزەڭى جەڭىلدىكتى شارتتارمەن ءبىر ايى ءبىر جارىم اي بولىپ ەسەپتەلەدى», دەدى قورعانىس ءمينيسترى پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا.
قازاقستان جىلدان-جىلعا بىتىمگەرشىلىك وپەراتسيالارىنداعى ءوز ۇلەسىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. بۇۇ باسشىلىعى دا ەلدىڭ اسكەري ماماندارىنىڭ دايارلىق دەڭگەيى مەن ءبىلىم كورسەتكىشتەرىن جوعارى باعالايدى. قازاقستاندىق بىتىمگەرلەر سانىن ارتتىرۋعا قولداۋ كورسەتۋگە ءازىر.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تاياۋدا پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ءۇشىن رەسپۋبليكانىڭ قارۋلى كۇشتەرىن پايدالانۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساعان ەدى. بۇل قادام قازاقستاننىڭ الەمدىك قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا قوسار ۇلەسىن ارتتىرادى.
«ومىردە جانە الەمدە بولىپ جاتقان سوڭعى وقيعالار قاۋىپسىزدىككە تونەتىن سىن-قاتەردى جوققا شىعارمايدى. وسىعان بايلانىستى اسكەردىڭ جاۋىنگەرلىك ازىرلىگىن ودان ءارى نىعايتۋ قازىرگى سىن-قاتەرگە قارسى ارەكەت ەتۋدە تاجىريبە جيناقتاۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ وتىر. وسى تۇرعىدا ۇيىم جارعىسىنىڭ 7-تاراۋىنا سايكەس, قارۋلى كۇشتەردىڭ ورتالىق افريكادا, كونگو دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىندا, ماليدە بىتىمگەرشىلىك ميسسياعا قاتىسۋىن كەڭەيتۋدى ورىندى دەپ سانايمىن», دەگەن ەدى پرەزيدەنت ق.توقاەۆ.
بىتىمگەرشىلىك ميسسيالارىنا قاتىسۋ قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قولداۋداعى ەڭبەگى ىسپەتتى. البەتتە, اتالعان ميسسيا اسكەرىنە جاساق قوسۋ ىسىنە كەز كەلگەن مەملەكەت تارتىلا بەرمەيدى. قازاقستان بۇۇ بىتىمگەرلىك اسكەرىنە ورتالىق ازيادان اسكەر جىبەرۋشى جالعىز مەملەكەت ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. وسى ورايدا, ەلىمىز بەيبىت ەلدىڭ قىرىنان كورىنگەن, جاۋاپكەرشىلىك الىپ, ورىنداي الاتىن قابىلەتىن اتىشۋلى حالىقارالىق ۇيىم مويىندادى دەپ ايتا الامىز.
نەگىزىنەن ەكىجاقتى كەلىسىمگە سايكەس, بۇۇ بىتىمگەرلىك ميسسياسىنا تارتىلاتىن قازاقستان اسكەريلەرى قاقتىعىسقا تولى ايماقتارعا جىبەرىلمەيدى. ساربازدار, كەرىسىنشە, بىتىمگەرلىك روتاسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىراتىن, داۋ-جانجالى از وڭىرگە جىبەرۋ قاراستىرىلعان. بىراق بىتىمگەرشىلىك وپەراتسياسىنىڭ قاۋىپتى تۇستارىن دا جاسىرا المايمىز. ادام ولىمىمەن اياقتالعان وقيعالار دا بار. ماسەلەن, 1995 جىلى تاجىكستاندا بىتىمگەرلىك توپتا بورىشىن وتەۋگە بارعان 17 قازاق ساربازى قازا تاپقان. 2003 جىلى يراكتا دا ءبىر جاۋىنگەر وپات بولدى.
بىتىمگەرلىك وپەراتسيالارىنا قاتىسۋ بىتىمگەرشىلىك پەن گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋدە تاجىريبە جيناقتاۋعا, ساربازداردىڭ جاۋىنگەرلىك قابىلەتىن شىڭداۋعا زور ۇلەس قوسارى ءسوزسىز.