«دوستىق ۇيلەرىندە» ادىستەمەلىك ورتالىقتار اشىلادى

سەسسياعا قاتىسقان مەملەكەتتىك ورگاندار, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر, نۇر-سۇلتان قالالىق قحا عىلىمي-ساراپتاما توبى, قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسى, انالار كەڭەسىنىڭ جانە جاس­تار قاناتىنىڭ وكىلدەرى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ, پاتريوتتىق تاربيە, مەم­لەكەتتىك ورگاندار مەن بۇقارالىق اقپا­رات قۇرالدارىمەن بايلانىس سەكىل­دى ماسەلەلەردى تالقىلادى.

«بۇگىندە ەلوردادا تۇراتىن قازاق­تاردىڭ سانى 1 005 147 قۇراپ وتىر. سونىمەن قاتار 140 569 ورىس, 14 329 ۋكراين, 12 788 تاتار, 11 558 وزبەك, 9 509 نەمىس, 7 353كارىس, 5 715 قىرعىز, 4 4416 ءازىربايجان, 4 047 بەلورۋس, 2 826 ينگۋش, 2 734 پولياك, 1 611 ۇيعىر, 1 529 شەشەن, 1 332 باشقۇرت, 1 309 ارميان, 831 مولداۆان ۇلتىنىڭ وكىلدەرى تۇراقتى قونىستانعان. قاي ۇلت بولماسىن قازاق جەرىن اتامەكەنىم دەپ ۇرپاعىن ءوسىرىپ, اۋاسىن جۇتىپ, تىنىس-تىرشىلىگىن وربىتەتىن بولسا ول مىندەتتى تۇردە قازاق ءتىلىن قۇرمەتتەپ, سويلەۋ قاجەت», دەپ ەسەپتەيدى «تۇ­ران-استانا» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, فيلولوگيا عىلىم­دارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت ۆلا­ديمير شنايدەر. سەسسيادا انا ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ءسوز ەتىپ, قازاق تىلىندە پايىمدى بايانداما جاساعان نەمىس ۇلتىنىڭ وكىلى – سوناۋ 1941 جىلى ەلگە قونىس اۋدارعان نەمىستەردىڭ ەكىن­شى ۇرپاعى.

ء«تىل كەرەمەتى مەن ءسوز قۇدىرەتىن سەزىنىپ, تۇسىنۋدەن بارىپ, ادامنىڭ بويىندا وتانشىلدىق تۇيسىك مازدايتىن بولادى. بىرنەشە ءتىلدى ەركىن ءبىلۋ – بۇگىنگى ءومىر تالابى. وسى قاعيدانى ۇستانا وتىرىپ, بولاشاق ۇرپاقتى قازاق تىلىندە سويلەۋگە, كۇندەلىكتى ومىردە قازاق ءتىلىن قولدانۋعا شاقى­رۋ دا سىزدەر مەن بىزدەردىڭ باس­تى مىن­دە­تىمىزدىڭ ءبىرى ەكەنىن كۇن تارتىبىنەن شىعارۋعا بولمايتىنىن ايتقىم كەلەدى. جاستارىمىزدىڭ بويىنا قازاق ءتىلىنىڭ قىر-سىرىن, بايلىعى مەن ەڭ اسىلدارىن ءسىڭىرۋ ارقىلى ءبىز وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بىرەگەيلىگىن قالىپتاستىرا الامىز. وسى باعىتتا ايانباي ەڭبەك ەتەيىك, بولاشاعىمىزدى جارقىن ەتە­يىك!», دەپ ول جينالعانداردى قازاق تى­لىندە سويلەۋگە شاقىردى.

ال اسسامبلەيا حاتشىلىعى مەڭگە­رۋ­شىسىنىڭ ورىنباسارى ينديرا رىس­تينا ەلدەگى ساياسي وزگەرىستەرگە بايلانىستى حالىق اراسىندا جۇرگىزىلگەن زەرت­تەۋ ناتيجەلەرىن ءسوز ەتتى. «ەل ازامات­تارىنىڭ 76 پايىزى زاڭعا قابىل­دانعان تۇزەتۋلەر ەلدەگى جاعداي­دى جاقسارتۋعا كومەكتەسەدى دەپ ەسەپ­تەيدى. ساۋالناماعا قاتىسقان قازاقستان­دىقتاردىڭ 83 پايىزى پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ ساياسي رەفورما­لارىن قولدايدى. بۇل دەرەكتەر قول­دان­بالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستي­تۋتىنىڭ سوتسيولوگيالىق زەرتتەۋى­نىڭ ناتيجەلەرىمەن تىعىز بايلا­نىستى. رەسپوندەنتتەردىڭ 94%-ى ەلدەگى ساياسي جاعدايدى تۇراقتى دەپ باعالاعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. قازاق­ستانداعى ۇلتارالىق كەلىسىمدى ساقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ساياساتتى قازاق­ستاندىقتاردىڭ 88 پايىزى قولدايدى. بۇل ۇلتارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ مەن ساياسي رەفورمالاردى جالعاس­تىرۋ ءبىر-بىرىمەن تىعىز جانە ءوزارا باي­لانىستى ەكى پروتسەسس ەكەنىن بىلدىرەدى. سونداي-اق اسسامبلەيا كونستي­تۋ­تسيالىق وزگەرىستەر مەن ساياسي رەفور­مالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسىنا اينالادى», دەدى ول.

سونىمەن قاتار ينديرا رىستينا اسسامبلەيانىڭ الدىندا تۇرعان مىن­دەتتەردى دە اتاپ ءوتتى.

«اسسامبلەيانىڭ مەملەكەت باس­شى­­سىنىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا بەلسەندى ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى ءبىرىنشى ورىنعا شىعۋ كەرەك. اسسامبلەيانىڭ ورتالىعى جانە وڭىرلەردەگى بارلىق كوممۋ­نيكاتسيالىق الاڭدارى قالىڭ جۇرتشىلىقتى ونىڭ ىشىندە اسسام­بلەيانىڭ قوعامدىق قۇرى­لىمدارى, عىلىمي ساراپتامالىق قوعام­داستىعى, ەتنومادەني بىرلەستىك­تەردىڭ جاستارى مەن ەتنوستاردى تارتا وتىرىپ وسى باعىتتا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. رەس­پۋب­ليكالىق جانە وڭىرلىك «دوستىق ۇيلەرىنىڭ» بارلىعىندا اس­سام­­بلەيا مۇشەلەرى ەتنومادەني بىر­لەس­­ت­ىك­تەردى تارتا وتىرىپ ساياسي رەفور­­ما­ل­اردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن ساراپشىلاردى دايىن­داۋ جونىندەگى ادىستەمەلىك ورتا­لىقتار ۇيىمداستىرىلادى», دەدى ول.

ءىس-شارا سوڭىندا ەلوردا اكىمىنىڭ ورىنباسارى بەرىك جاكەنوۆ نۇر-سۇلتان قالاسى قازاق­ستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ جاڭادان سايلانعان ەكى قوعامدىق ورىنباسارى – «جاستار» سارايىنىڭ ديرەكتورى, قحا مۇشەسى سەرگەي سولودوۆنيكوۆ پەن كورەي ەتنومادەني بىرلەستىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى روزا پاكتى تانىستىردى.