وتكەن دەمالىس كۇندەرى فرانتسيا ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىستا قازا تاپقان جۋرناليسپەن قوشتاستى. پاريجدە اسكەري ءتىلشى فرەدەريك لەكلەر-يموففتى سوڭعى ساپارعا مىڭداعان كورەرمەنى مەن ارىپتەسى شىعارىپ سالدى. ول – ۋكراينادا قىزمەتتىك بورىشىن وتەپ ءجۇرىپ كوز جۇمعان سەگىزىنشى شەتەل ءجۋرناليسى. مايدان الاڭىندا قىزمەت بابىمەن جۇرگەن باق وكىلدەرىنىڭ قۇقىعىن كىم قورعايدى؟ ۋكراينا بيلىگى نە دەيدى؟
فرانتسۋز ءجۋرناليسى فرەدەريك لەكلەر-يموفف سەۆەرودونەتسك ماڭىندا قازا بولعان. 32 جاستاعى ءتىلشى فرانتسيانىڭ BFM ارناسىنا دونباسستاعى اسكەري قاقتىعىستاردى حابارلاپ وتىرعان, بەيبىت تۇرعىنداردى ەۆاكۋاتسيالاۋدى تاسپاعا تۇسىرگەن. بۇل ونىڭ ۋكرايناعا ەكىنشى ساپارى ەدى. لۋگانسك وبلىسىنىڭ باسشىسى سەرگەي گايداي جۋرناليست مويىن تۇسىنا تيگەن سنارياد سىنىقتارىنان جاراقات الىپ, قازا بولعانىن حابارلادى. فرانتسۋز ءتىلشىسى مەن ارىپتەستەرى وتىرعان بروندى شاعىن اۆتوبۋستى رەسەي اسكەرلەرى ليسيچانسك قالاسىنا بارا جاتقان جولدا اتقىلاعان. تاعى ءبىر فرانتسۋز ءجۋرناليسى ماكسيم براندستەتەر مەن فرانتسۋز فيكساتورى وكسانا لەۋتا دا جارالانعان. «رەپورتەرى بەز گرانيتس» ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمىنىڭ مالىمدەۋىنشە, قازىر ولاردىڭ ومىرىنە ەشقانداي قاۋىپ ءتونىپ تۇرعان جوق.
«رەسەي اسكەريلەرى قاساقانا شابۋىل جاساپ وتىر, ءسويتىپ, ولار بەيبىت تۇرعىندار مەن باق وكىلدەرىنىڭ حالىقارالىق قۇقىقتارىن بۇزۋدا», دەپ رەسمي تۇردە مالىمدەدى «رەپورتەرى بەز گرانيتس» ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى كريستوف دەلۋار.
«جۋرناليستەردى قورعاۋ كوميتەتى فرانتسۋز ءجۋرناليسى فرەدەريك لەكلەر-يموففتىڭ ۋكرايناداعى سوعىستى جاريالاۋ كەزىندە قازا بولۋىنا بايلانىستى قايعىرىپ كوڭىل ايتادى», دەپ حابارلادى كوميتەت ديرەكتورى روبەرت ماحوني. ول رەسەي مەن ۋكراينا بيلىگىن ونىڭ ءولىمىنىڭ ءمان-جايىن مۇقيات تەكسەرۋگە شاقىردى. «بۇل رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قارسى سوعىسى سالدارىنان بەيبىت تۇرعىنداردىڭ جان تۇرشىگەرلىك جاعدايدا قۇربان بولۋلارىنىڭ تاعى ءبىر مىسالى. جۋرناليستەر – سوعىس ايماقتارىنان رەپورتاج جاساعاندا ەرەكشە باتىلدىق تانىتاتىن ازاماتتىق تۇلعالار, سوندىقتان ولار اسكەريلەردىڭ نىساناسىنا الىنباۋى كەرەك, ولاردىڭ قۇقىقتارى قاتاڭ ساقتالۋى كەرەك», دەپ مالىمدەدى روبەرت ماحوني.
ال تاسس اگەنتتىگى ۋكراينا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ اككرەديتاتسياسىنا سايكەس, ۋكراينا اسكەرى جۋرناليستەردىڭ ومىرىنە جاۋاپتى ەمەس دەپ جازدى لپر جۋرناليستەر وداعىنىڭ توراعاسى لەونارد سۆيدوۆسكيدىڭ سوزىنە سىلتەمە جاساپ. اگەنتتىك قىزمەتكەرىنىڭ ايتۋىنشا, فرانتسۋز ءتىلشىسى قازا بولعان كەزدە ول يدەنتيفيكاتسيالىق كەۋدەشە كيمەگەن.
بۇعان دەيىن جۋرناليستەردىڭ ادىلەتتىلىك قورى (JFJ) رەسەي سوعىس باستاعاننان بەرى ۋكراينادا جۋرناليستەرگە جاسالعان 35 شابۋىل اكتىسىن تىركەگەن. قاساقانا شابۋىلداردىڭ كوبىن رەسەيلىك قارۋلى كۇشتەر جاسادى, دەپ حابارلادى «ازاتتىق» راديوسىنا بەرگەن سۇحباتىندا لوندونداعى قوردىڭ باسشىسى ماريا وردجونيكيدزە.
«ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىس كەزىندە رەسەي كۇشتەرىنىڭ قولىنان قازا تاپقان وزگە دە جۋرناليستەر قاساقانا شابۋىلدىڭ قۇربانى بولعان», دەيدى جۋرناليستەردى قورعاۋ كوميتەتى. نيكولاەۆ ماڭىنداعى ۇرىس كەزىندە جۋرناليست ۆيكتور دۋداردىڭ قازا بولۋى ەڭ ءبىرىنشى تىركەلگەن وقيعا بولدى. سونىمەن قاتار تىكەلەي ەفيردەگى وپەراتور ەۆگەني ساكۋن كيەۆتە زىمىران شابۋىلى كەزىندە قازا بولعان. ال امەريكالىق ۆيدەوجۋرناليست جانە The New York Times گازەتىنىڭ بۇرىنعى ءتىلشىسى برەنت رەنو يرپيندەگى باقىلاۋ-وتكىزۋ بەكەتىندە قازا بولعان. برەنت رەنو, سونداي-اق دەرەكتى كينورەجيسسەر بولعان. ول اعاسى كرەيگپەن وتتى نۇكتەلەردەن ءتۇسىرىلىم جاساعان. ولار – يراك پەن اۋعانستانداعى سوعىستاردى, گايتيدەگى جەر سىلكىنىسىن, مىسىر مەن ليۆياداعى تارتىپسىزدىكتەردى تۇسىرگەن ساناۋلى ءجۋرناليستىڭ ءبىرى. اعايىندىلار راديو مەن تەلەديدارعا قوسقان ۇلەسى جانە باسقا دا ماراپاتتارى ءۇشىن پيبودي سىيلىعىن العان.
سونىمەن قاتار جۋرناليستەردى قورعاۋ كوميتەتى ۋكراينادا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن باق وكىلدەرىنە ساعات سايىن شابۋىل جاسالاتىنىن ايتىپ, دابىل قاقتى. ولار اسكەري جۋرناليستەردىڭ ومىرلەرىنە الاڭداپ, مالىمدەمە جاساعانىمەن, ەش ناتيجە جوق. «رەسەي كۇشتەرى حالىقارالىق تارتىپكە وراي, قىزمەتتە جۇرگەن ازاماتتاردى, اسىرەسە جۋرناليستەرگە شابۋىل جاساۋعا بولمايتىنىن قاپەرلەرىنە الماي وتىر», دەيدى كوميتەت باسشىلىعى. ولار قازىرگى تاڭدا كىسى ولتىرۋگە وقتالۋدىڭ 10 فاكتىسى تىركەلگەنىن ايتادى. كوميتەتتىڭ جازباشا مالىمدەمەسىندە: «شۆەيتساريالىق جۋرناليست گيوم بريكەت زارداپ شەككەن, ونى دا رەسەيلىك اسكەرلەر توناپ كەتتى; چەحياداعى Voxpot باسىلىمىنىڭ ەكى ءجۋرناليسى مايدا سلاموۆا مەن ۆويتەح بوگاچقا رەسەيلىك اسكەرلەر وق جاۋدىردى; Ekstra-Bladet-ءتىڭ دانياداعى ەكى ءتىلشىسى, جۋرناليست ستەفان ۆەيحەرت پەن فوتوگراف فيلتەنبورگ ميككەلسەن تيگەن وقتان جاراقات الدى, رەسەيلىك اسكەرلەر بريتاندىق Sky News تەلەارناسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە – باس ءتىلشى ستيۋارت رەمسي جانە ونىڭ ءتورت ارىپتەسىنە شابۋىل جاساعان. ولار كيەۆكە قايتىپ كەلە جاتقاندا شابۋىلعا تاپ بولعان» دەلىنگەن. سونىمەن قاتار «ازاتتىق» راديوسىنىڭ ءجۋرناليسى ماريان كۋشنير كيەۆتىڭ شىعىسىنداعى بارىشيۆكادا جاراقات العان. جۋرناليست رەداكتسيالىق تاپسىرمانى ورىنداپ جاتقان كەزدە شابۋىل باستالىپ كەتكەن. ال كيەۆتە رەسەيدە شەتەلدىك اگەنت دەپ تانىلعان «ازاتتىق» راديوسىنىڭ ۋكراينالىق بيۋروسىندا جۇمىس ىستەگەن جۋرناليست ءارى پروديۋسەر ۆەرا گيريچ زىمىراننىڭ كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيگە تۇسۋىنەن قازا تاپتى. ونىڭ دەنەسى ءۇيىندى استىنان شىعارىلعان. مەديا كورپوراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى دجەيمي فلاي «ۆەرا گيريچ ءوزى جاقسى كورەتىن ەلىندە جانە قالاسىندا قازا بولدى, الايدا جانتۇرشىگەرلىك جاعدايدا قازا بولعانى جانعا باتادى. ءبىز كاسىبيلىگىمەن جانە ميسسيامىزعا ادالدىعىمەن ەستە قالاتىن قىمباتتى ارىپتەسىمىزدەن ايىرىلدىق», دەپ جازدى. ال باق وكىلدەرى 13 ناۋرىزدا كيەۆ تۇبىندەگى گۋتا اۋىلىندا ءفوتوتىلشى ماكس لەۆين ءىز-ءتۇسسىز جوعالىپ كەتكەنىن حابارلاعان ەدى. ءجۋرناليستىڭ دەنەسىن ءساۋىر ايىندا تاپقان. سونىمەن قاتار 2 ساۋىردە دەرەكتى فيلم تۇسىرەتىن ليتۆالىق جۋرناليست مانتاس كۆەداروۆيچيۋس ماريۋپولدە باقيلىق بولدى. ول سوعىس جايلى جاڭادان دەرەكتى فيلم تۇسىرمەك بولىپ جۇرگەن جەرىندە رەسەي اسكەرىنىڭ شابۋىلىنان قازا تاپتى. بۇل كوز جۇمعانداردىڭ رەسمي دەرەگى عانا, ال جۋرناليستەردى قورعاۋ كوميتەتى بۇدان وزگە كوپتەگەن جۋرناليست ۇستالىپ, ازاپتالعانىن ايتادى.
6 ماۋسىم ۋكراينادا جۋرناليستەر كۇنى بولىپ بەكىتىلگەن. وسى كۇنى رەسەي مەن ۋكراينا سوعىسى باستالعالى 32 جۋرناليست قازا تاپتى, دەپ حابارلادى الەۋمەتتىك جەلىدە ۋكراينانىڭ مادەنيەت جانە اقپاراتتىق ساياسات ءمينيسترى الەكساندر تكاچەنكو. «سوڭعى 4 ايدىڭ ىشىندە 32 ارىپتەسىمىزدەن ايىرىلدىق, سوڭعى سەگىز جىلدا ودان دا كوپ جۋرناليست قازا تاپتى. سىزدەر – باتىرسىزدار. سىزدەردىڭ باتىرلىعىڭىز بەن قىزمەتىڭىزگە دەگەن ادالدىعىڭىزعا باعا جەتپەيدى», دەپ جازدى ول.