حالىقتىڭ ساياسي ساۋاتىن ارتتىرۋ قاجەت

الاڭعا جينالعان ساياساتتانۋشىلار, جەتەكشى ساراپشىلار, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, عالىمدار مەن جوو وقىتۋشىلارى مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تو­لىقتىرۋلار ەنگىزۋ بويىنشا رەفەرەن­دۋم وتكىزۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن جان-جاقتى زەردەلەپ, تالداۋ جاسادى.

مودەراتور, پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينس­تيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەركىن تۇقىموۆ: «رەفەرەندۋم – حالىقتىڭ ەركىن ءبىلدىرۋ ءتاسىلى رەتىندە وتە كەڭ تارالعان تاجىريبە بولىپ سانالادى. كوبىنەسە رەفەرەندۋم شۆەيتساريادا كەڭىنەن قولدانىلادى, بۇل ەلدە 400-دەن استام رەت پلەبيستسيت ورىن العان. رەفەرەندۋم ەۋروپا ەل­دەرىندە سوڭعى 200 جىلدا – 149, ورتا جانە تاياۋ شىعىستا – 93, ازيا ەل­دەرىندە 30 رەت وتكىزىلگەن ەكەن», دەپ رەفە­رەندۋم تاريحىنا قىسقاشا شولۋ جاساپ ءوتتى. «كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەن­گىزۋ بويىنشا رەفەرەندۋم وتكىزۋ باس­تاماسىن ورىندى دەپ سانايمىن. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىندا ەل ءۇشىن ماڭىزدى ماسە­لەلەردىڭ بارلىعى جالپىحالىقتىق تالقىلاۋ ارقىلى شەشىلەتىنىن ناقتىلاپ ايتقان بولاتىن. بۇل – ماڭىزدى شەشىم قابىلداۋدىڭ ەڭ زاڭدى جولى», دەدى ول.

ال قزسي حالىقارالىق زەرتتەۋلەر ءبولى­مىنىڭ باسشىسى اسەل نازاربەتوۆا اتا زاڭى­مىزدىڭ 30 پايىزىنا وزگەرتۋ­لەر ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى جالپىحا­لىق­تىق قولداۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «حالىق قولداماسا, بۇل وزگە­رىس­تەردى جۇزەگە اسىرۋ قيىندىق تۋعى­زادى. سوندىقتان قازىر جۇمىس توپتارى قۇرىلىپ, دايىندىق قىزۋ جۇرگىزى­لىپ جاتىر. حالىقتى دۇرىس اقپاراتتان­دى­رىپ, وزگەرتۋلەردىڭ ماقساتىن, ناتي­جە­سىن تولىققاندى جەتكىزۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل باستاماعا قوعامنىڭ ءاربىر مۇ­شە­سى بەلسەندى اتسالىسۋى قاجەت», دەدى ول.

رەفەرەندۋمدى وتكىزۋ فورما­تى­نىڭ ناقتىلانا قويماعانىن جەتكىز­گەن ءا.نا­زار­بەتوۆا: «بۇگىندە رەفەرەن­دۋم­نىڭ ناقتى ۋاقىتى مەن وتكىزىلۋ فورماسى تالقىلانىپ, سارالانىپ جاتىر. جاقىن كۇندەرى ناتيجەسى بەلگىلى بولادى. قازىرگى ءبىزدىڭ ساراپتامالىق, الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەردىڭ كورسەتكىشى بويىنشا ءبىز حالىقتىڭ ساياسي بەلسەندىلىگىنىڭ تومەن ەكەنىن بايقاپ وتىرمىز. سول ءۇشىن دە حالىقپەن تىعىز بايلانىس جاساۋ­دىڭ ماڭىزى زور. دەپۋتاتتار وڭىر­لەردى, اسىرەسە شالعايدا جاتقان اۋىل-اي­ماق­تاردى ارالاپ, حالىقپەن كەزدەسۋلەرى قاجەت. قاعاز جۇزىندە ەمەس, ناقتى, ناتيجەلى جۇمىستار اتقارىلۋى قاجەت. رە­فە­رەندۋم بيلىككە ەمەس, ەلىمىزدىڭ دامۋى­نا تىكەلەي بايلانىستى حالىقتىڭ يگى­لىگى ءۇشىن ماڭىزدى بولىپ وتىر. وسى­نى بارلىعىمىز ءتۇسىنۋىمىز قاجەت», دەدى.

تالقىلاۋعا قاتىسقان مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى جاپسارباي قۋانىشەۆ حالىق­تىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمى ازايعان قازىر­گى كەزدە رەفەرەندۋم وتكىزۋدى باتىل قا­دام دەپ سانايدى. ول بۇل باعىتتا عى­لىمي, مادەني, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­داردى بىرىگىپ جۇمىس اتقارۋعا شاقىردى. «قازىرگى كەزدە الەمدىك, الەۋمەتتىك جاع­داي­لارعا بايلانىستى حالىق اراسىندا ادامي بايلانىستىڭ ءوزى باسەڭدەپ قال­دى. ارينە, حالىق ۇسىنىلعان ماسە­لە­لەردىڭ بارلىعىن قابىلداماۋى مۇم­كىن, ول – زاڭدىلىق. سوندىقتان مامان­دار ماسەلەلەردى, ۇسىنىستاردى زاڭدى, تەحنولوگيالىق, الەۋمەتتىك, ساياسي تۇر­عىدان سارالاپ حالىققا ساۋاتتى جەت­كى­زۋلەرى قاجەت», دەگەن ساراپشى حالىقپەن قارىم-قاتىناس جاساۋدىڭ تەتىكتەرى مەن ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.