عالىم • 31 قازان, 2023

انگليادان – ارقاعا

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيستر­لى­گىنىڭ وسى اكا­دە­ميالىق جىل باسىندا تاراتقان اقپاراتىنا سۇيەن­سەك, ەلىمىزدە 22 مىڭ­نان اسا عىلىمي قىزمەتكەر بار. سونىڭ 46 پايى­زى – 40 جاس­قا دەيىنگى جاس عالىمدار. ەلىمىزدە عى­لىم­عا جاستاردى تارتۋ ماق­سا­تىندا «جاس عالىم» جو­باسى ىسكە قوسىلعان. اتال­عان جوبا بويىنشا جاس زەرتتەۋشىلەرگە جىل سايىن 1000 گرانت بولىنەدى. گرانت يەلەنگەندەردىڭ ءبىرى – «بولاشاق» ستيپەنديا­تى, «تەوريالىق فيزيكا» بويىنشا PhD ۇلسەرىك مولدانازار.

عالىم • 01 ماۋسىم, 2023

اقش سىيلىعىن يەلەنگەن

بۇل كەيىپكەرىمنىڭ ەسىمىمەن ەرتەدەن تانىس ەدىم. ونىڭ مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى الىپ امەريكادا ۇزاق جىلدان بەرى عىلىممەن اينالىسىپ, ءوز سالاسىندا كوپتەگەن جەتىستىككە جەتكەنى تۋرالى ءسۇيىنشى حابارلار اۋىق-اۋىق ەستىلىپ تۇراتىن. «شىركىن, قازاق بالاسى سونداي بولسا» دەگەن ىزگى تىلەكتەردىڭ وعان كوپ ايتىلعانى بەلگىلى. ول – «نەنى ەكسەڭ, سونى وراسىڭ» دەگەن ەسكى ءسوزدىڭ استارىندا ءبىر شىندىقتىڭ جاتقانىن كۇشىمەن دە, ىسىمەن دە دالەلدەگەن اردا ازامات. ونىڭ ەسىمى – نۇرشات نۇراجى.

عالىم • 29 مامىر, 2023

ميلليونداعان قازاقتىڭ جوقتاۋشىسى

قر ۇعا قۇرمەتتى مۇشەسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, بىلىكتى ۇستاز, اشارشىلىق تاقىرىبىنىڭ كورنەكتى زەرتتەۋشىسى, مارقۇم تالاس وماربەكوۆ تۋرالى وتكەن شاقپەن ەستەلىك ماقالا جازۋعا تۋرا كەلىپ تۇر.

عالىم • 10 ءساۋىر, 2023

يادرولىق فيزيكا مەكتەبى

عىلىمداعى نەگىزگى اينالىساتىن سالام – يادرولىق فيزيكاداعى زاماناۋي ماتەريالتانۋدىڭ جاڭا باعىتتارىنىڭ دامۋى. كەيبىر ادامدار عىلىمنىڭ توركىنىن تۇسىنە بەرمەيدى. ال يادرولىق فيزيكا ءتىپتى تاڭسىق. 10-سىنىپتا وقىپ جۇرگەنىمدە-اق ءوزىمنىڭ كاسىبي قىزمەتىمدى فيزيكامەن, دالىرەك ايتساق, يادرولىق فيزيكامەن بايلانىستىرامىن دەپ شەشكەن ەدىم.

عالىم • 05 ءساۋىر, 2023

وتاندىق استروفيزيكتەر اشقان جاڭالىق

ەلىمىزدىڭ استروفيزيكتەرى NASA سپۋتنيكتەرىن باسىپ وزىپ, الەمدە ءبىرىنشى بولىپ گامما-ساۋلەنىڭ جارىلۋىن تىركەدى. بۇل وتاندىق عىلىم ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك. بۇعان الەم ەلدەرى دە تاڭداي قاعىپ وتىر.

عالىم • 05 ءساۋىر, 2023

تەڭىزدەگى تىرشىلىكتىڭ تامىرشىسى

ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز, جاس عالىم التىناي قايداروۆا – ەلەكترونيكا جانە كومپيۋتەرلىك ينجەنەريا بويىنشا PhD, كاسپي يتبالىعىن زەرتتەۋ جانە وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى. ول قازىر ارىپتەستەرىمەن بىرگە تەڭىز جانۋارلارىن باقىلاۋعا ارنالعان ارنايى كوپفۋنكتسيالى سەنسورلار ازىرلەۋمەن اينالىسادى. قۇرىلعى جانۋارلاردىڭ دەنە تەمپەراتۋراسىن, ءتىپتى ولاردىڭ قورشاعان ورتاداعى كۇيزەلىس دەڭگەيى مەن جىلدامدىعىن قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار اتالعان ازىرلەمەنىڭ كومەگىمەن سيرەك كەزدەسەتىن سۇتقورەكتىلەردىڭ قونىس اۋدارۋى تۋرالى مالىمەتتەر جينالادى.

عالىم • 02 ءساۋىر, 2023

عاجايىپ كوزىلدىرىك

سەنەسىز بە, الەمدە 40 ميلليونعا تارتا كورۋ قابىلەتى ناشار ادام ءومىر سۇرەدى. ال ەلىمىزدە 160 مىڭعا جۋىق جانارى قاراڭعى جان بار. ولاردىڭ ءبارى قوعامنىڭ كومەگىنە ءزارۋ. بۇگىندە عالىمدار بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن تەحنولوگياعا جۇگىنۋگە ءماجبۇر. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ ونەرتاپقىشتار دا قاراپ وتىرعان جوق. ماسەلەن, جەتىسۋلىق جاس عالىمدار اۆتونومدى كوزىلدىرىك ويلاپ تاپتى.

عالىم • 28 اقپان, 2023

جاس عالىمنىڭ جاھاندىق جوباسى

كەز كەلگەن ەكولوگيالىق ماسەلە دەر كەزىندە شەشىمىن تاپپاسا, ەرتەڭ-اق حالىقتى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇر­عىدان تىعىرىققا تىرەيتىنى داۋسىز. وعان جەر-جاھاندا دا, ءوز ەلىمىزدە دە مىسالدار جەتەرلىك. ماسەلەن, قال­دىق سۋ پروبلەماسى وڭتۇس­تىك ءوڭىر تۇرعىندارىن ۇدايى تولعاندىرادى. ونى جام­بىل­دىق الەۋمەت تە تالاي رەت كوتەرگەن بولاتىن. اتالعان ماسەلەنى عىلىمي تۇرعىدان شەشۋگە قادام جاسالعانىن ەستىپ قۋاندىق. جامبىلدىق عالىمنىڭ جاھاندىق جوباسىنان ءبىرشاما ەل ءۇمىت كۇتىپ وتىر.