بۇگىندە كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان ادامدار سانى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ كوبىنىڭ سىرقاتى ەمدەۋگە كەلمەيدى. ونىڭ ۇستىنە كومپيۋتەر مەن ءتۇرلى سمارتفوندارعا شۇيلىككەن جاستاردىڭ كۇنىگە جانارى سۋالىپ بارادى. قازىر وفتالمولوگكە جۇگىنەتىن ناۋقاس وتە كوپ. وعان سەنسورلى ەكراننان بولەك, ءارتۇرلى سەبەپ بار. ەندى وسى ماسەلەنى قالاي شەشەمىز؟ تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن قوعامدا تەلەفوننان, كوزگە زياندى اپپاراتتاردان جىراق تىرشىلىك ەتۋ مۇمكىن ەمەس. دەمەك بۇل باعىتتا ونەرتاپقىشتاردىڭ تاعى ءبىر جاڭالىعى قاجەت-اق. ايتپەسە, كوزىلدىرىكسىز كوشەدە جۇرە المايتىن جاعدايعا جەتەمىز.
وسى رەتتە تالدىقورعاندىق وقۋشىلار دەني ميرحايات, ماكسيم سۋرين, ۆيكتور كاحنو «سوقىر ءارى زاعيپ جاندارعا ارنالعان اۆتونومدى كوزىلدىرىك» جوباسىن جۇزەگە اسىردى. ولار كوشەدە جانە قوعامدىق ورىنداردا ەمىن-ەركىن قوزعالا المايتىن, سونىڭ سالدارىنان وزدەرىن جايسىز سەزىنەتىن ادامدارعا ارنايى ازىرلەگەن قۇرىلعىنى كوپشىلىككە تانىستىردى. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ءوزىن قوعامنىڭ تولىققاندى مۇشەسى رەتىندە سەزىنۋگە جول اشاتىن قۇرىلعىنىڭ كومەگى كوپ. ولار باسقا قالادا, بەيتانىس ورتادا ەركىن قوزعالا الادى.
– ءبىز بۇل تاقىرىپتى تولىققاندى زەرتتەپ, قورىتىندى جاسادىق. سوقىرلار قوعامىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, ولاردىڭ قانداي قاجەتتىلىكتەرى بارىن انىقتادىق. سونداي-اق قالادا جۇرگەندە جولدى باعدارلاي الۋ ءۇشىن نەنى قالايتىندارىن دا بىلدىك. ءسويتىپ, قۇرىلعىنىڭ ءپروتوتيپىن جاسادىق. سودان كەيىن وبەكتىنى تانۋ ءۇشىن نەيروندىق جەلىنى ازىرلەدىك. قۇرىلعى تۇلعانى كەدەرگىلەردەن وڭاي الىپ شىعادى ءارى اياعىن شالىس باسۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى, – دەيدى د.ميرحايات.
جاس عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, جوبا وتە وزەكتى. بۇگىندە دۇنيە جۇزىندە اتالعان ماسەلەنىڭ تولىققاندى شەشىمىن ەشكىم تاپقان ەمەس. ال ەگەر جوبا ءساتتى جۇزەگە اسسا, بۇل كورۋ قابىلەتى ناشار ادامدار ءۇشىن كوپ كومەك بولار ەدى.
جالپى, اۆتونومدى كوزىلدىرىك دەگەن – سوقىر ادامدارعا عارىشتا جۇرگەندەي اسەر سىيلاپ, كۇندەلىكتى ءومىردى جەڭىلدەتۋگە كومەكتەسەتىن بىرىكتىرىلگەن قولدانباسى بار ەكوجۇيە. سىرتقا شىققاندا باسقا كيىپ الىپ, ءوز بەتىنشە دۇكەنگە نە ساياباققا بارۋعا بولادى. نەيروندىق جەلى ءبارىن انىقتاپ, يەسىنە ەسكەرتىپ وتىرادى.
ەندى اۆتونومدى كوزىلدىرىكتىڭ قۇرىلىمىنا توقتالساق. دۋلىعانىڭ دايىن ءپروتوتيپى نىساندى تانۋعا جاۋاپتى YoloV5 نەيروندىق جەلىنىڭ نەگىزىندە جۇمىس ىستەيدى. ال ول Nvidia Jetson تاقتاسىندا ورنالاستىرىلعان. Lidar سەنسورى بار Real Sense كامەراسى دۋلىعاعا بىرىكتىرىلگەن. نەيروندىق جەلى قورشاعان ورتاداعى نىسانداردى تانيدى دا قۇلاققاپتارعا اۋديوسيگنالداردى جىبەرەدى. ارنايى ءموبيلدى قوسىمشا دا ازىرلەنگەن. ول دۋلىعامەن بىرگە جۇمىس ىستەيدى. زاعيپتارعا ارنالعان ناۆيگاتسيا (شلەم مەن قولدانبانىڭ ۇيلەسىمى ناتيجەسىندە) Google Maps API ارقىلى قىزمەت اتقارادى. قوسىمشادا تاعى دا بىرنەشە مۇمكىندىك بار: بەيىمدەلگەن اۋا رايى ديسپلەيى, پودكاستار جانە تۇلعانى قولداۋ باتىرماسى. Real Sense كامەراسى ميكروكومپيۋتەرگە بەينەاعىنىن جىبەرەدى, ال Lidar كامەرانىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان نىساندارعا دەيىنگى قاشىقتىقتى ولشەيدى. ءارى قاراي نەيروندىق جەلى بەينەاعىنىن تالدايدى. كەسكىن ەلەمەنتتەرىندەگى ۇلگىلەردى ىزدەيدى. وسىلايشا, دەرەكتەر جيىنتىعى نەگىزىندە وبەكتىلەردىڭ, اۆتوموبيلدەردىڭ, ادامداردىڭ جانە باسقا نىسانداردىڭ تۇرلەرىن انىقتايدى.
– وبەكتىلەردىڭ ورنالاسقان جەرى تۋرالى اقپارات قۇلاققاپقا دىبىسسىز سيگنالداردان تۇراتىن ۆيبراتسيالار تۇرىندە جىبەرىلەدى. بۇل رەتتە ءارتۇرلى وبەكتىلەردە بىرنەشە تىقىلداۋ جيىلىكتەرى بولادى. وبەكتىگە دەيىنگى قاشىقتىق قايتالانۋ جيىلىگىمەن كودتالادى. نەعۇرلىم جاقىنىراق بولسا, سوعۇرلىم كوپ تىقىلدايدى. نىساننىڭ ورنى سول جانە وڭ قۇلاقتاعى سيگنالدار ارقىلى كودتالادى. بۇل ءادىستىڭ كومەگىمەن ازداپ جاتتىعىپ, ءارتۇرلى نىسانداردى بەلگىلەۋ جيىلىگىن ەستە ساقتاي الاسىز. سوسىن ءسىز ەشتەڭە كورمەي-اق كەڭىستىكتى وڭاي شارلايسىز, – دەيدى ونەرتاپقىشتار.
جاس عالىمدار قۇرىلعىنى جاساۋ ءۇشىن الەۋەتتى نارىققا تالداۋ جۇرگىزگەن. اۋەلى تالدىقورعان قالاسىنداعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارمەن ديدارلاسقان. ولارعا ءارتۇرلى ساۋالداما قويا وتىرىپ, وزدەرى ويلاپ تاپقان قۇرىلعىنىڭ پايداسىن تۇسىندىرگەن. جارتىلاي كورۋ قابىلەتىنەن زارداپ شەگەتىن ادامدار دا جوباعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ىسكە اسۋىنا تىلەكتەستىك ءبىلدىرىپتى.
اۆتونومدى كوزىلدىرىكتى وڭالتۋ ورتالىقتارى, زاعيپتار قوعامى, قايىرىمدىلىق ۇيىمدارى مەن كورۋ قابىلەتىنەن تولىق جانە ءىشىنارا جوعالعان ادامدار پايدالانۋعا بولادى. بۇل كۇتۋشى بولىپ قىزمەت كورسەتەتىن مامانداردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتەدى. ءارى بالاسى ناشار كورەتىن اتا-انالاردىڭ الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە جاعداي جاساماق.
قاراڭىز, الماتى جانە جەتىسۋ وبلىستارىندا كورۋ قابىلەتى ناشار شامامەن 1 500 ادام تۇرادى. كوبى ۇيىنەن تىسقا شىعۋعا قورقادى. قالا دامىعان سايىن كولىكتەر دە, ءارتۇرلى كەدەرگىلەر دە كوپ. تاس جولدار مەن تروتۋارلاردىڭ دەنى كورۋ قابىلەتى ناشار ادامداردىڭ جاعدايىن ەسكەرمەي سالىنعان. سوندىقتان اتالعان جوبانىڭ ماڭىزى زور. جاس عالىمدار عاجايىپ كوزىلدىرىكتى نارىققا شىعارىپ, ساتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
جەتىسۋ وبلىسى
