ساراپشىلار
ترامپ تاياۋ ارادا رەسەيگە بارۋى مۇمكىن - ساراپشى
اقش-تاعى پرەزيدەنت سايلاۋىندا جەڭىسكە جەتكەن دونالد ترامپ جاقىن ارادا رەسەي مەن ۋكرايناعا بارىپ, اراداعى قاقتىعىستى توقتاتۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلۋدى تالقىلاۋى مۇمكىن. بۇل تۋرالى تۇركيا ەلىنىڭ ساياساتتانۋشىسى ەنگين وزەر ايتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
25 قاراشا, 2024
ءىجو: ىركىلىس پەن ميللياردتىق مەجە
ەل ەكونوميكاسىنىڭ الدىندا ىشكى جالپى ءونىمدى ء(ىجو) ەكى ەسەلەۋ – 220 ملرد دوللاردان (2022 جىلعى ءىجو) 450 ملرد دوللارعا دەيىن كوبەيتۋ مىندەتى تۇر. ماكروەكونوميكالىق زاڭدىلىقتاردان ەشقايدا قاشىپ قۇتىلا المايمىز, ەندەشە بىرنەشە قىزىقتى ەسەپتەۋ جاساپ كورۋگە بولادى. 2023 جىلى تەڭگە باعامى 456 بولىپ تۇرعان كەزدە ءىجو 263 ملرد دوللار بولدى. 2029 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 6 جىل بار جانە اقش-تا ينفلياتسيا ورتاشا 2% بولىپ تۇرعاندا ءىجو ينفلياتسيا ەسەبىنەن 12,6%-عا دەيىن نەمەسە شامامەن 33 ملرد دوللارعا دەيىن كوبەيەدى (ياعني 296 ملرد دوللارعا دەيىن). ءارى قاراي ناقتى ءوسىم ىقپالى بولۋعا ءتيىس.
12 قاراشا, 2024
مۇناي ءوندىرىسىن بولجاۋ بيىل دا ءوز-ءوزىن اقتامادى. ەنەرگەتيكا ءمينيسترى «كولەم 88 ملن توننادان كوپ, بىراق ءبىز جوسپارلاعان 90,5 ملن توننادان كەم» دەدى. مينيسترلىكتىڭ جىل باسىندا ءوندىرۋ كولەمىن اسىرا ايتىپ, جىل سوڭىنا تامان سول مەجەگە جەتە الماي, تۇسىرۋگە ءماجبۇر بولىپ وتىرعانى ءبىر بۇل ەمەس. سوندىقتان ۆەدومستۆو مۇناي ءوندىرىسىن بولجاۋ ءتاسىلىن وزگەرتۋگە ءتيىس دەپ سانايمىن.
06 قاراشا, 2024
ۇلكەن قالالاردا, اسىرەسە مەگاپوليستەردە جاڭا تۇرعىن ءۇي سانى كوبەيىپ كەلە جاتىر. ساۋلەتى مەن ءسانى اسقان باسپانا عيماراتتارى الىستان كوز اربايدى. زامانعا ساي تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەردى ەسكەرۋ دە جۇيەلەنە تۇسكەن.
13 قىركۇيەك, 2024
قاعازداعى جوباعا قاشانعى تەلمىرەمىز؟
پرەزيدەنت جولداۋدا مۇناي جانە گاز سالاسىنداعى بىرقاتار تۇيتكىلدى ماسەلەنى كوتەردى. «ورتا ازيا – ورتالىق» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ ەلىمىزگە تيەسىلى 800 شاقىرىمنان استام بولىگىن جاڭعىرتۋ جۇمىسى وتە قىسقا مەرزىمدە اياقتالدى دەپ مالىمدەدى. جوبانىڭ جەدەل ءبىتۋىنىڭ سەبەبى – وزبەكستاننىڭ گازعا دەگەن مۇقتاجدىعى. 2022 جىلعا دەيىن گازدى ەكسپورتتاپ كەلگەن ەل 2022 جىلدان باستاپ رەسەيدەن يمپورتتاي باستادى. سول ءۇشىن وزبەكستاننان رەسەيگە گاز جونەلتەتىن قۇبىرعا رەۆەرس جاساپ, گاز رەسەيدەن وزبەكستانعا كەلەتىندەي ەتىپ ىستەلدى.
07 قىركۇيەك, 2024
كۇز – وزگەرىستەر ماۋسىمى. تامىز بىتە سالىسىمەن ەكونوميكامىزدا دا تىڭ باستامالار پايدا بولادى دەپ ۇمىتتەنەتىنىمىز بەلگىلى. ويتكەنى شەشىمىن كۇتىپ تۇرعان تۇيتكىلدەر بارشىلىق. سونىڭ العاشقىسى ءارى ماڭىزدىسى – مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ جايى.
29 تامىز, 2024
قارىز اۋىرتپالىعىن قايتىپ جويامىز؟
حالىقتىڭ قارىز اۋىرتپالىعى تۋرالى ءارتۇرلى پىكىر ەستىپ ءجۇرمىز. قارجى ينستيتۋتتارى «بىزدە قارىز پروبلەماسى جوق» دەيدى. ولار بۇل پىكىردى ىشكى جالپى ونىمدەگى ء(ىجو) نەسيە قارىزى ۇلەسىمەن دايەكتەگىسى كەلەدى. شىن مانىندە بىزدە قارىز ماسەلەسى بار. بار بولعاندا قانداي, كەيبىر سەگمەنتتە ول شەكتەن شىعىپ كەتتى.
23 تامىز, 2024
تاياۋدا مۇناي وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2024-2050 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى جاريالاندى. بۇل العاش رەت قابىلدانىپ وتىرعان جوسپار ەمەس. وسىعان دەيىن بىرنەشە رەت مۇناي-گاز سالاسىن دامىتۋعا قاتىستى تۇجىرىمداما جاريالاندى. سوڭعى ۇسىنىلعان كونتسەپتسيانىڭ نەگىزگى ماقساتى – 2014-2017 جىلدار ارالىعىندا ءۇش مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن دا مودەرنيزاتسيالاۋعا باعىتتالعان ەدى.
21 تامىز, 2024
ۇلتتىق قوردان اۋدارىلاتىن اۋدارىمدار ازايعان تۇستا تەڭگەنىڭ دوللارعا شاققانداعى باعامى ءبىر-ەكى ايدىڭ ىشىندە 480-گە دەيىن السىرەپ كەتكەنىن ءبارىمىز كوردىك. دوللار باعامى ساباسىنا تۇسكەنمەن, جاعداي ءماز ەمەس. ءدال قازىر تەڭگە باعامىنان دا ماڭىزدى پروبلەما جەتەدى. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە 2025 جىلعا دەيىنگى بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ قالاي شەشىلەتىنىن ويلاۋىمىز كەرەك.
07 تامىز, 2024
پاتەردى جوندەۋگە قارجىنى قايدان الامىز؟
– بيىل ىسكە قوسىلعان «وتاۋ» جانە «ناۋرىز» يپوتەكالىق باعدارلامالارى بويىنشا پاتەردىڭ جوندەۋ جۇمىسىنا قاجەتتى قارجىنى دا بانك ارقىلى راسىمدەۋگە بولادى. مۇنىڭ ءتارتىبى قانداي؟ يپوتەكالىق باعدارلامالار اياسىندا جوندەۋ جۇمىسىنا قاجەت قاراجاتتى بولەك راسىمدەۋ كەرەك پە؟
06 تامىز, 2024
حالىققا ءتيىمدى سالىق جۇيەسى كەرەك
سىندارلى ديالوگ تەك سىندى عانا ەمەس, بەلگىلى ءبىر باستامالاردى قولداۋ مەن كەلىسىمدى دە قامتيدى. بىراق ۇنامسىز بولسا دا, دۇرىس شەشىمدەردى اتاپ كورسەتۋ كەرەكتىگىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. مىسالى, سالىق ساياساتىنا بايلانىستى ايتىلىپ جاتقان كەيبىر ۇسىنىستارمەن كەلىسۋگە بولادى. اتاپ ايتقاندا, ەكى بيرجانىڭ سالىق جەڭىلدىكتەرىن بىرىكتىرىپ, ديۆيدەندكە 5 پايىز كولەمىندە بىرىڭعاي سالىق ەنگىزۋدى دۇرىس قادام دەپ ايتار ەدىك.
18 شىلدە, 2024
مەگاپوليس تۇرعىندارىن ۇنەمى مازالايتىن, ولاردىڭ جايلى ومىرىنە اسەر ەتەتىن جاعدايدىڭ ءبىرى – اۆتوكولىك تۇراعىنىڭ تاپشىلىعى. جۇرگىزۋشىلەر ورىن تاپپاعان سوڭ, كولىكتى جول جيەگىندە قالدىرىپ كەتۋگە ءماجبۇر بولادى. بۇل ءوز كەزەگىندە اپات قاۋپىنىڭ ارتۋىنا, كەپتەلىستىڭ تۋىنداۋىنا الىپ كەلەدى. بۇل – قالالاردىڭ بارىنە ورتاق پروبلەما.
12 شىلدە, 2024
ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىش نەگە تومەن؟
سوزىلمالى سىرقات سەكىلدى ءبىر قۇبىلىس بار, ول – ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ (ىشكى جالپى ءونىم, حالىقتىڭ تابىسى, تۇتىنۋى) ءبىر كەزەڭدە كوپ باعىتتا قوزعالۋى. نارىقتىق ەكونوميكاسى ورنىقتى ەلدەردە بۇل كورسەتكىشتەر ءبىر باعىتتا داميدى. ەگەر ءىجو وسسە, بۇل كورسەتكىش ءبىرشاما رەتتەلەدى. ءىجو تومەندەسە, وندا كورسەتكىشتەردىڭ ءمانى دە تومەندەيدى.
20 ماۋسىم, 2024
باسپانا جانە «بانكروت ءتاسىلى»
قازىر جەكە تۇلعا ءۇشىن بانكروت اتانۋ ءبىرشاما جەڭىلدەتىلدى. مەملەكەت ازاماتتاردىڭ قارىز جۇكتەمەسىن شەشۋ ماقساتىندا وسىنداي قادامعا بارعان بولاتىن. ارينە, تاۋەكەلى كوپ قادام. سوعان قاراماستان كوپشىلىك جاپپاي بانكروت اتانۋعا كىرىسىپ تە كەتكەن سىڭايلى. بىراق قارىزدان وڭاي قۇتىلۋدىڭ زاردابى دا جوق ەمەس. اسىرەسە باسپانا الۋ كەزىندە.
30 مامىر, 2024
اەس-ءتى كىمگە سالدىرعان ءتيىمدى؟
ەگەر ەلىمىز اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالامىز دەپ شەشسە, وندا ەڭ ابزالى فرانتسۋز تاجىريبەسىن پايدالانۋعا بولار ەدى. وعان سەبەپ كوپ. ءبىرىنشى كەزەكتە ويعا ورالاتىنى – ونىڭ تاريحى. فرانتسيانىڭ يادرولىق ەنەرگەتيكامەن قارىم-قاتىناسى تىم ەرتە قالىپتاستى. ونى سوناۋ انري بەككەرەل, پەر جانە ماريا كيۋريمەن بايلانىستىرىپ قاراي الامىز.
28 مامىر, 2024
ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى ەنتوني بلينكەن قىتايعا ساپارمەن باردى. قحر سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ۆان يمەن 3 ساعات, قىتاي توراعاسى سي تسزينپينمەن 35 مينۋت سويلەستى. مەملەكەتتىك حاتشى ساۋدانى بۇرمالايتىن جانە اقش-تىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرەتىن بەيجىڭنىڭ نارىقتىق ەمەس ەكونوميكالىق ساياساتى مەن تاجىريبەسىنە توقتالدى.
15 مامىر, 2024
ۇلتتىق قۋات پەن ۇلتتىق كۇشتىڭ استارىندا تىعىز بايلانىس بار. قۋاتتى جانە اسا قۋاتتى ەلدەر ءوز كۇشىنە سەنىپ, ءالسىز ەلدەرگە قارسى اسكەري, ەكونوميكالىق جانە اقپاراتتىق ىقپال جاسايدى. قۋاتتى مەملەكەتتەردىڭ تاعى ءبىر ءسينونيمى – دەرجاۆا. دەرجاۆالاردا كەلەسى ۇرپاق الدىندا اسا جاۋاپتى, العا قويعان ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ, وسى جولدا موينىنا العان مىندەتتەردى تياناقتى ورىنداۋ قابىلەتى بولادى. باسقاشا ايتقاندا, الەمدە دەرجاۆا مارتەبەسىن يەلەنگەن مەملەكەتتەردە باسقا ەلدەردىڭ قولىنان ءىس-قيمىلداردى جاساۋ قابىلەتى بار.
26 ءساۋىر, 2024
ينۆەستوردى اۋىستىرعاننان نە ۇتامىز؟
سوڭعى كەزدە ەلىمىزدەگى ءۇش الپاۋىت مۇناي-گاز كەن ورنى – تەڭىز, قاشاعان جانە قاراشىعاناقتىڭ بەلگىلى ءبىر ۇلەسىن ساتىپ الۋ ءۇشىن رەسەيلىك ينۆەستورلاردىڭ باتىس بۇعاتتاپ تاستاعان ميللياردتاعان دوللاردى پايدالانۋى تۋرالى ءسوز قوزعالا باستادى. بۇل ارينە, اسا كۇماندى ءارى قاۋىپتى ۇسىنىس, دەسە دە ماسەلەگە ءسال تەرەڭنەن ءۇڭىلىپ كورەيىك.
09 ءساۋىر, 2024
الدىڭعى اپتادا الەۋمەتتىك جەلىلەردە اجىراسۋدان ەلىمىزدىڭ الەمدە «كوشباسشى» ەكەنى تۋرالى اقپارات كەڭىنەن تاراپ كەتتى. كەيىن بەلگىلى بولعانداي, بۇل جالعان اقپارات بولىپ شىقتى. الايدا ءىشىنارا شىندىعى دا جوق ەمەس ەدى. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, 2023 جىلى 128 359 نەكە قيىلىپ, 44 517 اجىراسۋ فاكتىسى تىركەلگەن. قالادا 33 229 جۇپ اجىراسسا, اۋىلدا 11 228 جۇپ بولەك كەتكەن.
02 ءساۋىر, 2024
حالىقتىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىز جاڭا كەزەڭگە قادام باسىپ, كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ نەگىزىندە ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋعا كىرىستى. ساياسي جاڭعىرۋدىڭ ەكونوميكالىق نەگىزدەرى جاسالىپ, رەفورمالار كەشەندى سيپاتقا يە بولىپ, ول تۇبەگەيلى وزگەرىستەرگە ۇلاسىپ كەلەدى..
28 ناۋرىز, 2024
