بۇل جەردە ايتا كەتەتىن جايت, ەلىمىز دە 2022 جىلدان باستاپ رەسەيدەن ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الىپ جاتىر, ونىڭ كولەمى ۇدايى ارتىپ كەلەدى. گاز قاجەتتىلىگىنىڭ دە ءبىر بولىگىن رەسەيلىك كوگىلدىر وتىن ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىپ جاتىرمىز. تۇرىكمەنستاننان دا ساتىپ الىپ وتىرمىز. ەگەر ىشكى گاز ءوندىرىسىمىزدى دامىتپاساق, ءبىز دە وزبەكستان سەكىلدى جاعدايعا دۋشار بولامىز.
پرەزيدەنتتىڭ گاز تاسىمالداۋ باعىتىن ءارتاراپتاندىرۋ تۋرالى باستاماسى وتە ورىندى. «بىلتىر بىرقاتار گاز كەنىشى يگەرىلە باستادى. سونداي-اق جىلىنا جالپى كولەمى 1 ملرد تەكشە مەتر گاز وندىرەتىن جاڭا كەن ورىندارىن يگەرۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى مەملەكەت باسشىسى. مۇنىڭ ءبارى ءالى جوسپار كۇيىندە تۇر. تولىق ىسكە قوسىلعان جوق. بىزدە باتىس جانە وڭتۇستىك وڭىرلەر گازبەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. ورتالىق, سولتۇستىك جانە شىعىس وبلىستار گازعا قول جەتكىزە الماي وتىر. بۇل وڭىرلەرگە جىلۋدى باستاپقىدا «سارىارقا» گاز قۇبىرىمەن جەتكىزەمىز دەگەن. قۇبىر تارتىلعانمەن, كەلەتىن گاز كولەمى جەتكىلىكسىز. ەندى قازىر بالاما امال رەتىندە رەسەيدەن گاز اكەلسەك دەپ وتىر بيلىك. رەسەيدىڭ نەگىزگى جوسپارى – ءوز گازىن قازاقستان ارقىلى نەمەسە موڭعوليا ارقىلى قىتاي نارىعىنا جەتكىزۋ. بىراق موڭعوليا بۇل جوبادان باس تارتتى. سوندا رەسەيدە ءبىر عانا مۇمكىندىگى قالادى, ول – سولتۇستىك جانە شىعىس وبلىستاردىڭ ۇستىمەن قۇبىر تارتىپ, قىتايعا گاز تاسىمالداۋ. ولاي ىستەسە ترانزيتتىك تاسىمال ەسەبىندە قازاقستانعا گاز قالدىرىپ كەتۋ مۇمكىندىگى تۋىندايدى. ال رەسەي ءۇشىن ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك, شىعىس جانە وڭتۇستىك وڭىرلەرىنە ارنايىلاپ قۇبىر تارتۋ وتە ءتيىمسىز. ونداي جوبا تىم قىمباتقا تۇسەدى. سايكەسىنشە, وتاندىق تۇتىنۋشىلار دا قىمبات باعاعا ساتىپ الاتىن بولادى.
2021 جىلى جاڭاوزەن گاز زاۋىتى «2023 جىلعا دەيىن اشىلۋى كەرەك» دەگەن اڭگىمە ايتىلعان-دى. كەيىن مەرزىمى 2025 جىلعا شەگەرىلدى. جاقىندا قانات بوزىمباەۆ «2027 جىلعا دەيىن ۇزارتىلدى» دەپ مالىمدەدى. جۇمىسىن 2021 جىلى باستايدى دەلىنگەن قاشاعانداعى گاز زاۋىتىن قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن «QazaqGaz» ءوز قولىنا الدى. ولار 2024-تە, ودان 2025-تە باستايمىز دەدى. قازىرگى مەرزىمى ءالى بەلگىسىز. قاراشىعاناقتاعى گاز وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ دا جىرى ۇزاق. بۇل نەگىزى 1999 جىلدان بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان جىر. باستايدى دەپ ايتىلعالى ءبىراز بولدى.
ءبىزدىڭ جوبالارعا ينۆەستورلاردىڭ قىزىقپاۋىنىڭ باستى سەبەبى – تاريفتەردىڭ تومەندىگى. گاز دا ارزان, جانارماي دا ارزان, جارىق تا ارزان. كىم ءوزى اقشا سالعان جوبانىڭ ارزانعا ساتىلعانىن قالايدى؟ ينۆەستورعا دا تابىس كەرەك. 30 جىل بويى تاريفتەردى ءماجبۇرلى تۇردە تومەن ۇستاپ كەلدىك. تاريفتەردى نەگە تومەن ۇستايدى؟ قاڭتار وقيعاسى سياقتى وقيعا بولىپ كەتپەسىن دەپ الاڭدايدى. ال ءتاريفتى كوتەرۋگە ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە حالىقتىڭ جاعدايى جاقسارۋى كەرەك. جالاقىنىڭ 50 پايىزىن ازىق-ت ۇلىككە جۇمسايتىن حالىق ارينە, تاريفكە كوپ اقشا بولە المايدى. ارى تارتساڭ اربا سىنادى, بەرى تارتساڭ وگىز ولەدى. بۇل سالاداعى ۇكىمەتتىڭ دە جاۋاپكەرشىلىگى وڭاي ەمەس. حالىقتى بيزنەسكە جۇمىلدىرۋ, كاسىپپەن اينالىسۋىنا ءتيىمدى جاعداي جاساۋ, ءسويتىپ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ماڭىزدى بولىپ وتىر. حالىقتىڭ نەعۇرلىم قالتاسى قالىڭ بولعان سايىن, سوعۇرلىم قىمبات ءتاريفتى تولەي الماق.
قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋدا جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىن كومىردەن گازعا كوشىرۋىمىز كەرەك دەدى. جەتكىلىكتى گاز وتىنى قورى بولماسا, ول باستاما دا جارتى جولدا قالىپ كەتۋى ىقتيمال.
«قازمۇنايگاز» بولسىن, «QazaqGaz» بولسىن شەتەلدىك ينۆەستورلاردى تارتىپ, مەموراندۋمعا قول قويىپ جاتىرمىز دەيدى. ىسكە كەلگەن كەزدە ەشتەڭە كورىنبەيدى. كەن ورنىن موينىنا الىپ, اشىپ جاتقان, ءوندىرىستى باستاپ جاتقان ينۆەستور بار ما؟ كورمەي وتىرمىز. سوندىقتان بىزگە ناقتى ارەكەتكە كوشەتىن كەز كەلدى, ول ارەكەت شەڭبەرلى رەاكتسيامەن جۇزەگە اسۋعا ءتيىس.
