اۆتوتۇراق تۇيتكىلى

اسىرەسە الماتىداعى احۋال جىل وت­كەن سايىن قيىنداپ بارا جاتىر. قازىر ەسكىر­گەن تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ ماق­ساتىندا تۇرعىن ءۇي قورىن جاڭعىرتۋدىڭ باعدارلاماسى بويىنشا كوپقاباتتى ءزاۋلىم ۇيلەر سالىندى. بىراق اۋداندار تىعىزدالىپ, اۋلالار تارىلىپ كەتتى.

جىل ساناپ قالا حالقى ءوسىپ, كولىك سانى دا ارتىپ كەلەدى. ال ءۇي ماڭايىندا كولىك تۇراقتارى جوقتىڭ قاسى. بالالاردى ەسىك الدىنداعى ويىن الاڭىنا جىبەرۋ دە قاۋىپتى بولا ءتۇستى. اۋلادا كولىك تولىپ تۇرعاندىقتان, شۇعىل جاعدايدا ءورت سوندىرۋشىلەر مەن جەدەل جاردەم دە كىرە الماي قالىپ جاتادى. جاقىندا ءبىزدىڭ اۋلادا 8-قاباتتا ءورت شىعىپ, ءورت ءسوندىرۋ كولىگى اۋلاعا كىرە الماي ءبىراز قينالدى. اۆتوكولىكتەردىڭ يەسىن تاۋىپ, ورنىنان قوزعاۋعا كوپ ۋاقىت كەتتى. ءبىز تۇراتىن اۋلادا تۇراقتىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن ادامدار كولىگىن قوقىس جاشىكتەرىنىڭ جانىنا دا قويىپ كەتە بەرەدى. سالدارىنان قوقىس جيناۋشىلار تاڭەرتەڭ قوقىستى شىعارا الماي الەككە تۇسەدى. بۇرىن قوقىس تاڭعى 5-6-نىڭ كەزىندە تازالانىپ, اينالامىز تاپ-تۇيناقتاي بولىپ, ءيىس-قوڭىستان ارىلىپ تۇرسا, قازىر تاڭعى 9-دان كەيىن تازالاۋعا ءماجبۇر. سەبەبى ادامدار جۇمىسقا كەتكەن كەزدە عانا قوقىس الاڭىنىڭ ماڭايى كولىكتەن بوسايدى.

سول سەبەپتى ەندى اۆتوتۇراقسىز ءۇي سالۋدى توقتاتاتىن كەز كەلدى. 2023 جىلدىڭ باسىندا پرەزيدەنت تە وسى ماسەلەنى كوتەرگەن ەدى. ۇكىمەتكە ناقتى شارالار قابىلداۋدى, قالا اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ كوپدەڭگەيلى جابىق اۆتوموبيل پاركينگىن سالۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى تاپسىرعان.

ەۋروپادا قالادا تىركەلگەن اۆتوموبيل­دەردىڭ كەم دەگەندە 60%-ى ورىندارمەن قامتاماسىز ەتىلسە, تۇراق تاپشىلىعى ماسەلەسى شەشىلدى دەپ سانالاتىن ستاندارت بار ەكەن. ال ءبىزدىڭ مەگاپوليستەردە كولىكتەردىڭ 1%-ى عانا كولىك تۇراعىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ياعني كولىك تۇراعى بو­يىنشا كورسەتكىشىمىز وتە تومەن. بولىمسىز كورسەتكىشكە, تۇرعىنداردىڭ تىكەلەي شاعىمىنا قاراماستان, الماتى اكىمدىگى «تۇراق ورىندارىنىڭ تاپشىلىعى جوق» دەپ, ۋشىققان احۋالدى مويىنداماي وتىر.

الماتىدا 12,5 مىڭ تۇراق بار ەكەن, سونىڭ ءوزى جەتكىلىكسىز. اكىمدىك, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى, مەملەكەتتىك ورگاندار عيماراتى ماڭايىنان بوس تۇراق تابۋ ءۇشىن تۇرعىندار جوق دەگەندە 20 مينۋتىن جوعالتادى. تاياۋدا ءبىز تۇراتىن ءۇي­دىڭ ارتىندا 6 قاباتتى كومفورت كلاستاعى جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەنى سالىنا باستادى. بايقاپ قاراساق, جەراستى كولىك تۇراعى قاراستىرىل­ماعان. دەمەك اۋدانداعى تۇراق ماسەلەسى تاعى ءورشيدى دەگەن ءسوز.

نەگىزى, ەلىمىزدە سالىناتىن ۇيلەردىڭ باسىم بولىگى – جايلىلىق كلاسى بويىنشا ەكونوم كلاستاعى ۇيلەر. بۇل ۇيلەر ارنايى كەزەككە تۇرىپ, مەملەكەتتىك باعدارلا­مامەن الىناتىن بولعاندىقتان, ونى الاتىن ادامداردىڭ باسىم بولىگى الەۋمەت­تىك جاعدايى تومەن نەمەسە ورتاشا بول­عاندىقتان, قۇزىرەتتى ورگاندار ولاردىڭ كولىگى جوق دەپ ەسەپتەپ, ادەيى تۇراق سالۋدى قا­راس­تىرمايتىن سەكىلدى. الدە اقشا ۇنەم­دەي مە, ول جاعى بىزگە بەلگىسىز. ەشكىم انىق تۇسى­نىكتەمە دە بەرمەيدى. ءبىر انىعى, مۇنداي ۇي­لەردە جەراستى پاركينگى قاراستىرىلمايدى. ەرەجە بويىنشا تۇرعىن ءۇي كومفورت كلاسقا جاتسا, دەمەك پاركينگ سالىنۋى كەرەك. ال مەن بىلەتىن وسى ساناتتاعى ۇيلەردە جەراستى تۇراعى جوق.

ماسەلەنىڭ جالعىز شەشىمى – جەراستى نەمەس كوپقاباتتى كولىك تۇراقتارىن سالۋ. سول ءۇشىن كەلەشەكتە نىسانالى ماقساتىن وزگەرتپەيتىندەي ەتىپ جەكە ينۆەستورلارعا تەگىن جەر بەرىپ, اقىلى كوپقاباتتى جەر­استى نەمەسە جەرۇستى كولىكجايىن سالۋعا قاتىستى كەلىسىمشارت جاساسۋ. ءار پاتەر سانىنا 1 تۇراق ورنى قاراستىرىلماسا, ەگەر ءۇي استىندا دۇكەندەر مەن كەڭسەلەر بولسا, بىراق كەلۋشىلەرگە ارناپ تۇراق قاراستىرىل­ماسا, وندا ءۇي سالۋعا رۇقسات بەرىلمەۋى كەرەك. قالالار بارعان سايىن ءوسىپ كەلەدى. شاھار شەتىندەگى شالعاي اۋدانداردا سالىنىپ جاتقان جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىندە وسى تۇيتكىلدەردىڭ الدىن الاتىن جوبالار قازىردەن ويلاستىرىلماسا, كەلەشەكتە زالالى ءبىر-بىرىنە تيەتىن تىزبەكتى پروبلەمالارعا تاپ بولامىز. بۇل ءوز كەزەگىندە ەكونوميكالىق احۋالعا دا زاردابىن تيگىزەدى.

نازگۇل ساركە,
ساراپشى