سۇحبات • 20 اقپان, 2025
چەللي فايەرۆازەر - ۆەگا: «ارعى قازاق ميفولوگياسى» اعىلشىنتىلدى عالىمداردى قىزىقتىرادى
قازاق قالامگەرلەرىنىڭ روماندارى شەتەل اسىپ, اعىلشىنتىلدى وقىرمانعا تام-تۇمداپ بولسا دا جەتىپ جاتقانى قۋانتادى. وسىدان ءتورت جىل بۇرىن جازۋشى تالاسبەك اسەمقۇلوۆتىڭ ء«تالتۇس» رومانى امەريكادا جارىق كورگەن. امەريكالىق اۋدارماشى چەللي حانىممەن سول ساتتە تانىسقان ەدىك. قازاق ادەبيەتىندەگى جاۋھار تۋىندىلاردى مۇحيتتىڭ ار جاعىنداعى ەلدىڭ تىلىنە اۋدارعان ول ميفولوگ عالىم سەرىكبول قوندىبايدىڭ 4 تومىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارۋدى اياقتاپتى. قۋانعانىمىزدى ايتىپ, ونىمەن از-كەم اڭگىمەلەستىك.
جادىگەر • 15 اقپان, 2025
ماڭعىستاۋ وبلىستىق س.قوندىباي اتىنداعى مەموريالدىق مۋزەي قورىنا 70 جىل بۇرىنعى جىلقى تەرىسىنەن جاسالعان سالي ورازباي ۇلىنىڭ قاۋعاسى مەن شىعىر دوعالاعى تاپسىرىلدى. بۇل جادىگەر جاقىن ارادا اشىلاتىن «ماڭعىستاۋناما» اتتى جاڭا ەكسپوزيتسيا زالىنداعى قۇدىقشىلارعا ارنالعان ارنايى ورىنعا قويىلماق.
عىلىم • 14 اقپان, 2025
عىلىمدا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءباسى قاشان ارتادى؟
عىلىم – ەلدىڭ وركەنيەتتىك دەڭگەيىن انىقتايتىن باستى كورسەتكىش. ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العانىنا 30 جىلدان اسسا دا, عىلىم سالاسى ءالى كۇنگە دەيىن مەملەكەتتىك تىلدە سويلەي الماي وتىر. كوپتەگەن حالىقارالىق فورۋم مەن عىلىمعا قاتىستى باسقوسۋ, جينالىس نەگىزىنەن ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە وتەدى. مەملەكەتتىك تىلدەگى عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ ازدىعى, تەرمينولوگياداعى بىرىزدىلىكتىڭ جوقتىعى, قازاق تىلىندە جازىلعان زەرتتەۋلەردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالماۋى – بۇل سالانىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەسى. ەندەشە, قازاق عىلىمى قاشان قازاقشا سويلەيدى؟ ءبىز وسى ساۋالدى عالىمدارعا قويعان ەدىك. اتالعان سۇراققا ۇعا اكادەميگى, تەرمينتانۋشى شەرۋباي قۇرمانباي ۇلى, پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى عىلىمي-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى, PhD انار مۇحتاروۆا, عىلىمي قىزمەتكەر دانيار ەرلان ۇلى, دوكتورانت ءمادينا شەڭگەلباي تاراپىنان بەرىلگەن جاۋاپتاردى وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز.
زەردە • 13 اقپان, 2025
ءبارى «Apple» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى تيم كۋكتىڭ تانىمال لەكتسياسىن تىڭداۋدان باستالدى. ونىڭ ماسساچۋسەتس تەحنولوگيالىق ينستيتۋتىنىڭ 2017 جىلعى ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرىنە وقىعان لەكتسياسى مەنى بەيجاي قالدىرمادى. باس-اياعى 16 جارىم مينۋتتىق باياندامادا ول قازىرگى زاماننىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى تەحنولوگيالىق ءوندىرىس پەن وعان ادامزاتتىڭ قارىم-قاتىناسى تۋرالى ايتتى.
جادىگەر • 08 اقپان, 2025
ۇلىبريتانيا ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ جادىگەرلەر توپتاماسىندا ساقتاۋلى تۇرعان بۇل ساۋكەلە حالقىمىزدىڭ سانعاسىرلىق كيىم مادەنيەتىنىڭ وزگەشەلىگىن, باسقا حالىقتاردان دارا ەكەنىن دالەلدەپ تۇرعانى ءسوزسىز.
قوعام • 06 اقپان, 2025
«جانا جىل قۇتتى بولسىن!», دەدى داپ-دارداي تانىسىم «ڭ»-سىز تىلەك ايتىپ. ونىڭ سوزىندەگى «ڭ» دىبىسىن باياۋ ەسىپ تۇرعان جەل جۇتقان جوق. تابيعاتىنان سولاي سويلەي مە, الدە ارالاس ءتىلدىڭ قۇربانى ما, ول جاعى بەيمالىم. وسىلاي اركىمنىڭ اۋزىنان «ڭ» دىبىسىن ىزدەپ سابىلساڭىز, ءبىرتالاي جەرگە بارىپ, ايالدارىمىز دا شىندىق. سويتسەك, قازىر مەكتەپتەگى وقۋشىلارىمىزدىڭ كوبى «ڭ»-سىز ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىر ەكەن. ولارعا «ڭ»-ىڭ قايدا دەيتىن مۇعالىمدەر بار ما, جوق پا, ول دا بەلگىسىز. ال بار بولسا, ءبىر ءارىپ ءۇشىن كۇرەس ءجۇرىپ جاتقانى ءسوزسىز.
قوعام • 06 اقپان, 2025
قازاق قالامگەرلەرىن باعالاعان اقش پروفەسسورى
تام-تۇمداپ بولسا دا, شەتەل اسىپ, اۋدارما ارقىلى وزگە وقىرمانعا جەتىپ جاتقان ادەبي شىعارمالارىمىز بارشىلىق. سونىڭ ءبىرى – ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ «اڭىزدىڭ اقىرى» رومانى. بۇل رومان 2016 جىلى قازاق پەن-كلۋبىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن نيۋ-يوركتەگى «Metropolitan Classics» باسپاسىنان جارىق كورگەن. بىردە وسى روماندى اقش-تىڭ دجوردج ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, قوعامتانۋشى عالىم كريستوفەر كوجم مىرزاعا بەرىپ, وقىپ شىعۋىن ءوتىندىم.
سۇحبات • 05 اقپان, 2025
روبەرت كيندلەر, نەمىس عالىمى: تاريحشى ءوز زەرتتەۋىنە ادال بولۋعا ءتيىس
نەمىس عالىمى روبەرت كيندلەردىڭ «ستاليندىك كوشپەلىلەر» كىتابى – زەرتتەۋشىنىڭ سانجىلدىق ىزدەنىسىنىڭ جەمىسى. اتالعان كىتاپتى قازاق تىلىنە جازۋشى وتەن احمەت اۋدارىپ, «فوليانت» باسپاسىنان جارىق كوردى. ۇلتىمىزدىڭ 1917–1950 جىلدار ارالىعىنداعى قوعامدىق جاعدايىن بايان ەتەتىن عىلىمي ەڭبەكتى جارىققا شىعارۋ ءۇشىن عالىم قازاقستان مەن رەسەيدىڭ, باسقا دا ەلدەردىڭ ارحيۆىنە بارىپ, تىڭ دەرەكتەر جيناپتى. ءبىز اۆتورمەن شاعىن سۇحبات قۇرعان ەدىك.
پىكىر • 04 اقپان, 2025
ءبىر ءسات تەرەزە سىرتىنداعى اعاشتارعا كوز سالىڭىزشى, ولار دا جالعىزدىقتان جابىرقايتىن سياقتى سەزىلەدى. مۇمكىن ولار ءون بويىنان ءوسىپ شىققان جاپىراقتاردى, بۇتاقتارىنا قوناتىن قۇستاردى اڭسايدى. «جالعىزدىق دەگەن – ءوز-وزىڭمەن بەتپە-بەت كەلۋ», دەپتى ءبىر دانىشپان. دۇرىس تا شىعار. ال بۇل ۇعىمدى رۋحاني ەركىندىكتىڭ باستاۋى دەگەن تۇسىنىكپەن قابىلدايتىندار دا جوق ەمەس.
عىلىم • 29 قاڭتار, 2025
ىزدەنىس ارقاۋى – ءتيىمدى تەحنولوگيا
قازىر ەلىمىزدىڭ جاس ىزدەنىمپاز عالىمدارى عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ دامۋىنا ىلەسىپ, كوپتەگەن جەتىستىككە قول جەتكىزىپ وتىر. ولار وزدەرىنىڭ تىڭ يدەيالارى مەن جاڭاشىل جوبالارى ارقىلى ءتۇرلى سالاعا سەرپىن بەردى. سوندىقتان بۇگىن جاستاردىڭ عىلىمداعى ايتارلىقتاي ءرولى حاقىندا ايتقانىمىز ابزال.
