مەملەكەت باسشىسى مۇگەدەك جاندارعا قامقورلىق جاساۋدى الەۋمەتتىك سالاداعى باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە ۇنەمى ايتىپ كەلەدى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, جالپى «مۇگەدەك» دەگەن اتاۋدىڭ ءوزى, ونىڭ قوزعالىسى, ەڭبەككە كەلگەندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى دەگەندى بىلدىرەدى. سوندىقتان ەڭبەك قاتىناستارىندا بۇل ماسەلەنى باسقاشا قاراۋىمىز كەرەك. قازاقستان زايىرلى, ەكونوميكاسى اياققا تۇرعان مەملەكەت. دەسە دە ۇكىمەت مۇگەدەكتەردىڭ مەملەكەت موينىندا وتىرا بەرگەنىن قالامايتىنى انىق.
«وكىنىشكە وراي مۇگەدەك جانداردىڭ سانى قىسقارىپ جاتقان جوق, كەرىسىنشە ۇلعايۋدا. بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدە 800 مىڭعا تارتا مۇگەدەك جاندار بار. ونىڭ ىشىندە قوزعالىسى شەكتەۋلى, كوزى كورمەيتىن, قۇلاعى ەستىمەيتىن نەمەسە مۇگەدەكتىكپەن تۋىلعاندار. قازىردە تەحنولوگيا دامىدى دەسەك تە, بۇل تسيفردى جوققا شىعارا المايمىز», دەيدى ول.
سونىمەن قاتار ەگەر ۇكىمەت بۇل جاندارعا كومەكتەسەر بولسا, وندا تولىققاندى ەش قامسىز بولاتىنداي كومەك جاساۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بىراق ول بۇگىنگى كۇنى مۇمكىن ەمەس. سەبەبى 1,2,3 توپ مۇگەدەكتەرىنىڭ ءتۇرلى پروبلەمالارىن ايتامىز, بىرەۋى تەگىن جۇرە المايدى, بىرەۋىنە تاعى ءبىر جاردەم جەتىسپەيدى. مىنە وسىلاي ءاردايىم كۇرەسۋدەمىز. مۇگەدەكتەرگە كومەك مۇمكىندىگىنشە عانا بەرىلىپ جاتقانى دا شىندىق. جىل سايىن بيۋدجەتتىك قولداۋ ازايىپ, مۇگەدەكتەر سانى كوبەيىپ جاتىر. نارىقتىق زاماندا ءوز كۇنىن ءوزى كورۋدىڭ تاعى ءبىر ءتاسىلى, ءتيىستى ۇيىم نەمەسە قوعام قۇرىلىپ ولاردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىستىرۋ.
بۇل مەملەكەتتىڭ كەپىلدى تۇردە بەرەتىن تاپسىرىسىنا قاتىسىپ ءوز ناپاقاسىن تاۋىپ دامىسىن دەگەن ءسوز. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭدا ارنايى مەكەمەلەر سونى ۇتىپ الۋعا جاعداي جاسالدى. بۇدان نە كوردىك؟ بىرنەشە جىلدار بۇرىن مۇگەدەكتىك قوعامدار از عانا بولسا, ال قازىرگى سانى 3 مىڭنان اسىپ كەتتى. بۇل نەنى بايقاتادى؟ بۇندا مۇگەدەكتىگى بار جاندار اقشاسىن تاۋىپ دامىپ جاتىر دەسەك تە, ونى ناقتى كورىپ جاتقان جوقپىز, ەگەر وسى ۇيىمدار ارقىلى مۇگەدەكتەر جاعدايى جاسالسا ولار ۇكىمەتتىڭ, ءار مەكەمەنىڭ تابالدىرىعىن توزدىرار ما ەدى. دەمەك, 3-4 مۇگەدەكتى تىركەپ وسى قوعام, ۇيىمداردى پايدالانىپ, اقشا «تاۋىپ» جاتقان «كاسىپكەرلەر» پايدا بولدى», دەيدى دەپۋتات.
بۇندا ءبىر قوعامدا پايدا تاۋىپ جاتقان ايلاكەرلەر بولسا, ەندى بىرىندە ەشتەڭە دە جوق. ال وزدەرىنىڭ تسەحتارى بار ىرگەلى مەكەمەلەردىڭ جارعىلىق ماقساتى تاپقان ءبىر تەڭگەسى بولسا دا ءوزىنىڭ وندىرىسىنە قۇيادى, ياعني ءوز مەكەمەسىنە جۇمسايدى.
«ول دەگەنىڭىز نە قۇرال جابدىقتار الادى, نە جالاقىنى كوتەرەدى. ەگەر ىرگەلى مەكەمەلەردىڭ جارعىلىق ماقساتى وسىنداي بولسا, وندا ولاردىڭ مۇگەدەكتەرگە پايداسى بار. بىراق بۇنداي مەكەمەلەر از دەسەك بولادى. ەندى قايتپەك كەرەك, الداعى ۋاقىتتا نە جاساۋعا بولادى؟ ونىڭ شەشىمى بىرەۋ. جاڭاعى 3 مىڭنان اسا ۇيىم مەن مەكەمەلەردىڭ باسىن قوسىپ بىرىكتىرەر, ءبىر باعىتتا جۇمىس جاسايتىن ۇلتتىق مۇگەدەكتەر پالاتاسىن قۇرۋ كەرەك. «اتامەكەن» پالاتاسى سياقتى, وسى نەگىزدەگى پالاتا قۇرۋ.
ياعني ءبىر جەڭنەن باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ جۇمىس جاساۋ. ەگەر بۇنداي پالاتا قۇرىلار بولسا, مەملەكەت جانە دەمەۋشىلەر بەرگەن بارلىق كومەك ءبىر جەردە بولىپ, قارجى تالان تاراجعا تۇسپەي شىن مانىندە مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتارعا ءتيىستى كومەك بەرىلەر ەدى. مۇگەدەكتەردىڭ شەشىلمەي جاتقان بارلىق ماسەلەلەرىن مەملەكەتكە قول سوزباي شەشۋگە مۇمكىن بولادى. بۇندا قوعامداعى ينتەگراتسيا, مۇگەدەكتەرگە باعىتتالعان بارلىق ماسەلە, ونىڭ ىشىندە جۇمىسپەن قامتۋ, ولارعا بەيىمدەلگەن بيزنەس, ءوندىرىس ورىندارى, ينفراقۇرىلىم, قارجى ماسەلەسى, تۇرعىن ءۇي, بەيىمدەلگەن قولايلى كولىك شىعارۋ, مۇگەدەك بالالاردى اسىراپ وتىرعان اتا انالاردىڭ پروبلەماسى جانە وسىعان ۇقساس ءبىرشاما ماسەلەلەرمەن اينالىساتىن ءبىر عانا قۇرىلىم ول ۇلتتىق مۇگەدەكتەر پالاتاسى بولۋى كەرەك. سوندا عانا جۇيەلى جۇمىس ءوز ناتيجەسىن بەرەدى. ەل دامۋىنا مۇگەدەكتىگى بار جانداردا بارىنشا ءوز ۇلەسىن قوسىپ, ەل قاتارلى مارقايىپ ءجۇرۋى جۇيەلى جۇمىستىڭ جەمىسى بولار ەدى», دەيدى ت. عابدىماناپ ۇلى.
