فوتو: istockphoto.com
حالىق اەس قۇرىلىسىن قولدادى
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2 قىركۇيەكتەگى «ادىلەتتى قازاقستان: زاڭ مەن ءتارتىپ, ەكونوميكالىق ءوسىم, قوعامدىق وپتيميزم» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا قازىرگى الەمدە ەنەرگيا تاپشىلىعىنىڭ كۇشەيىپ بارا جاتقانىن ەسكەرە وتىرىپ, اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋعا باسا ءمان بەرۋ كەرەگىنە توقتالعان ەدى. پرەزيدەنت 2024 جىلعى جولداۋىندا 6 قازاندا اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ بويىنشا جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم وتەتىنىن مالىمدەدى.
رەفەرەندۋمنىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, حالىقتىڭ 71,12%-ى اەس قۇرىلىسىن قولدادى. رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ جالپى سانى 12 ميلليون 284 مىڭ 487 ادامدى قۇراعان. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان ازاماتتاردىڭ سانى 7 ميلليون 820 مىڭ 204 ادامدى نەمەسە رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار ازاماتتار سانىنىڭ 63,66%-ىن قۇرادى. رەفەرەندۋمعا شىعارىلعان ماسەلەنى وڭ شەشۋگە داۋىس بەرگەن ازاماتتاردىڭ سانى 5 ميلليون 561 مىڭ 937 ادامدى نەمەسە 71,12%-دى قۇرادى.
پرەزيدەنتتىڭ قازاقستاندا اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ مۇمكىندىگىن زەردەلەۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا رەاكتورلىق تەحنولوگيالاردى تاڭداۋ بويىنشا بۇرىن جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەردى وزەكتەندىرۋ, اتوم ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ قۋاتى مەن قۇرىلىس اۋدانىن انىقتاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلگەن.
جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اتوم ەلەكتر ستانتسياسى قۇرىلىسىنىڭ ەڭ قولايلى اۋدانى رەتىندە الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانى ۇلكەن اۋىلىنىڭ اۋماعى تاڭدالدى.
ايتا كەتەيىك, بۇگىندە 31 ەل اتوم ەلەكتر ستانتسياسىن پايدالانادى. قازىر الەمدە 439 ەنەرگەتيكالىق رەاكتور جۇمىس ىستەيدى. 19 ەل 62 رەاكتور سالۋ ساتىسىندا تۇر. اتوم ەنەرگەتيكاسى الەمدەگى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جالپى گەنەراتسياسىنىڭ 10%-ىن قۇرايدى. ەۋرووداق اتوم ەنەرگەتيكاسىن «جاسىل» تەحنولوگياعا تەڭەستىردى. ەندى 15-20 جىلدا اەس قىزمەتى بارىنشا جانداناتىنى كۇمان تۋدىرمايدى.
تورتجىلدىقتىڭ باستى باسەكەسى
بيىل فرانتسيا استاناسى پاريجدە جازعى وليمپيادا ويىندارى وتكەنى ءمالىم.
تورتجىلدىقتىڭ باستى باسەكەسىندە قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسى 7 جۇلدەگە قول جەتكىزدى. قورجىنىمىزعا 1 التىن, 3 كۇمىس جانە 3 قولا جۇلدە سالىندى. وسىلايشا, ەل قۇراماسى جالپىكوماندالىق ەسەپتە 43-ءشى ورىنعا تۇراقتادى.
دزيۋدودان 60 كەلىدە ەلدوس سمەتوۆ وليمپيادا چەمپيونى اتاندى.
كۇمىس مەدالدى سپورتتىق گيمناستيكادان ناريمان قۇربانوۆ (تۇعىرلى ات جاتتىعۋى), گرەك-ريم كۇرەسىنەن دەمەۋ جادىراەۆ (77 كەلى) جانە بوكسشى نۇربەك ورالباي (80 كەلى) يەلەندى.
قولا جۇلدەنى نىسانا كوزدەۋدەن كوماندالىق جارىستا يسلام ساتپاەۆ پەن الەكساندرا لە (تاپانشامەن 10 مەتردەن اتۋ), دزيۋدودان عۇسمان قىرعىزباەۆ (66 كەلى) جانە بوكستان نازىم قىزايباي (51 كەلى) جەڭىپ الدى.
ايتا كەتەيىك, پاريجدەگى جازعى وليمپيادادا قازاقستان قۇراماسىنىڭ 80 اتلەتى 25 سپورت تۇرىنەن سىنعا ءتۇستى. سونىڭ ىشىندە 54-ءى العاش رەت وليمپياداعا قاتىستى. اتلەتتەر سانى جاعىنان ەلىمىز جالپى ەسەپتە 38-ورىنعا جايعاستى.
XXXIII ويىنداردىڭ جابىلۋ ءراسىمى «ستاد دە فرانس» ستاديونىندا ءوتىپ, قازاقستان تۋىن كوركەم گيمناستيكا شەبەرى ەلجانا تانيەۆا مەن تاەكۆوندوشى باتىرحان تولەۋعالي ۇستاپ شىقتى. ەكى سپورتشى دا 18 جاستا جانە بيىل وليمپياداعا العاش رەت قاتىستى.
كەش بارىسىندا وليمپيا ويىندارىنىڭ تۋى كەلەسى باسەكەنىڭ استاناسى لوس-اندجەلەس قالاسىنا تابىستالدى.
ۇلى دالا ءدۇبىرى
2024 جىلدىڭ 8-13 قىركۇيەك ارالىعىندا ەل وردامىز استانادا 5-ءشى دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى ءوتتى. ءدۇبىرلى دوداعا 90-عا جۋىق مەملەكەتتەن 2500-دەن استام سپورتشى قاتىسىپ, 21 سپورت تۇرىنەن 97 مەدال جيىنتىعىن ساراپقا سالىندى.
بايراقتى باسەكەدە ۇلتتىق قۇراما سپورتشىلارى 43 التىن, 32 كۇمىس, 37 قولا (جالپى 112 مەدال) جۇلدە ولجالاپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە ءبىرىنشى ورىنعا يە بولدى.
تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, ءدۇبىرلى دودا اياسىندا كۇرەستەن وتكەن جارىستا الەمنىڭ 44 ەلىنەن 294 پالۋان باق سىناعان. جۇلدە العان ەلدەر قاتارىندا كورشى مەملەكەتتەردەن بولەك, ەۋروپا پالۋاندارى دا بار. اتاپ ايتقاندا, قازاق كۇرەسىنەن بەلدەسۋلەردە يتاليا, پولشا, ماجارستان, نيدەرلاند سپورتشىلارى جۇلدەگە قول جەتكىزگەن.
ەڭ قىزىعى ۇلى دالانى دۇبىرگە بولەگەن 5-ءشى دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىندا ەڭ كوپ كورەرمەن كوكپار مەن كوكبورى جارىستارىنا كەلگەن. «قازانات» يپپودرومىندا وتكەن ەكى سايىستىڭ دا فينالدىق باسەكەسىن 20 مىڭ ء(ار فينالعا 10 000 كورەرمەن كەلدى) جانكۇيەر تاماشالاعان.
سونىمەن قاتار قازاقستان قۇراماسىنىڭ سپورتشىلارىن ەسەپكە الماعاندا, بيىلعى ويىندارعا ەڭ كوپ سپورتشىنى قىرعىزستان قۇراماسى قوستى (172 سپورتشى).
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت, التى كۇنگى الامانعا قاتىسقان ەڭ جاس سپورتشى - حامزا امانگەلدى. الامان بايگەدە باق سىناعان حامزا نەبارى 10 جاستا. ال ەڭ ەگدە سپورتشى - 80 جاستاعى يسپانيالىق سولەداد حيمەنەس كارريون. ول ءداستۇرلى ساداق اتۋ سايىسىندا ونەر كورسەتكەن.
ءدۇبىرلى دودانىڭ وتۋىنە 1600 ەرىكتى كومەك كورسەتكەن. ونىڭ ىشىندە 20 شەتەلدىك ەرىكتى بولعان.
شانحاي وندىعى استانادا باس قوستى
بيىلعى ايتۋلى ساياسي وقيعالاردىڭ ءبىرى - استانادا وتكەن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ءسامميتى.
ايتا كەتەيىك, قازاقستان 2023 جىلعى 5 شىلدەدەن 2024 جىلعى 5 شىلدەگە دەيىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ قىزمەتىنە تورالىق ەتتى. جالپى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى 2001 جىلى قۇرىلعان ەدى. ونىڭ نەگىزى 1996 جىلى «شانحاي بەستىگى» رەتىندە قالاندى. بۇگىندە ول كوپسالالى جانە كوپفۋنكتسيونالدى ۇيىمعا اينالدى.
قازاقستان شىۇ قۇرىلعالى بەرى ۇيىمعا ءتورت رەت توراعالىق ەتكەن (2004, 2010, 2016 جىلدار جانە 2023 جىلدىڭ شىلدەسىنەن بيىلعا دەيىن).
بيىل سامميت العاش رەت جاڭا «شىۇ+» فورماتىندا ۇيىمداستىرىلعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. وعان سايكەس ۇيىمنىڭ جوعارعى ورگانى – شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنان بولەك, باقىلاۋشى جانە سەرىكتەس مارتەبەسىن العان مەملەكەتتەر باسشىلارىمەن كەزدەسۋ وتەدى. حالىقارالىق ءىس-شاراعا قازاقستان, ءۇندىستان, قىتاي, يران, قىرعىزستان, پاكىستان, رەسەي, تاجىكستان, وزبەكستان, بەلارۋس, موڭعوليا, ازەربايجان, قاتار, ءباا, تۇركيا جانە تۇركىمەنستاننىڭ مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارى, شىۇ باس حاتشىسى جانە شىۇ ايماقتىق تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىمىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى قاتىستى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جيىنعا قاتىسۋشىلار الدىندا سويلەگەن سوزىندە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حالىقارالىق ارەناداعى رولىنە ايرىقشا توقتالدى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى مادەني ورتالىقتار قۇرۋ, جاستاردى تارتۋ, شىۇ ۋنيۆەرسيتەتتەرىن كەڭەيتۋ جانە ستۋدەنتتەرگە, اسىرەسە تەحنيكالىق سالالاردا گرانتتاردى كوبەيتۋ ارقىلى مادەني جانە گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدى العا تارتتى.
شىۇ مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ 24-ءشى سامميتىندە استانا دەكلاراتسياسى قابىلداندى. دەكلاراتسيادا ۇيىمنىڭ نەعۇرلىم وكىلەتتى, دەموكراتيالىق, ءادىل جانە كوپپوليارلى الەمدىك ءتارتىپتى قۇرۋعا بەيىلدىگى اتاپ وتىلگەن. استانا دەكلاراتسياسىنا سايكەس, ۇيىم اياسىنداعى ىنتىماقتاستىق ەۋرازياداعى تەڭ قۇقىقتى جانە بولىنبەيتىن قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسىنا نەگىز بولا الادى.
قىتايدىڭ تسينداو قالاسى 2025 جىلعى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ مادەني استاناسى اتاندى. سونداي-اق شىۇ توراعالىعى قىتايعا ءوتتى.
رەزونانس تۋدىرعان سوت پروتسەسى
جۇرت اراسىندا دۇربەلەڭ تۋدىرىپ, الەم نازارىن وزىنە قاراتقان سوت پروتسەستەرىنىڭ ءبىرى - قۋاندىق بيشىمباەۆ ءىسى. ونىڭ اشىق ونلاين فورماتتا ۇيىمداستىرىلۋى قوعام نازارىن اۋدارىپ, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى زاڭداردىڭ قابىلدانۋىنا ىقپال ەتتى.
ايتا كەتەيىك, بۇرىنعى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى قۋاندىق بيشىمباەۆ ازاماتتىق نەكەدەگى ايەلى سالتانات نۇكەنوۆانى اسا قاتىگەزدىكپەن ۇرىپ ولتىرگەنى ءۇشىن 24 جىلعا سوتتالدى. بۇل ءىس القابيلەردىڭ قاتىسۋىمەن قارالدى. قازىر ول جازاسىن ماكسيمالدى قاۋىپسىزدىك قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسىندە وتەپ وتىر.
اتالعان ءىس قوعامدا ۇلكەن رەزونانس تۋدىرعانى بەلگىلى. ال اشىق فورماتتا وتكەن سوت پروتسەسىنىڭ ءار ءساتى كوپشىلىك ەسىندە. الەم كوز تىككەن قىلمىستىق ىستەن ەلىمىز بەلگىلى ءبىر قورىتىندى جاساپ, ايەلدەردىڭ قوعامداعى قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىنە جاڭا قىرىنان قاراي باستادى. دالىرەك ايتقاندا, ايەلدەردىڭ قۇقىعى مەن قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق دەڭگەيىن ازايتۋ ماقساتىندا ءتيىستى زاڭدار قابىلدانىپ, قولدانىسقا ەنگىزىلدى.
بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋى
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2024 جىلعى 19 قاڭتارداعى №20 قاۋلىسىنا سايكەس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا ۋاقىتتى ەسەپتەۋ ءتارتىبى تۋرالى» 2024 جىلعى 29 اقپاننان 2024 جىلعى 1 ناۋرىزعا قاراعان ءتۇنى (ساعات 00:00-دە) ۋاقىتتى 1 ساعاتقا ارتقا اۋىستىرۋدى كوزدەيتىن وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
وسىلايشا, 29 اقپاننان 1 ناۋرىزعا قاراعان ءتۇنى ەلىمىز بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىنە كوشىپ, ساعات ءتىلى ءبىر ساعاتقا ارتقا جىلجىدى.
بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىنە قاتىستى كوپشىلىكتىڭ پىكىرى سان ءتۇرلى. تاقىرىپتى زەرتتەپ-زەردەلەگەن عالىمدار قازىرگى بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىنىڭ دەنساۋلىققا كەرى اسەرى جوعىنا دالەل-دايەك كەلتىرسە, كەيبىر ءوڭىردىڭ تۇرعىندارى كەشتىڭ ەرتە باتاتىنىنا الاڭداپ وتىر.
«Amanat» پارتياسىنىڭ توراعاسى ەرلان قوشانوۆ ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن فراكتسيانىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بىرىڭعاي ۋاقىت بەلدەۋىنە قاتىستى عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىسىن كەلەر جىلعى ناۋرىزعا دەيىن اياقتاۋدى ۇسىندى. ءماجىلىس سپيكەرى ۋاقىت بەلدەۋىن وزگەرتۋ قوعامدا ءجيى تالقىلاناتىن تاقىرىپتىڭ ءبىرى بولعان سوڭ, شەشىمدى الدىن الا ەگجەي-تەگجەي تالداپ, تالقىلاپ بارىپ قابىلداۋ كەرەگىن ايتتى. قازىردە زەرتتەۋ جۇمىستارى مەن اقپاراتتاندىرۋ ساياساتى قاتار ءجۇرىپ جاتىر.
ەكولوگيالىق ماسەلەنىڭ ۇتىمدى شەشىمى
«تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق ناۋقانى باستالعالى وعان 3,5 ميلليونعا جۋىق ادام قاتىسىپ, بەلسەندىلىك تانىتقان. ناتيجەسىندە ەل اۋماعىنداعى 1 ملن 700 مىڭنان استام اۋلا تازالانىپ, باعدارلاما اياسىندا 1,4 ميلليون توننا قوقىس جينالدى. سونداي-اق رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە 3 ملن ءتۇپ كوشەت وتىرعىزىلعان.
«تازا قازاقستان» رەسپۋبليكالىق ەكواكتسياسى ەل اۋماعىن كوگالداندىرىپ, اباتتاندىرۋدى, سەنبىلىكتەر ۇيىمداستىرىپ, ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋدى مىندەت ەتكەن.
جالپى, «تازا قازاقستان» اكتسياسى اياسىندا زاڭسىز قوقىس ۇيىندىلەرىن انىقتاۋ بويىنشا رەيدتەر جۇرگىزىلدى. اۋماقتىق ەكولوگيا دەپارتامەنتتەرىمەن جانە جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىمەن بىرلەسىپ كوپتەگەن قوقىس ورنى جويىلدى.
«تازا اۋا» رەيدتەرى بارىسىندا 482 اۆتوكولىك تەكسەرىلىپ, ەكولوگيالىق ستاندارتتاردى بۇزۋدىڭ 105 فاكتىسى انىقتالدى. 96 جۇرگىزۋشىگە ايىپپۇل مەن ەسكەرتۋ تۇرىندەگى اكىمشىلىك سيپاتتاعى شارالار قولدانىلدى. بۇل شارالار ەكولوگيالىق نورمالاردى ساقتاۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن كورسەتەدى, جول قوزعالىسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىردى.
جوبانىڭ ەرەكشە جەتىستىگى – ازاماتتارعا ەكولوگيا سالاسىنداعى پروبلەمالار تۋرالى حابارلاۋعا جانە ولاردى شەشۋگە قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن @TazaQazBot تسيفرلىق پلاتفورماسىنىڭ قۇرىلۋى.
وسىلايشا, ءبىر جىل ىشىندە چات-بوت ارقىلى 7 929 ءوتىنىم كەلىپ ءتۇستى. ولاردىڭ ىشىندە 7 061 ءوتىنىم ورىندالدى, 168-ءى ورىندالۋ ساتىسىندا, 23-ءى وڭدەلۋدە جانە 674 ءوتىنىم جويىلدى.
ۇلتتىق مەيرامنىڭ جاڭا سيپاتى
بيىل مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ەلىمىزدە ناۋرىزناما تۇجىرىمداماسى بەكىتىلدى. اتالعان تۇجىرىمداما نەگىزىندە ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى — ناۋرىز مەيرامى ەلىمىزدە 14 ناۋرىزدان باستاپ تويلاناتىن بولدى. كورىسۋ كۇنىنەن باستاۋ الاتىن مەرەكەلىك ءىس-شارالار 23 ناۋرىزعا دەيىن جالعاسادى. ءاربىر كۇن بەلگىلى ءبىر تاقىرىپتىق نەگىزگە بەكىتىلگەن. ەڭ باستىسى, ون كۇن بويى وتەتىن سالتانات ىزگى امالدارعا, مادەني ساۋىق كەشتەر مەن ادەت-عۇرپىمىزدى, سالت-ءداستۇرىمىزدى دارىپتەۋگە ارنالعان.
جاڭا تۇجىرىمدامانىڭ ماقساتى — ناۋرىز تۋرالى بۇعان دەيىن قالىپتاسقان تۇسىنىكتى تۇبەگەيلى وزگەرتۋ ەمەس, كونە مەرەكەنىڭ باستاپقى ءمانىن قايتارىپ, ونىڭ قىر-سىرىن تولىق اشۋ. مەيرامنىڭ ءتۇپ ءمانى — قوعامنىڭ بىرلىگى مەن سەرگەكتىگىن ارتتىرىپ, ءار ادامدى ەل مۇددەسىنە پايدالى ءىس تىندىرۋعا ىنتالاندىرۋ.
جاڭا تۇجىرىمداما اياسىنداعى ءىس-شارالار 10 كۇن قاتارىنان وتكىزىلەدى:
- 14 ناۋرىز – كورىسۋ كۇنى - امال مەرەكەسى
- 15 ناۋرىز – قايىرىمدىلىق كۇنى
- 16 ناۋرىز – مادەنيەت جانە ۇلتتىق سالت-ءداستۇر كۇنى
- 17 ناۋرىز – شاڭىراق كۇنى
- 18 ناۋرىز – ۇلتتىق كيىم كۇنى
- 19 ناۋرىز – جاڭارۋ كۇنى
- 20 ناۋرىز – ۇلتتىق سپورت كۇنى
- 21 ناۋرىز – ىنتىماق كۇنى
- 22 ناۋرىز – جىل باسى
- 23 ناۋرىز – تازارۋ كۇنى
سۋ تاسقىنىنىڭ اۋىر زاردابى
بيىل كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا بايلانىستى قازاقستاندا توتەنشە جاعداي جاريالانعان ەدى.
2024 جىلعى سۋ تاسقىنى ەلىمىزدە سوڭعى 80 جىلدا ورىن العان ەڭ ءىرى سۋ تاسقىنى بولدى. مىڭداعان ادام باسپاناسىز قالدى, اپات سالدارىنان قيراعان ينفراقۇرىلىم اۋقىمدى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن قاجەت ەتتى. الايدا, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار, گۋمانيتارلىق ۇيىمدار مەن جەكە سەكتور اراسىنداعى ناقتى ۇيلەستىرۋ مەن ۇيلەستىرىلگەن جۇمىس ناتيجەسىندە ۇكىمەت اپاتتىڭ سالدارىن بارىنشا ازايتىپ, زارداپ شەككەندەرگە جەدەل كومەك كورسەتە الدى.
ۇكىمەت تاراپىنان 2024 جىلعى سۋ تاسقىنى سالدارىنان مۇلكى زاقىمدانعان ازاماتتارعا جان-جاقتى كومەك كورسەتىلدى. وڭىرلەردە تۇرعىن ۇيلەر, الەۋمەتتىك نىساندار جانە ينفراقۇرىلىم سالۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
ماسەلەن, 36 455 وتباسىنا جالپى سوماسى 13,3 ملرد تەڭگە, 100 اەك مولشەرىندە بىرجولعى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتىلدى. 21 876 وتباسىنا 9,9 ملرد تەڭگە كولەمىندە 150 اەك-كە دەيىنگى وتەماقى تولەندى. بيىل توتەنشە جاعداي جاريالانعان سۋ باسقان ايماقتاردا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تولەۋ وتباسىلاردىڭ ماتەريالدىق جاعدايىن جەرگىلىكتى كوميسسيانىڭ تەكسەرۋىنسىز اۆتوماتتى تۇردە ءىىى توقسانعا ۇزارتىلدى. مۇنداي شەشىم ناتيجەسىندە 3,6 مىڭ وتباسىنا 655,7 ملن تەڭگە كولەمىندەگى ااك تولەمى تاعايىندالدى.
سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن وڭىرلەردە كوميسسيالار ازاماتتاردىڭ جالعىز باسپاناسى بولعان 19 359 سۋ باسقان ءۇي مەن ساياجاي قۇرىلىستارىن تەكسەردى. ولاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىنان 5 767 تۇرعىن ءۇي ساتىپ الىندى. جوندەۋ جۇمىستارى 9 156 ۇيدە 100% اياقتالدى. بۇل ماقساتتارعا بارلىعى 54,7 ملرد تەڭگە ءبولىندى. سونداي-اق قىسقا مەرزىمدە 64 ملرد تەڭگەگە حالىق ءۇشىن 2 680 جەكە تۇرعىن ءۇي سالىندى.
بيىل ۇكىمەت رەزەرۆىنەن 42,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ونىڭ 400 ملن تەڭگەسى زارداپ شەككەن وتباسىلارعا قوستاناي وبلىسىنىڭ ارقالىق قالاسىنان 31 پاتەر ساتىپ الۋعا باعىتتالدى. 1,4 ملرد تەڭگە – قوستاناي وبلىسىنىڭ ارقالىق قالاسىنداعى, امانگەلدى جانە جانگەلدى اۋداندارىنداعى «قوستانايۋجەلەكتروسەرۆيس» كمك ەلەكتر جەلىلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە; 1,1 ملرد تەڭگە – باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى جوعارى ۆولتتى ەلەكتر جەلىلەرىن كۇردەلى جوندەۋگە; 22,7 ملرد تەڭگە – اقمولا, اقتوبە, قوستاناي جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا جول ينفراقۇرىلىمىن قالپىنا كەلتىرۋگە جۇمسالدى.
سونداي-اق اقمولا, اقتوبە, قوستاناي وبلىستارىندا ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن سالۋعا جانە جوندەۋ جۇمىستارىنا – 7,5 ملرد تەڭگە; سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم جوباسىن ىسكە اسىرۋعا – 2,9 ملرد تەڭگە, اتاپ ايتقاندا, ۋنيۆەرسالنايا كوشەسى بويىندا «رتج» ااق تەمىر جولدارى ارقىلى وتەتىن اۆتوجول وتكەلىن سالۋعا ءبولىندى. 600 ملن تەڭگە – اقمولا وبلىسىندا 7 سۋمەن جابدىقتاۋ نىسانىن جوندەۋگە, 5,9 ملرد تەڭگە – اتىراۋ وبلىسىنداعى جولداردى قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالدى.
شوب سۋبەكتىلەرىنە كەلتىرىلگەن زالالدى وتەۋ ءۇشىن 12,1 ملرد تەڭگە ءبولىندى. زارداپ شەككەن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە تولىق تولەم جاساۋ ماقساتىندا «دەمەۋ» كورپوراتيۆتىك قورىنان اتىراۋ, باتىس قازاقستان جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنا 2,5 ملرد تەڭگە كولەمىندە قوسىمشا قاراجات ءبولۋ ماسەلەسى پىسىقتالدى. اتالعان قاراجات ەسەبىنەن شوب سۋبەكتىلەرىنىڭ 40 ءوتىنىشى بويىنشا شىعىن وتەلدى. جالپى, وڭىرلىك كوميسسيالار 14,6 ملرد تەڭگەگە 734 كاسىپكەرلىك ءوتىنىمدى ماقۇلدادى.
مال شىعىنى ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلگەن كومەك كولەمى 2,8 ملرد تەڭگەدەن استى.
ۇلتتىق قور - جارقىن بولاشاق باستاۋى
جىلدىڭ جاعىمدى جاڭالىقتارىنىڭ ءبىرى «ۇلتتىق قور – بالالارعا» جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – وسكەلەڭ ۇرپاقتى قولداۋ جانە ولارعا ۇلتتىق جيناق ەسەبىنەن تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسارتۋ نەمەسە ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرۋ.
جوبا اياسىندا بالالارعا باعدارلاماعا قاتىسقان ءاربىر جىلى ءۇشىن جىل سايىن ەسەپتى جىلدان كەيىنگى جىلدىڭ باسىندا ۇلتتىق قوردان ينۆەستيتسيالىق كىرىستى قوسا العاندا, نىسانالى تالاپتار تۇرىندەگى قاراجات ەسەپتەلىپ وتىرادى. بۇل بالا 18 جاسقا تولعانعا دەيىن جالعاسادى.
بالا 18 جاسقا تولعان جىلى نىسانالى جيناقتاردى تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسارتۋ نەمەسە ءبىلىم الۋ اقىسىن تولەۋ ماقساتىندا پايدالانۋ قۇقىعىنا يە بولادى.
2024 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ «ۇلتتىق قور – بالالارعا» باعدارلاماسىنىڭ قاتىسۋشىلارى رەتىندە قوسا العاندا 01.01.2006 ج. باستاپ 31.12.2023 ج. تۋعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى بولىپ ەسەپتەلەتىن بالالار تىركەلدى. كەلەسى جىلدارى تۋعان بالالار دا اۆتوماتتى تۇردە باعدارلامانىڭ قاتىسۋشىسى بولىپ بەكىتىلەدى.
2024 جىلدىڭ 1 اقپانىندا قازاقستان ازاماتى بولىپ ەسەپتەلەتىن بارلىق بالا ءۇشىن بجزق-عا ۇلتتىق قوردان العاشقى قارجى اۋدارىلعان. سول كەزدە باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار سانى 6 919 131 بولعان. ايتا كەتەيىك, اقشانى تۇرعىن ۇيگە نەمەسە ءبىلىم الۋعا جۇمساۋعا بولادى.
