ادام بەيىمبەت

عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ ء«بىز­دىڭ بي-اعا» ەستەلىگى جازۋشى بولمىسىنىڭ قىرلارىن ەتەنە تانىتادى. سالماقتى, قاق-سوقپەن ءىسى جوق, سوزگە ادال قا­لامگەردىڭ تۇلعالىق تۇرپاتى تۇرلاۋلى بولعانعا ۇقسايدى. ءتىپ­تى جازۋعا بەرىلگەندىگىنەن بە, الدە ءدوي قىزمەتتى وزىنە قول كورمەدى مە, جوعارى لاۋازىمعا كەلگەندە ۇنەمى اياق تارتىپتى. مۇسىرەپوۆ ماقالاسىندا نەشە رەت جالىنسا دا اعاسىن باس رەداكتور بولۋعا كوندىرە الماعانىن جازادى. «بەيىمبەت جينالىسقا دا پرەزيديۋم سايلانىپ بول­عان سوڭ كىرەدى ەكەن. ونداعىسى – جينالىستى باسقارۋعا سايلانىپ قالام با دەپ قورقادى. بىردەڭەگە باستىق بولۋعا جولاماۋ – بەيىمبەتتىڭ ەرەكشە مىنەزى ەدى. وزگەمىز وندايدان قاشىپ كورگەن ەمەسپىز». مۇنان ءارى وسەك-عايباتپەن ءۇش قايناسا سور­پاسى قوسىلمايتىن ءىرى, ءمارت, ەرەك تۇلعاسى سۋرەتتەلەدى. ءيا, «ىرىلىك قانا اڭىزعا اينالادى». ساسىق قۇدىققا ۇڭىلمەيتىن, تاۋەلسىز سانا, جومارت جۇرەكتەن عانا جىلىكتى دۇنيەلەر تۋسا كەرەك. «بەيىمبەتتىڭ جانى جەك كورەتىن نارسەسى سىبىر-كۇبىر بولاتىن. ۇمىتپاسام وسى تۇستا بەيىمبەت ماعان ۇمىتىلماس ءبىر ەسكەرتۋ جاسادى: «وسى جىلىمنان اۋلاق بول, بۇعان ءبىر ءتۇسىپ كەتسەڭ, ءتۇبى بار ەكەن دەپ ويلاما!», دەدى. گازەت, جۋرنال بەتتەرىندە قىم-قيعاش ايتىستار بولىپ جاتقان كۇندەردە بەيىمبەت ءبىر جازۋشى تۋرالى جامان ءسوز ايتقان ەمەس. بەت تىرناسقا, كەۋدەمسوق سىنعا رەنجىپ قارايتىن ەدى». ال كوپە-كورىنەۋ ءجونسىز قىزىل سوزدەن, ادام مول جينالاتىن جەردەن قاشقاقتاۋ نەمەسە توي-جيىندى اسا ۇناتا بەرمەۋ – كەز كەلگەن جالعىزدىعى قالىپتانعان ويلى ادامنىڭ بەلگىسى. باتىس عالىمدارى اقىل­دى ادامنىڭ ءۇش بەلگىسى بارىن ايتادى. ءبىرى – ۇستەلى شاشىلىپ جاتۋى, ەكىنشىسى – تۇنگى ۇي­قىعا شورقاقتىعى, ءۇشىنشى­سى – ادام كوپ جەرلەردە ءوزىن قوراش سەزىنۋى. ادام بەيىمبەت­تە وسى ءۇش بەلگى دە كەزدەسىپتى. ء«بىزدىڭ بي-اعاڭدا» جازۋشى­نىڭ وڭاشاعا قۇمار تۇرپاتى اشىلادى. ء«تۇنى بويى اڭگىمەلە­سىپ وتىرۋعا ەرىنبەيتىن بەيىم­بەت, تاڭ اتقانشا جازىپ وتىرۋ­عا جالىقپايتىن بەيىمبەت, ىركىس-تارتىسى بايقالا باستاعان جينالىستاردا تەز شارشاۋشى ەدى. كوزىن بۇلدىراتىپ, ءسوزىن تۇمانداتىپ, قىزىل جەلدەتۋگە شەبەر ۇساق «ساياساتشىلاردان» الىستاۋ جۇرەتىن. جينالىستار­دا سونداي ىڭعاي بەلگى بەرسە-اق, «كەتپەيمىز بە؟» دەگەن ءبىراۋىز ءسوز جازعان ءبىر جاپىراق قاعاز جىبەرەدى ماعان. ءوزى سىتىلىپ شىعىپ ەسىك الدىندا كۇتىپ جۇرەدى».

ادام رەتىندەگى بەيىمبەت­تىڭ بولمىسىن تانۋدا ەڭ شىنايى سوزدەر قىزى ءرازيانىڭ ەستەلىكتەرىندە قىلاڭ بەرەدى. جازۋشىنىڭ كىسىلىگىنە, كىشى­پەيىلدىگىنە سول جازبادان ءتان­تى بولاسىز. ءتىپتى توپەلەي سوي­لەگەن جارى گۇلجامالدىڭ دولى كەلبەتىنە قاراپ: «كەلگەنىڭ قانداي جاقسى بولدى. ءبىر شايپاۋ ايەلدىڭ بەينەسىن شىعارا الماي وتىر ەدىم. قۇتقاردىڭ», دەپ ارى قاراي جازا بەرگەنىن وقىپ, سۇيسىنە جىمياسىز. «وي, ماڭعازىم-اي. ەركەك بولىپ داۋىس كوتەرگەن ەمەس. جۇرت­تىڭ ەركەكتەرى ايقايلاپ, ءتىپتى بوقتاپ, بالاعاتتاپ جاتادى عوي, مۇنىڭ بىردە-بىرەۋى وندا جوق ەدى» دەپتى جارى كەيىنگى سوزىندە.

مۇحتار اۋەزوۆ جازۋشى تۋرالى توبەل پىكىر ايتىپ­تى. «بەيىمبەت مايلين شى­عار­­­مالارىندا تەرەڭ شىندىق بار. جالاڭ قيالعا دەس بەرمەي, اس­قاق رومانتيكاعا دا ەلىكتەمەي, قازاق جازۋشىلارىنىڭ ىشىندە رەاليزمگە, شىندىقتى سۋرەتتەۋگە, شىعارمانىڭ كوركەمدىك قۇندىلىعىنا ءمان بەردى, ءومىر شىندىعىن, ادامداردىڭ تيپ­تىك بەينەسىن جاساۋدا بەيىم­بەت­تەي ەشبىر جازۋشى شىنايى سۋرەتتەي العان ەمەس». سەبەبى دەر ەدىك ءبىز, مايلين ءوزى دە شىنايى ءومىر ءسۇردى. وزىنەن وزگە ادام جاساۋعا قۇلشىنبادى. اق سويلەدى, تۋرا جولمەن ءجۇردى. وزىنەن كەيىن­گىگە قامقور بولدى. ءتىپتى عابيت مۇسىرەپوۆ­تىڭ جازۋشىلىق قاي­نار بۇلا­عىن تىرناپ اشقان دا تىكەلەي بەيىمبەت ەكەنى تالاسسىز اقيقات. ءومىرىنىڭ سوڭى­نا دەيىن سىرباز, ماڭعاز, ءبىر قا­لىپتى بولمى­سىنان تانبادى. تۇرلاۋسىزدىقتىڭ ءتۇبىرسىز شەڭ­گەلىنە ىلىككەن جوق. تارازى دا, قازى دا ءوز بويىنا ورنىق­قان شىن مانىندەگى تۇلعا بولدى. اباي باستاعان اماناتقا ادال بولىپ, ۇلت رۋحىن ۇرلەدى, از ءومىردى ات توبەلىندەي حالقىنا ارنا­دى.

ادام بەيىمبەتتى, كىسىلىگى اسقان اردا ازاماتتى ساعىناتىن سەكىلدىمىن.